यार्चा टिप्न प्रतिबन्ध- कर्णाली - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

यार्चा टिप्न प्रतिबन्ध

राजबहादुर शाही

मुगु — मुगुमकार्मारोङ गाउँपालिका–६, रिउसका ४९ वर्षीय कार्मा लामाले यो वर्ष यार्चा टिप्न पाएनन् । न उनी भोटमा लाग्ने अस्थायी हाटबजार नै गए । उनी मात्र होइन, मुगमकार्मारोङका अधिकांश बासिन्दाले यस वर्ष यार्चा टिप्न पाएनन् । 

स्थानीयले नेपाल–तिब्बत सीमामा लाग्ने अस्थायी हाटबजारमा गई यार्चालगायत जडीबुटी बिक्री गरेर वर्षभरि चाहिने खाद्यान्न, लत्ताकपडा र उपभोग्य सामान ल्याउने गरेका थिए । तिब्बत सरकारले बर्सेनि नेपाल–चीन सीमाको हयाजिमारमा १५ दिने अस्थायी हाटबजार लगाउने गरेको थियो । तर कोरोना कारण अस्थायी हाटबजार अनिश्चित बनेको छ । यार्चा टिप्न नपाउँदा परिवार पाल्न समस्या भएको लामाले बताए । ‘गाउँपालिकाले यार्चा टिप्न प्रतिबन्ध लगायो,’ उनले भने, ‘चीनमा पनि हाटबजार नलाग्ने भएछ ।’ उनका अनुसार हरेक वर्ष साउन १५ पछि अस्थायी हाट लाग्ने गरेको थियो ।

महामारीका कारण हाटबजार अनिश्चित बनेपछि मुगु, चितै, दाउरा, पुलु, माग्री, मह, कार्तिक, किम्री, डोल्फु, पुलु, रिउसलगायत गाउँबस्तीका बासिन्दा चिन्तित छन् । सन् १९८५ नेपाल–चीन सीमामा हाटबजार लाग्दै आएको महगाउँका छिरिङतोर्चे लामाले बताए । ‘पाटनको यार्चा पाटनमै कुहियो,’ उनले भने, ‘चौंरी लिएर सामान किन्न भोट जाने आशा थियो, त्यो पनि तुहियो ।’ उनका अनुसार २०५८ देखि मुगुका बासिन्दाले उक्त हाटबजारमा यार्चा बिक्री गरिरहेका थिए । भोटतिर बिक्री गर्नका लागि घरमा तयार गरेको जौ, सातु, उवा र केही जडीबुटी खेर गएको उनको गुनासो छ ।

भौगोलिक विकटता, भिरालो जमिन र सिँचाइ सुविधाको कमीका कारण मुगमकार्मारोङमा खाद्य उत्पादन न्यून हुन्छ । स्थानीयले पाटनको यार्चा र भोटको व्यापारले वर्षभरिको जीवन निर्वाह गर्दै आएको माग्रीगाउँका टाँसी लामाले बताए । ‘आफ्नै जिल्लाभित्रको खाद्यवस्तु लत्ताकपडा महँगो हुन्छ,’ उनले भने, ‘त्यसैले वर्षौंदेखि तिब्बती बजारको भर पर्दै आएका छौं ।’ कोरोनाका कारण गाउँपालिकाका झन्डै १३ सय परिवारलाई जीविकोपार्जनमा समस्या भएको मुगुमकार्मारोङ–२ का वडाध्यक्ष कार्मा लामा बताए । ‘विगत वर्षमा साउन १५ पछि तिब्बतमा सामान किन्न जानेको लर्को हुन्थ्यो,’ उनले भने, ‘अहिले सबैतिर सुनसान छ ।’ कोरोनाका कारण यस वर्ष हाटबजार नलाग्ने जानकारी आएको गाउँपालिका अध्यक्ष छिरिङक्याप्ने लामाले बताए । ‘पाटन र तिब्बत जान नपाएपछि स्थानीयवासी निराश छन्,’ उनले भने ।

प्रकाशित : श्रावण ७, २०७८ ०९:११
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

