पहिरोपीडितलाई नयाँ घर- कर्णाली - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

पहिरोपीडितलाई नयाँ घर

तुलाराम पाण्डे

कालीकोट — नरहरिनाथ–४ सुगरखाल बस्ती अहिले गुल्जार छ । गत वर्षसम्म सुनसान हुने डाँडामा चहलपहल बढ्दै गएको छ । डाँडामा लहरै निर्माण भएका नयाँ घरले नरहरिनाथ–७ बागा र ४ नम्बर वडाको रुप्साका बासिन्दाको खुसी फर्काएको हो ।

एक वर्षअघिसम्म खाली डाँडो मात्र रहेको सुगरखालको नाम पनि अचेल फेरिएर सुन्दरखाल बनेको छ । ‘७ जनाको परिवार गुमाएपछि संसारै अँध्यारो लागेको थियो,’ गत वर्ष साउन १३ गते रातिको पहिरोले बुबाआमासहित परिवारका अन्य सदस्य गुमाएका नरहरिनाथ–७ बागाका पदमबहादुर बुढाले भने ‘नयाँ बस्ती बनेपछि खोसिएको खुसी फर्कियो ।’ एक वर्ष निकै सास्ती पाए पनि नयाँ घर बनेपछि अरू पीडा बिर्सिएर नयाँ दैनिकी सुरु गर्न थालिएको उनले बताए ।

गत वर्षको पहिरोमा परी नरहरिनाथमा २३ जनाले ज्यान गुमाएका थिए । पहिरोले घर बगाएका पदमसहितका ५० पीडितको नरहरिनाथ गाउँपालिकाको पहलमा कर्णाली प्रदेश सरकारले सुगरखालडाँडामा नयाँ घर बनाइदिएको छ । पहिरोले घर गुमाएका ६० वर्षीय नरबहादुर बुढाले नयाँ घर बनेपछि पीडा भुल्न थालिएको बताए । ‘पहिरोले सबै बगायो,’ उनले भने, ‘घर बनेपछि ओत लाग्ने ठाउँ पाएका छौं ।’ उनले ४ जनाको परिवार एक वर्षदेखि कहिले छिमेकीको गोठमा त कहिले खुला ठाउँमा पाल टाँगेर कष्टकर रूपमा बसेको बताए ।

कर्णाली प्रदेश सरकारको १ करोड ७० लाख रुपैयाँ बजेटबाट ५० घर बनेको गाउँपालिका अध्यक्ष धीरबहादुर विष्टले बताए । उनका अनुसार प्रतिघर निर्माणमा प्रदेशको ३ लाख ३५ हजार रुपैयाँ पीडितले अनुदान पाएका छन् । अन्य रकम श्रमदान गरेर पीडितले आफैं घर बनाएको उनले जानकारी दिए । गाउँपालिकाले खानेपानी, विद्यालयलगायतमा सहयोग गरेको उनको भनाइ छ । पहिरोले भत्किएर विस्थापित बनेको दीपेन्द्र आधारभूत विद्यालय पनि बस्तीसँगै डाँडामा सरेको छ । स्तरोन्नति गरेर माध्यमिक बनाइएको विद्यालयमा ३ सय ६ बालबालिका अध्ययनरत छन् । ११ शिक्षक र कर्मचारी पनि सुगरखालमा सरेको विद्यालय व्यवस्थापन समितिका समिति अध्यक्ष ज्ञानबहादुर सहकारीले बताए । उनका अनुसार विद्यालयमा पक्की भवन निर्माणका लागि पहल भइरहेको छ । नरहरिनाथको माल्कोट, रुप्सालगायतका पहिरो पीडितका लागि एकीकृत बस्ती बनाउन थालिएको सुगरखालको डाँडामा पुग्न सडकलगायतका पूर्वाधार नहुँदा भने समस्या छ । नयाँ बस्ती गाउँबाट टाढा भएकाले खाद्यान्नलगायत दैनिक उपभोग्य वस्तु पुर्‍याउन कठिन भएको गाउँपालिका उपाध्यक्ष मनशोभा बुढाले बताइन् ।

५१ बस्ती जोखिममा

पहिरोले कालीकोटका ९ वटै स्थानीय तहका ५१ वटा बस्ती जोखिममा छन् । सबैभन्दा बढी नरहरिनाथका १३ बस्तीका ५ सय बढी घर पहिरोको जोखिममा छन् । जिल्ला विपद् व्यवस्थापन समितिका अनुसार रास्कोटका ११, सान्नीत्रिवेणीका ७, खाडाचक्रका ७, शुभकालिकाका ३, महाबैका ५, पचालझरना र पलाताका ३/३ वटा बस्ती पहिरोको उच्च जोखिममा परेका हुन् । कम जोखिममा भएको तिलागुफा नगरपालिकाका पनि टाकुल्ला, छाप्रे, ओखरभित्ता, खल्लालगायतका बस्ती पहिरोको जोखिममा रहेको नगरप्रमुख रतनबहादुर शाहीले बताए ।

