सिँचाइ नहुँदा खेत बाँझै- कर्णाली - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

सिँचाइ नहुँदा खेत बाँझै

विप्लव महर्जन

सल्यान — बन्गाडकुपिण्डे नगरपालिका–१ नाम्राका ५५ वर्षीय पृथ्वीलाल शर्माले १० वर्षअघि वर्षभरि पुग्ने अन्न उत्पादन गर्थे । उनको बारीमा वर्षाको समयमा धान र मकै तथा हिउँदमा गहुँ र तोरी गरी ३ बाली फल्थ्यो । छिपछिपे सिँचाइ योजनाको पानी अन्यत्र लगिएपछि उनले दशकयता धानबाली लगाउन पाएका छैनन् भने आधा जग्गा बाँझो बनेको छ । 

उनी मात्र होइन, गाउँका अधिकांश किसानको घरमा अहिले वर्षभरि पुग्ने अन्न फल्दैन । बन्गाडकुपिण्डे नगरपालिका–३ स्थित इरोखोला मुहानको सिँचाइको पानी पोखरीका स्थानीयले नयाँ योजनामार्फत लिएपछि नाम्राका अधिकांश जग्गा बाँझै बनेका हुन् । सिँचाइ अभावमा करिब १ हजार २ सय रोपनी खेतीयोग्य जग्गा बाँझो बनेको उनले बताए । उनका अनुसार गाउँका ४ सय घरधुरीमा सिँचाइ समस्या छ ।

वर्षभरि खान पुग्ने खेत बाँझै भएपछि जीविकोपार्जनमा समस्या भएको अर्का किसान खुम ओलीले बताए । ‘परम्परागत खेतीमा निर्भर भए पनि बर्सेनि जीविकोपार्जनको चिन्ता हुन्छ,’ उनले भने, ‘सिँचाइ भए व्यावसायिक तरकारी खेती पनि गर्न सकिन्थ्यो ।’ उनका अनुसार स्थानीयको जनश्रमदानबाट २०४२ मा सिँचाइ योजना निर्माण गरिएको थियो । राजनीतिक पहुँच नहुँदा सिँचाइ योजना अलपत्र परेको उनको गुनासो छ ।

सिँचाइको अभावमा बर्षेनि खाद्यान्न अभावको समस्या भोग्नुपरेको स्थानीय पूर्णबहादुर केसीले बताए । ‘सिँचाइ सुविधा भए गाउँ आसपासका जग्गामा वर्षमा ३ बाली लगाउन सकिन्थ्यो, अहिले सबै खेतहरू पाखोबारीमा परिणत भएका छन्,’ उनले भने, ‘लामो समयदेखि सिँचाइ हुन छाडेपछि अधिकांश खेतमा घाँस उम्रिन थालेको छ ।’ उनले आकाशे पानीको भरमा मात्र गाउँमा खेती भइरहेको बताए । सिँचाइकै कारण उर्वर फाँट बाँझो राख्नुपर्ने बाध्यता भएको उनको गुनासो छ ।

बन्गाडकुपिण्डे नगरपालिकामा पानीको स्रोत कम भएकाले सिँचाइ र खानेपानी योजनामा वर्षौदेखि बिवाद हुँदै आएको वडाध्यक्ष शान्तकुमार यरीले बताए । ‘बजेट अभावमा सिँचाइ योजना सुचारु गर्न सकिएको छैन,’ उनले भने, ‘गाउँमा लिप्ट सिँचाइबाहेक अरू योजनाको विकल्प छैन, स्थानीय सरकारको सीमित बजेटले सबै ठाउँमा सिँचाइ सुविधा पुर्‍याउन समस्या भयो ।’ उनका अनुसार मुहानबाट पानी लैजाने विषयमा दुवै गाउँबीच २०४३ सालदेखि विवाद थियो ।

प्रकाशित : भाद्र २८, २०७८ १०:४७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

२ महिनामा ७ पटक सडक अवरुद्ध

करिडोरको केही खण्ड खुले पनि ठूलो पानी परेको बेला गाडी चल्दैनन्
तुलाराम पाण्डे

सान्नीत्रिवेणी, कालीकोट — एक साताअघि सान्नीत्रिवेणी २ आमतडामा यात्रुबाहक जिप दुर्घटनामा घाइते भएका ११ जनालाई उपचारको लागि सदरमुकाम मान्म पुर्‍याउन ८ घण्टा लाग्यो । अविरल वर्षाका कारण रेिंगल, भौरेकुनालगायतका ठाउँमा गएको पहिरोले गाडी चल्न नसकेपछि सुरक्षाकर्मीले स्ट्रेचरमा बोकेर घाइतेलाई सदरमुकाम पुर्‍याएका थिए । 

हस्तान्तरण भएको दुई महिना नपुग्दै कर्णाली करिडोरअन्तर्गतको खुलालु–लैफू–सल्लीसल्ला सडक ७ औं पटक अवरुद्ध भएको छ । वर्षाले खसेको पहिरो नहटाउँदा यात्रु सास्ती भोग्न बाध्य छन् । शनिबारदेखि भात्तडी–भुराबगर सडकखण्ड अवरुद्ध भएको पलाता–२ धौलागोहका सुमन बमले बताए । ‘केही ठाउँमा त सडक नै छैन,’ उनले भने, ‘भात्तडीदेखि भुराबगरसम्म २३ ठाउँमा पहरो गएको छ ।’ उनले सडक अवरुद्ध हुँदा पलाता, पचालझरना र बाजुराका बासिन्दाले पैदल हिँड्नु परेको गुनासो गरे ।