जनप्रतिनिधि र कर्मचारीबीच विवादले नगरसभा भएन

विप्लव महर्जन

सल्यान — जिल्लाका ९ स्थानीय तहले बजेट पारित गरेको दुई साता बित्दासमेत बन्गाडकुपिण्डे नगरपालिकाले अहिलेसम्म नगरसभा गर्न सकेको छैन । जनप्रतिनिधि र कर्मचारीबीच विवाद हुँदा नगरसभा अन्योलमा परेको हो ।

अहिलेसम्म विवादको टुंगो नलाग्दा कार्यपालिका बैठक बस्न सकेको छैन । जसका कारण नगरपालिकाले आर्थिक वर्ष २०७८/७९ को नीति तथा कार्यक्रम र बजेट अहिलेसम्म सार्वजनिक गर्न सकेको छैन । वडामा भर्ना गरेका १२ कर्मचारीलाई तलब खुवाउने विषयमा कुरा नमिलेका कारण नगरसभा हुन नसकेको नगर उपप्रमुख मञ्जु ऐरीले बताइन् । उनका अनुसार कर्मचारीलाई गत वर्षदेखि तलब भुक्तानी गर्न सकिएको छैन । ‘अन्य विषयमा पनि विवाद छ, तर मुख्य समस्या कर्मचारीकै तलब हो,’ उनले भनिन्, ‘अहिले त झन् नगर प्रमुख र प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत नै नगरपालिकामा छैनन् ।’ नगरसभाका लागि नीति तथा कार्यक्रम र बजेट तयार गरेर राखे पनि नगर प्रमुख गोविन्दकुमार पुन नगरपालिकामा नहुँदा समस्या भएको उनको भनाइ छ । ‘विवाद नसुल्झिँदासम्म जनप्रतिनिधिले कार्यपालिका बैठकमा सहभागी नहुने अडान लिएका छौं,’ ऐरीले भनिन्, ‘अहिले अवस्था जेजस्तो भए पनि नगरसभाका छिटो गर्न नगरप्रमुखलाई आग्रह गरिए पनि बेवास्ता भइरहेको छ ।’

प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत मनोज रेग्मीले कर्मचारीलाई तलब खुवाउने विषयमा समस्या हुँदा नगरसभा हुन नसकेको बताए । उनका अनुसार विकास योजनामा काम गरेका ठेकेदारलाई भुक्तानी नदिँदा पनि नगरसभा बस्न समस्या भएको हो । ‘नगरसभाका लागि कार्यपालिका बैठक पटकपटक बसे पनि कुनै छलफल नै हुन सकेको छैन,’ उनले भने, ‘कर्मचारी र जनप्रतिनिधिको विवाद भनिए पनि यहाँ जनप्रतिनिधिकै विवाद बढी छ ।’ उनी अहिले परीक्षाका लागि काठमाडौंमा छन् । नगरसभाको टुंगो भए आफू परीक्षा छोडेर आउन पनि तयार रहेको उनले बताए । ‘जनप्रतिनिधिमै विवाद छ,’ उनले भने, ‘तर दोषजति सबै कर्मचारीमा थुपारिएको छ ।’ उनका अनुसार बजेट नहुँदा कर्मचारीलाई तलब खुवाउन समस्या भएको हो ।

नगरमा जनप्रतिनिधिको बढ्दो लापरबाहीका कारण नगरसभा हुन नसकेको स्थानीय बेदबहादुर रोकाले बताए । ‘आफ्नो कमजोरी लुकाउन उनीहरूले कर्मचारीको तलब र ठेकेदारलाई भुक्तानी दिन सकेका छैनन्,’ उनले भने, ‘अघिल्लो वर्ष पनि मनमुटावकै कारण तोकेको समयभन्दा ६ महिनापछि नगरसभा भयो, नगरसभा नहुँदा हामीले ३ वर्षदेखि नै स्थानीय सरकारको अनुभूति गर्न सकेका छैनौं ।’

नगरप्रमुख पुनले विवाद मिलाएर छिट्टै नगरसभा गरिने बताए । ‘नीति तथा कार्यक्रम र बजेट तयार छ,’ उनले भने, ‘नगरभित्र देखिएका सामान्य समस्याले तोकिएको समयमै नगरसभा हुन सकेन, अब एक साताभित्रै नगरसभाको बैठक गरी बजेट पारित गरिनेछ ।’

प्रकाशित : श्रावण ७, २०७८ ०९:०८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×