कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

सडकले किसानको मुहार उज्यालो

ज्योति कटुवाल

दैलेख — भैरवी गाउँपालिका–७, मान्मकी खगिसरा आचार्यले दुई भैंसी र दुई गाई पालिरहेकी छिन् । दैनिक ११ लिटर दूध बिक्री हुन थालेपछि उनलाई घरखर्च चलाउन समस्या छैन । उनका छिमेकी दीपप्रसाद पौडेलले दैनिक २० लिटर दूध बेचेर मासिक २७ हजार रुपैयाँ कमाइरहेका छन् ।

मान्मका ५४ घरधुरीमा व्यावसायिक भैंसीपालन भइरहेको छ । गाउँसम्म सडक पुगेपछि दूधले सहज बजार पाएको छ । भाउसमेत बढेको छ । कुसापानीको माटिकोरेदेखि मान्म गाउँसम्मको ग्रामीण सडक निर्माण भएपछि किसान व्यावसायिक पशुपालनमा हौसिएका हुन् । स्थानीय मोहन पौडेलले गाउँमै डेरी खोलेर छुर्पी उत्पादन गरिरहेका छन् । ‘सडक बनेपछि दूधले मूल्य पायो,’ आचार्यले भनिन्, ‘अब न भाउको समस्या छ, न बजारकै ।’ कुनै समय दूध बेच्न तीन घण्टा हिँड्नुपर्ने बाध्यता सडकले हल गरेको उनले सुनाइन् ।


स्थानीय बजारमा दूध प्रतिलिटर ४५ रुपैयाँमा बिक्री भइरहेको छ । यसअघि किसानलाई दूध बिक्री गर्न सास्ती थियो । चिप्लो बाटोका कारण वर्षायाममा दूध बाटैमा पोखिने समस्यासमेत किसानले भोग्दै आएका थिए । ‘दूधसँगै अन्य कृषि उत्पादन पनि बजार पुर्‍याउन सहज भएको छ,’ उनले भने, ‘सडक बनेपछि खाद्यान्न र दैनिक उपभोग्य सामग्रीको भाउ सस्तिएको छ ।’


डेरीमा सबै घरधुरीले न्यूनतम दैनिक ६ लिटर दूध बिक्री गर्छन् । उद्योगले ६ युवालाई नियमित रोजगारी दिइरहेको छ । डेरी सञ्चालक पौडेलले सडक कृषकका लागि ‘बरदान’ साबित भएको बताए । उनका अनुसार अहिले किसानको घरबाटै दूध संकलन हुन्छ । उत्पादित छुर्पी जिल्लाबाहिर जान थालेको छ । दूध बिक्रीबापत किसानले मासिक १५ हजारदेखि ३२ हजार रुपैयाँसम्म आम्दानी गरिरहेको उनले जानकारी दिए । गत वर्ष डेरीले किसानलाई ३१ लाख रुपैयाँ वितरण गरेको थियो । यो वर्ष करिव ४० लाख रुपैयाँको दूध खपत हुने देखिएको पौडेल बताउँछन् ।


गत वर्ष प्रदेश सरकारको भूमि व्यवस्था, कृषि तथा सहकारी मन्त्रालयले किसानलाई २० भैंसी र ३४ गाई अनुदानमा वितरण गरेको थियो । ग्रामीण जलस्रोत व्यवस्थापन परियोजनाले दूधको बजारीकरणका लागि विभिन्न सामग्री वितरण गरेपछि किसानलाई व्यावसायिक पशुपालन गर्न सहज भएको छ । परियोजनाले ५० किसानलाई दूध बोक्न कित्ली, बाल्टी र दूध संकलन गर्ने क्यान व्यवस्था गरिदिएको जलस्रोत अधिकृत चक्र भण्डारीले बताए ।


दुग्ध उत्पादक किसानले उज्यालो साना किसान कृषि सहकारी सस्थामार्फत दूधको बजारीकरण गरिरहेका छन् । सहकारी स्थापना गरिएपछि नियमित बचत गर्न र कर्जा लिन सजिलो भएको आचार्यले बताइन् । ‘दूध बेचेर घरखर्च चलाउन धेरै सजिलो भएको छ,’ उनले भनिन्, ‘सहकारीमा नियमित बचत गर्दै आएकी छु ।’


भैरवीमा उत्पादित छुर्पी प्रतिकिलो एक हजारदेखि १२ सय रुपैयाँमा बिक्री भइरहेको छ । दूधमात्र होइन, घीउ र दही बिक्री गरेर किसानले आम्दानी गरिरहेको पौडेलले बताए । उनका अनुसार मान्ममा प्रतिकिलो एक हजार रुपैयाँमा घीउ बिक्री भइरहेको छ । प्रकाशित : फाल्गुन १४, २०७६ ०९:०९

ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

विद्यालय खुले, पुस्तक पुगेनन्

विद्यार्थी थपिने आसमा विद्यालयबाटै माग पठाउन ढिलाइ  
पाठ्यक्रम फेरिएका विद्यार्थी मर्कामा 
आश गुरुङ, घनश्याम खड्का

(लमजुङ) र (म्याग्दी) — मनाङको नासों गाउँपालिकामा फागुन १ देखि नयाँ शैक्षिक सत्र सुरु भए पनि पुस्तक अझै पुगेका छैनन् । पुराना पुस्तक हात पारेका विद्यार्थी त्यसैले काम चलाइरहेका छन् । पुस्तक नहुनेहरू कक्षामा शिक्षकबाट सुनेकै भरमा पढिरहेका छन् । तर, पाठ्यक्रम नै फेरिएका विद्यार्थीलाई के पढाउने भन्ने अन्योल छ ।