कोटमा पनि करिब ६० मिटर सडक पहिरोले पुरिएको जिप चालक धनीराम रावतले बताए । उनका अनुसार अहिले जितेबाट गएका र सान्नीगाडबाट आएका गाडीले यात्रुलाई पल्टी गर्ने गरेका छन् । ‘कुन बेला माथिबाट पहिरो खस्छ भन्ने ठेगान नै हुँदैन,’ उनले भने, ‘हिलाम्मे सडकमा गाडी चलाउँदा दुर्घटनाको जोखिम उस्तै छ ।’ कालीकोटको खुलालुदेखि सल्लीसल्लासम्मको १ सय २२ किमि सडक सेनाले निर्माण सम्पन्न गरी गत असार ३१ गते सडक विभागलाई हस्तान्तरण गरेको थियो । हस्तान्तरणअघि सडकको पहिरो हटाउने गरी नेपाली सेनाले सडक विभागसँग सहमति गरेको थियो । तर बजेट नहुँदा पहिरो हटाउन समस्या भएको कर्णाली करिडोर निर्माण कार्य दलका प्रमुख मिलन कार्कीले बताए । ‘फुगाडमा खोला बढेकाले साना गाडी तर्न सक्ने अवस्था छैन,’ उनले भने, ‘अरू ठाउँको पहिरो हटाउन पनि बजेटको सुनिश्चितता नभएपछि काम थालिएको छैन ।’ उनका अनुसार अँधेरी खोलादेखि भुराबगरसम्म फुकोट जलविद्युत् आयोजनाका कारण पनि पहिरो खसेको छ ।

करिडोर अवरुद्ध भएपछि बिरामीलाई काँधमा बोकेर अस्पताल लैजानुपर्ने बाध्यता भएको पलाता–१ पुलाहाका खडक भण्डारीले बताए । उनी शनिबार पलाताबाट दुई दिन पैदल हिँडेर सदरमुकाम मान्म पुगेका हुन् । ‘वर्षाले सडकको बिजोग छ,’ उनले भने ‘वर्षा नरोकिएसम्म गाडी चढ्न पाइएलाजस्तो छैन ।’ सडक अवरुद्ध हुँदा थिर्पुबाट पैदल हिँडेर मान्म आएको पलाता गाउँपालिकाका कर्मचारी बिअराज बमले बताए ।

करिडोरको २ सय ८१ किमि सडकमध्ये कालीकोटमा ४०, बाजुरामा ४४ र हुम्लाको कुवाडीदेखि सल्लीसल्लासम्म ३९ किमि सडक निर्माण भएको छ । खुलालुभन्दा तल कर्णाली राजमार्गसँग करिडोर जोडिएको छ । त्यस्तै, सल्लीसल्लाभन्दा माथि १२ किमि दुलीकुनासम्म सडक विभागले निर्माण सकेर यातायात सञ्चालनमा ल्याएको छ । करिडोरको केही खण्डमा जिप चले पनि ठूलो पानी परेको बेला गाडी चल्न सक्ने अवस्था नरहेको यातायात व्यवसायी अमरबहादुर बुढाले बताए ।

अझै बनेन पक्की पुल

कर्णाली राजमार्गबाट कर्णाली करिडोर जोड्ने खुलालुस्थित कर्णाली नदीमा निर्माण थालिएको पक्की पुलको काम अझै सकिएको छैन । कर्णाली राजमार्गको सुर्खेत–जुम्ला सडकसित कर्णाली करिडोरलाई जोड्न सडक निर्माणको काम थालिएको थियो । पुल निर्माण भएपछि कालीकोटका ५ स्थानीय तहसहित बाजुरा, मुगुको पश्चिम भेग र हुम्लाका अधिकांश गाउँहरू सडक सञ्जालमा जोडिनेछन् । २०६९ मा दुई वर्षभित्र सम्पन्न गर्ने गरी कन्काइ जेभीलाई पुल निर्माणको जिम्मा दिइएको थियो । तर ठेकेदारको बेवास्ताले पुल निर्माणको काम ५ वर्षमा पनि काम सकिएको छैन । सुरुमा १३ करोड रुपैयाँ लागत रहेको पुलको लागत बढेर १५ करोड ९२ लाख रुपैयाँ पुगेको छ । निर्माण कम्पनीलाई कारवाही प्रक्रिया अघि बढाएर पुनः सम्झौता गरी गत वर्षदेखि फेरि काम सुरु गरिएको सडक डिभिजन कार्यालय जुम्लाका प्रमुख लीलाबहादुर भण्डारीले बताए । उनका अनुसार कोरोनाका कारण सामान ढुवानीमा समस्या भएपछि निर्माणको काममा ढिलाइ भएको हो । नदीमा स्टिल टससहितको ७५ मिटर लम्बाइ र ९ मिटर चौडाइको पक्की पुल निर्माण गरिने उनले जानकारी दिए । माघ ३ गते पुल निर्माणको म्याद सकिएपछि फेरि ६ महिना थप भएको कार्यालयले जनाएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र २८, २०७८ १०:४५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×