मुगुका १ सय ८ जना बालबालिकामा गम्भीर कुपोषण- कर्णाली - कान्तिपुर समाचार

मुगुका १ सय ८ जना बालबालिकामा गम्भीर कुपोषण

राजबहादुर शाही

मुगु — जिल्लाका १ सय ८ जना बालबालिकालाई गम्भीर किसिमको कुपोषण रोग देखा परेको छ ।

जिल्ला स्वास्थ्य सेवा कार्यालयको चालु आर्थिक वर्ष अन्तर्गत ६ महिनाको तथ्यांक अनुसार गत साउनदेखि पुस महिनासम्म जन्मेको ६ महिना माथिका र ५ वर्ष मुनिका ६६ जना बालिका र ४२ जना बालकलाई गम्भीर कुपोषण रोग देखिएको उल्लेख गरिएको छ ।

तीमध्ये दलित ७५ जना, जनजाति १ जना क्षेत्री ठकुरी वर्गका ३२ जना बालबालिकामा कुपोषण रोग देखा परेको जिल्ला स्वास्थ्य सेवा कार्यालयका कुपोषण विज्ञ तथा अस्पताल डाइटिसियन पर्सन लोकबहादुर विकले बताए ।

मुगुमा ९.२ प्रतिशत बालबालिकामा गम्भीर कुपोषण र ४४ प्रतिशत बालबालिकामा मध्यम खालको कुपोषण देखिएको उनको भनाइ छ । गत साउनदेखि पुससम्म सबैभन्दा बढी साउनमा ४६ जना र मंसिरमा १९ जना बालबालिकामा गम्भीर कुपोषण देखिएको छ ।

जसमध्ये ७३ जना बालबालिका उपचार गरी निको भएको र बाँकी ३५ जना बालबालिकाको उपचार भइरहेको जिल्ला स्वास्थ्य सेवा कार्यालयले जनाएको छ ।

जिल्लाका चारवटा स्थानीय तहमध्ये सबैभन्दा बढी छायाँनाथ रारा नगरपालिकाका र सोरु गाउँपालिका बस्तीस्तरका बालबालिकामा बढी कुपोषण देखापरेको छ । मुगुमकार्मारोङ गाउँपालिकामा एक बालकमा मात्र कुपोषण रोग देखिएको छ ।

गरिबी, पोषणयुक्त खानपिनको अभाव र सरसफाइको अभावमा दलित बालिकामा बढी कुपोषण रोग देखा परेको जिल्ला स्वास्थ्य सेवा कार्यालयका सूचना अधिकारी पर्शुराम नेपालीको भनाइ छ । स्थानीय उत्पादनभन्दा आयतित खाद्यवस्तु बढी उपभोग गर्ने बानीले बालबालिका कुपोषित हुन थालेको स्वास्थ्यकर्मीको भनाइ छ ।

कुपोषित बालबालिका निको हुन कम्तीमा २ महिना समय लाग्ने उनको भनाइ छ । कुपोषित बालबालिकालाई निको हुँदासम्म खुवाउन सर्वोत्तम पिठो दिने गरिएको छ । सर्वोत्तम पिठो सप्रोस नेपाल संस्थाले वितरण गर्ने गरेको छ ।

प्रकाशित : माघ ७, २०७७ १६:५४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

हिउँ खेल्न रारा

काठमाडौं, बुटवल, विराटनगर, भक्तपुर, पोखरा, भैरहवालगायत सहरबाट समूह बनाएर युवायुवती आइरहेका छन्
राजबहादुर शाही

मुगु — भारी हिमपात भएपछि हिउँ खेल्न विभिन्न ठाउँका पर्यटक रारामा आउन थालेका छन् । काठमाडौं, बुटवल, विराटनगर, भक्तपुर, पोखरा भैरहवालगायत सहरबाट हिउँ खेल्न रारा आउने पर्यटक बढेका हुन् ।