ती बस्तीका मानिस बेलुकी पानी परेको बेला घरमा बस्न सक्ने अवस्था छैन । कतिपय पाल टाँगेर बस्ने गरेका छन् भने कतिपय आफन्तको घरमा सुत्न जाने गर्छन् । वर्षामा पहिरोको जोखिम उच्च भए पनि कालीकोटमा यसअघि वर्षमा ८/१० जनाले ज्यान गुमाउने तथ्यांक भए पनि यस वर्ष हालसम्मकै बढी क्षति भएको जिल्ला प्रशासनले जनाएको छ । पहिरोले घर, खेत, खानेपानी, सिँचाइ, बाटोघाटोलगायत संरचनामा ठूलो क्षति पुर्‍याएको छ । यस वर्ष कालीकोटमा घर भत्किएका करिब ६ हजार जनाले निवेदन दिएको रेडक्रस सभापति बलप्रसाद संज्यालले बताए । ‘पहिरोले घर र गोठ भत्कायो भनेर निवेदन दिनहुँ आउने गरेका छन्,’ उनले भने, ‘तर सबैलाई त्रिपाल पनि दिन सकिने अवस्था छैन ।’

१५ करोडको क्षति

गत वर्षको पहिरोले कालीकोटका ९ वटै स्थानीय तहमा गरी १५ करोडको सम्पत्ति क्षति गरेको जिल्ला विपद् व्यवस्थापन समितिले जनाएको छ । नरहरिनाथ, रास्कोट र सान्नीत्रिवेणीमा मात्र १२ करोड रुपैयाँको सम्पत्तिको क्षति भएको छ भने अन्य पालिकामा ३ करोड रुपैयाँको क्षति भएको हो ।

कालीकोटका ९ वटै पालिकाकामा ३ सय ५८ घर पूरै भत्किएका छन् । ५ सय ९५ परिवारका २ हजार ५ सय ७८ जना विस्थापित भएर कष्टपूर्ण रूपले आफन्तको गोठ, विद्यालय र सार्वजनिक ठाउँमा बसिरहेको प्रमुख जिल्ला अधिकारी कृष्णप्रसाद आचार्यले बताए । उनका अनुसार स्थानीय तहबाट क्षति भएका घरको वास्तविक तथ्यांक नआएकाले पहिरो पीडित सबै व्यक्तिको घर बन्न नसकेको हो । पहिरोले सबैभन्दा बढी नरहरिनाथ, रास्कोट र सान्नीत्रिवेणी प्रभावित भएको उनले जानकारी दिए ।

प्रकाशित : भाद्र ३०, २०७८ १०:५७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

२ महिनामा ७ पटक सडक अवरुद्ध

करिडोरको केही खण्ड खुले पनि ठूलो पानी परेको बेला गाडी चल्दैनन्
तुलाराम पाण्डे

सान्नीत्रिवेणी, कालीकोट — एक साताअघि सान्नीत्रिवेणी २ आमतडामा यात्रुबाहक जिप दुर्घटनामा घाइते भएका ११ जनालाई उपचारको लागि सदरमुकाम मान्म पुर्‍याउन ८ घण्टा लाग्यो । अविरल वर्षाका कारण रेिंगल, भौरेकुनालगायतका ठाउँमा गएको पहिरोले गाडी चल्न नसकेपछि सुरक्षाकर्मीले स्ट्रेचरमा बोकेर घाइतेलाई सदरमुकाम पुर्‍याएका थिए । 

हस्तान्तरण भएको दुई महिना नपुग्दै कर्णाली करिडोरअन्तर्गतको खुलालु–लैफू–सल्लीसल्ला सडक ७ औं पटक अवरुद्ध भएको छ । वर्षाले खसेको पहिरो नहटाउँदा यात्रु सास्ती भोग्न बाध्य छन् । शनिबारदेखि भात्तडी–भुराबगर सडकखण्ड अवरुद्ध भएको पलाता–२ धौलागोहका सुमन बमले बताए । ‘केही ठाउँमा त सडक नै छैन,’ उनले भने, ‘भात्तडीदेखि भुराबगरसम्म २३ ठाउँमा पहरो गएको छ ।’ उनले सडक अवरुद्ध हुँदा पलाता, पचालझरना र बाजुराका बासिन्दाले पैदल हिँड्नु परेको गुनासो गरे ।