नासों–५ थोंचेस्थित प्रकाशज्योति माविका प्रधानाध्यापक पद्मराज पन्थीले पुस्तक यही दिन आउँछ भन्ने टुंगो नभएको बताए । ‘पुस्तक आउने तयारीमा छ, हामीले भनेका छौं । कक्षा १ को पाठ्यक्रम फेरिएको छ । ९ र १० को केही पाठ्यांश फेरिएको छ,’ उनले भने । पुराना पुस्तक पनि रहेकाले पढाइ नै रोकिन अवस्था नरहेको उनले बताए । प्रकाशज्योतिमा सोमबारसम्म विद्यार्थी भर्ना अभियान थियो । कक्षा १ मा १५ विद्यार्थी भर्ना भएको प्रधानाध्यापक पन्थीले जानकारी दिए ।गाउँपालिकाको शिक्षा शाखाका प्रमुख शिवप्रसाद ढुंगानाका अनुसार स्टेसनरीले विद्यालयलाई सिधै पाठ्यपुस्तक दिन्छ । त्यसको बिल भरपाइका आधारमा गाउँपालिकाले विद्यालयलाई रकम उपलब्ध गराउँछ । ‘सरहरूले पाठ्यपुस्तक मगाउनुभएको छ । आउने क्रममा होला,’ उनले भने । ढुंगानाका अनुसार जिल्लामै सबैभन्दा बढी नासोंमा ११ विद्यालय छन् । यिनमा मावि दुइटा, निमावि चारवटा र प्रावि पाँचवटा छन् ।

मनाङका चारै पालिकामा फरकफरक समयमा शैक्षिक सत्र थालिन्छ । चिसो बढी हुने भएकाले माथिल्लो भेगका मनाङ ङिस्याङ र नार्पाभूमि गाउँपालिकामा चैत १ बाट सुरु हुन्छ । चामे गाउँपालिकामा आगामी वैशाखबाट हुँदै छ । शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइका प्रमुख नारायण रेग्मीले सम्बन्धित प्रधानाध्यापकहरूले शैक्षिक सत्रअनुसारै पाठ्यपुस्तकको व्यवस्थापन गर्ने बताए ।
मनाङमा पाठ्यपुस्तक उपलब्ध गराउने जिम्मा लमजुङको भोटेओडारस्थित सापकोटा स्टेसनरीले लिएको छ । स्टेसनरी सञ्चालक ज्ञानहरि सापकोटाले माग आउनै ढिलाइ भएकाले समयमा पठाउन नसकिएको बताए । ‘कक्षा १ को पुस्तक आएको छैन । यो पूरै रंगीन आउने हो । ६, ७ र ८ को पनि पूरै आएको छैन । अरू मोटामोटी आएको छ,’ उनले भने, ‘६० सेट पुस्तक तयार राखेको छु । सबै एकैपटक लैजाने हो ।’ भर्ना अभियान चलिरहेको भन्दै प्रधानाध्यापकहरूले विद्यार्थीको यकिन संख्या नदिएको पनिसापकोटाले बताए ।

चिसोले विद्यार्थी घटे
मुस्ताङमा शैक्षिक सत्र सुरु भए पनि विद्यार्थी अझै विद्यालय पुगेका छैनन् । हिमाली जिल्लामा मंसिर मसान्तमा शैक्षिक सत्र सकिई फागुन १ देखि सुरु हुन्छ ।

तल्लो क्षेत्रका थासाङ, घरपझोङ र मध्य क्षेत्रमा पर्ने बाह्गाउँ–मुक्तिक्षेत्र गरी ३ गाउँपालिकाका विद्यालय खुलेका छन् । तर हिउँ पग्लिनसकेकाले उपल्लो भेगका लोघेकर–दामोदर कुण्ड र लोमन्थाङ गाउँपालिकाकमा २० विद्यालय चैतबाट मात्र खुल्ने शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाईले जनाएको छ । इकाईका अनुसार यी विद्यालयले पुस–माघको हिउँदे बिदामा समेत पोखरामा घुम्ती कक्षा चलाएका थिए । मुक्तिनाथ क्षेत्रका ४–५ वटा विद्यालय खुले पनि हिमपात जारी रहेकाले विद्यार्थी पुगेका छैनन् ।

‘पढाई सुरु भएका विद्यालयमा पनि हिउँले गर्दा चिसो अधिक छ,’ इकाईका शाखा अधिकृत टंकराज बरालले भने ।

जनकशिक्षा सामग्री केन्द्रको पोखरास्थित प्रादेशिक कार्यालयका अनुसार दुवै जिल्लाका लागि पुस्तक पठाइसकिएको छ । तर, मनाङमा सम्बन्धित विद्यालयले विद्यार्थी संख्या नदिँदा थप कति पुस्तक पठाउने भन्ने अन्योल रहेको कार्यालयप्रमुख जयराज अर्यालले बताए । उनका अनुसार मुस्ताङमा पहिलो चरणमा ५ देखि १० कक्षासम्मका १५ सय ४४ थान किताब पठाइएको छ । यसै गरी मनाङका लागि सबै कक्षामा ६० सेटको दरले लमजुङस्थित बिक्रेताकहाँ पुस्तक पठाइएको छ । ५ देखि १० कक्षासम्मको पुस्तक जनकशिक्षाले उपलब्ध गराउछ । १ देखि ४ कक्षासम्मका पुस्तक भने निजी क्षेत्रले बेच्दै आएका छन् ।

प्रकाशित : फाल्गुन १४, २०७६ ०९:०८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×