एक साताअघि रारामा भारी हिमपात भएको थियो । हिमपातका कारण रारा क्षेत्रमा झन्डै एक फिट हिउँ जमेको छ । रारा आएर पहिलोपल्ट हिउँमा रमाएको काठमाडौंकी गिता बोगटीले बताइन् । ‘हिउँकै कारण राराताल मनमोहक बनेको छ,’ उनले भनिन्, ‘सेता हिमाल र नीलो ताल हेर्दा दिन बितेको पत्तै हुँदैन ।’ बुटवलका युवराज पाण्डे पनि रारामा हिउँ खेलेर फर्किएका छन् ।

सहरी क्षेत्रबाट ८ देखि १२ जनाको समूह बनाएर युवायुवती रारामा हिउँ खेल्न आइरहेका छन् । हिउँ परेपछि पर्यटकीय चलहपहल फेरि बढ्न थालेको हुटुस्थित डाँफे गेस्ट हाउसका प्रबन्धक बलीराज शाहीको भनाइ छ । ‘आगन्तुक चरा, जताततै हिउँ र स्वच्छ नीलो तालका कारण रारा क्षेत्र सुन्दर र मनमोहक बनेको छ,’ उनले भने, ‘हिउँ बाक्लो परेकाले अझै कम्तीमा एक महिनासम्म पर्यटक हिउँ खेलेर रमाउन सक्छन् ।’

घुम्न आएका पर्यटकलाई चिसो हुन नदिन साँझको समयमा ‘क्याम्प फायर’ को व्यवस्था गरिएको उनले बताए । रारामा अहिले दैनिक ५० देखि १ सय जनासम्म पर्यटक आइरहेका छन् । अहिले सडकमार्गबाट भन्दा हवाई मार्गबाट पर्यटक बढी भित्रिरहेको शाहीले जानकारी दिए । ‘हिमपातका कारण सडकमा जोखिम बढेपछि पर्यटकले हवाइमार्ग रोजेका छन्,’ उनले भने, ‘हिउँ खेल्न आएका पर्यटक तीन दिनसम्म बसेर फर्किने गरेका छन् ।’

विभिन्न कम्पनीले प्याकेज कार्यक्रम ल्याएपछि आन्तरिक पर्यटक बढेको पर्यटन व्यवसायी देवीकृष्ण रोकायाले बताए । उनका अनुसार रारा आउन नेपालगन्ज विमानस्थलबाट ५ हजार ५ सय र काठमाडौंबाट १२ हजार रुपैयाँ हवाई भाडा तोकिएको छ ।

भरिए चरा

चिसो छल्न युरोप, चीन, साइबेरिया, भारतलगायत देशबाट आएका चराले अहिले रारा क्षेत्र भरिएको छ । चराहरू वर्षेनि चिसो छल्न रारा आउने गरेका हुन् । कमकुट, बाटरफल्व, लिटिलक्रिट, टपटेक, ग्रिट, म्यासेन्जर, खोया हाँस, कर्‍याङकुरुङलगायत २० प्रजातिका चरा यो वर्ष रारा भित्रिएको रारा राष्ट्रिय निकुञ्जका रेन्जर सरोज खड्काले जानकारी दिए । उनका अनुसार रारा तालको पानी हिमपातका बेला पनि तातो हुने भएकाले वर्षेनि आगन्तुक चरा यहाँ आउने गरेका हुन् । ‘विदेशी र रैथाने चराले गर्दा रारा चरामय बनेको छ,’ उनले भने, ‘तालदेखि वनजंगल र आसपासका गाउँहरू चराले भरिएका छन् ।’

उनका अनुसार मिलिचौर, ठाकुरज्युला मन्दिर, ओखरबोट, निजारलगायत क्षेत्रसम्म रारा आएका चराहरू जाने गरेका छन् । रारामा अन्य फिरन्ते चराहरूभन्दा खोया हाँस बढी देखिएको उनले जानकारी दिए । रारामा चिसो छल्न हिमाली भेगका वन्यजन्तु पनि आउने गरेका छन् । ऋणीमोक्ष, छायानाथ, रोवा, सोभालगायत लेकबाट घोरल, मृग, कस्तुरीलगायत वन्यजन्तु रारा आसपासको वनमा आएको निकुञ्जले जनाएको छ ।

प्रकाशित : माघ २, २०७७ ०७:२०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×