कोटमा पनि करिब ६० मिटर सडक पहिरोले पुरिएको जिप चालक धनीराम रावतले बताए । उनका अनुसार अहिले जितेबाट गएका र सान्नीगाडबाट आएका गाडीले यात्रुलाई पल्टी गर्ने गरेका छन् । ‘कुन बेला माथिबाट पहिरो खस्छ भन्ने ठेगान नै हुँदैन,’ उनले भने, ‘हिलाम्मे सडकमा गाडी चलाउँदा दुर्घटनाको जोखिम उस्तै छ ।’ कालीकोटको खुलालुदेखि सल्लीसल्लासम्मको १ सय २२ किमि सडक सेनाले निर्माण सम्पन्न गरी गत असार ३१ गते सडक विभागलाई हस्तान्तरण गरेको थियो । हस्तान्तरणअघि सडकको पहिरो हटाउने गरी नेपाली सेनाले सडक विभागसँग सहमति गरेको थियो । तर बजेट नहुँदा पहिरो हटाउन समस्या भएको कर्णाली करिडोर निर्माण कार्य दलका प्रमुख मिलन कार्कीले बताए । ‘फुगाडमा खोला बढेकाले साना गाडी तर्न सक्ने अवस्था छैन,’ उनले भने, ‘अरू ठाउँको पहिरो हटाउन पनि बजेटको सुनिश्चितता नभएपछि काम थालिएको छैन ।’ उनका अनुसार अँधेरी खोलादेखि भुराबगरसम्म फुकोट जलविद्युत् आयोजनाका कारण पनि पहिरो खसेको छ ।

करिडोर अवरुद्ध भएपछि बिरामीलाई काँधमा बोकेर अस्पताल लैजानुपर्ने बाध्यता भएको पलाता–१ पुलाहाका खडक भण्डारीले बताए । उनी शनिबार पलाताबाट दुई दिन पैदल हिँडेर सदरमुकाम मान्म पुगेका हुन् । ‘वर्षाले सडकको बिजोग छ,’ उनले भने ‘वर्षा नरोकिएसम्म गाडी चढ्न पाइएलाजस्तो छैन ।’ सडक अवरुद्ध हुँदा थिर्पुबाट पैदल हिँडेर मान्म आएको पलाता गाउँपालिकाका कर्मचारी बिअराज बमले बताए ।

करिडोरको २ सय ८१ किमि सडकमध्ये कालीकोटमा ४०, बाजुरामा ४४ र हुम्लाको कुवाडीदेखि सल्लीसल्लासम्म ३९ किमि सडक निर्माण भएको छ । खुलालुभन्दा तल कर्णाली राजमार्गसँग करिडोर जोडिएको छ । त्यस्तै, सल्लीसल्लाभन्दा माथि १२ किमि दुलीकुनासम्म सडक विभागले निर्माण सकेर यातायात सञ्चालनमा ल्याएको छ । करिडोरको केही खण्डमा जिप चले पनि ठूलो पानी परेको बेला गाडी चल्न सक्ने अवस्था नरहेको यातायात व्यवसायी अमरबहादुर बुढाले बताए ।

अझै बनेन पक्की पुल

कर्णाली राजमार्गबाट कर्णाली करिडोर जोड्ने खुलालुस्थित कर्णाली नदीमा निर्माण थालिएको पक्की पुलको काम अझै सकिएको छैन । कर्णाली राजमार्गको सुर्खेत–जुम्ला सडकसित कर्णाली करिडोरलाई जोड्न सडक निर्माणको काम थालिएको थियो । पुल निर्माण भएपछि कालीकोटका ५ स्थानीय तहसहित बाजुरा, मुगुको पश्चिम भेग र हुम्लाका अधिकांश गाउँहरू सडक सञ्जालमा जोडिनेछन् । २०६९ मा दुई वर्षभित्र सम्पन्न गर्ने गरी कन्काइ जेभीलाई पुल निर्माणको जिम्मा दिइएको थियो । तर ठेकेदारको बेवास्ताले पुल निर्माणको काम ५ वर्षमा पनि काम सकिएको छैन । सुरुमा १३ करोड रुपैयाँ लागत रहेको पुलको लागत बढेर १५ करोड ९२ लाख रुपैयाँ पुगेको छ । निर्माण कम्पनीलाई कारवाही प्रक्रिया अघि बढाएर पुनः सम्झौता गरी गत वर्षदेखि फेरि काम सुरु गरिएको सडक डिभिजन कार्यालय जुम्लाका प्रमुख लीलाबहादुर भण्डारीले बताए । उनका अनुसार कोरोनाका कारण सामान ढुवानीमा समस्या भएपछि निर्माणको काममा ढिलाइ भएको हो । नदीमा स्टिल टससहितको ७५ मिटर लम्बाइ र ९ मिटर चौडाइको पक्की पुल निर्माण गरिने उनले जानकारी दिए । माघ ३ गते पुल निर्माणको म्याद सकिएपछि फेरि ६ महिना थप भएको कार्यालयले जनाएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र २८, २०७८ १०:४५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×