नलगाडको मुआब्जा विवाद मिल्यो

कान्तिपुर संवाददाता

जाजरकोट — नलगाड जलविद्युत् आयोजनाको मुआब्जा विवाद सल्टिएको छ । मुआब्जा रकम वृद्धि भएपछि लामो समयदेखिको विवाद सल्टिएको हो । सोसँगै आयोजना प्रभावित क्षेत्रको चार हजार ६ सय रोपनी जग्गाको मुआब्जा वितरणको आवश्यक प्रक्रिया अघि बढेको छ ।

प्रभावित क्षेत्रका जग्गाधनीको मागलाई सम्बोधन गर्दै प्रतिरोपनी ६ लाख रुपैयाँका दरले मुआब्जा दिने निर्णय भएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी जनकराज पन्तले बताए । कम्पनीले यसअघि प्रतिरोपनी चार लाख ७५ हजार रुपैयाँका दरले मुआब्जा वितरण गरेको थियो । उनका अनुसार आयोजनाले प्रभावित क्षेत्रका जग्गाधनीलाई तत्काल नयाँ सहमतिअनुसार नै मुआब्जा वितरण सुरु गर्नेछ । नलगाड जलविद्युत् कम्पनीले अधिकरण गर्ने ७० प्रतिशत जग्गाको मुआब्जा चालु आर्थिक वर्षमा नै वितरण गर्नेगरी प्रक्रिया सुरु गरिएको उनले जानकारी दिए ।


चार सय १७ मेगावाट क्षमताको आयोजनाको मुख्य प्रभाव क्षेत्र नलगाड नगरपालिका र बारेकोट गाउँपालिका हो । आयोजनाले चालु आर्थिक वर्षमा मुआब्जाका लागि दुई अर्ब ७३ करोड रुपैयाँ छुट्याएको छ । कम्पनीले ६ हजार रोपनीभन्दा बढी जग्गाको मुआब्जा वितरण गर्न बाँकी छ । प्रभावित क्षेत्रका स्थानीयले सात वर्षअघि निर्धारण गरेको रकम कम भएको भन्दै मुआब्जा वृद्धिको माग गरेका थिए । प्रभावितले प्रतिरोपनी १० लाख, घर, घट्ट, मिल, फलफूलका बिरुवा लगायतको एकीकृत मूल्यांकन गरी मुआब्जा दिनुपर्ने, पाँच रोपनीभन्दा कम जग्गा हुने परिवारलाई पुनर्बासको व्यवस्था गर्नुपर्ने माग गरिएको थियो ।


६ वर्षअघि मुआब्जा बाँड्न थालिए पनि रकम अभावमा बाँध र विद्युत्गृह निर्माणस्थल गरी चार सय रोपनीको मात्र मुआब्जा बाँडिएको छ । प्रशासन कार्यालयले गत सोमबार सरोकारवालासँगको संयुक्त बैठक बोलाई नयाँ दररेट कायम गरी मुआब्जा दिने काम अघि बढाएको हो । जग्गा अधिकरण तथा त्यसको मुआब्जा बाँडेपछि घरटहराको मुआब्जाका लागि मन्त्रालयसँग थप रकम माग गर्ने प्रजिअ पन्तले बताए । उनका अनुसार जापानी सहयोग नियोग (जाइका) ले आयोजना निर्माणका लागि इच्छा देखाएको छ । आयोजना निर्माणका लागि एक सय २३ अर्ब रुपैयाँ खर्च लाग्ने अनुमान छ । वातावरणीय व्यवस्थापनमा ५६ अर्ब रुपैयाँ खर्च हुने छ ।


३१ वर्षसम्म बनेन डीपीआर

जलाशययुक्त सो आयोजनाको विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन (डीपीआर) नबन्दा आयोजना निर्माण सुस्त बनेको छ । आयोजनाबारे चर्चा सुरु भएको ३१ वर्ष बिते पनि हालसम्म डीपीआरसमेत पूरा भएको छैन । नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले २०४५ देखि यसबारे अध्ययन सुरु गरेको थियो । आयोजनाको प्रस्तावित बाँधस्थल सदरमुकाम खलंगादेखि ४५ किलोमिटर र पावरहाउस ३० किलोमिटर टाढा पर्छ । बाँधस्थल बारेकोट गाउँपालिका–८, अँधेरीखोला र पावरहाउस नलगाड नगरपालिका–७, दल्लीमा बनाइने छ । अस्ट्रेलियाको स्मेक, अमेरिकाको एमडब्लुएच र नेपालको उदय कन्सल्ट प्रालिले ३० महिनामा डीपीआर सम्पन्न गर्नेगरी जलविद्युत् कम्पनीसँग एक अर्ब ११ करोड रुपैयाँमा सम्झौता गरेका थिए ।


डीपीआरको काम पूरा भएपछि सात वर्षमा निर्माण सक्ने लक्ष्य लिइएको इन्जिनियर पदम थापाले बताए । आयोजना निर्माणका क्रममा फलामखानी, तामाखानी र जडीबुटीका साथै जलचर, कस्तुरी, चिरकालिज, सुनगिद्ध, मृगलगायत दुर्लभ वन्यजन्तु तथा पंक्षी प्रभावित हुने भएका छन् । आयोजनाले पार्ने वातावरणीय एवं जैविक प्रभाव न्यून गर्न ध्यान दिनुपर्ने सरोकारवालाको माग छ । प्रकाशित : फाल्गुन १०, २०७६ १०:०२

ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

अवधि सकियो, काम अधुरै

आगामी चैत ७ भित्र सम्पन्न गर्नुपर्ने दिक्तेल–रेग्मीटार सडक आधा पनि बनेन । भएको काम पनि कमसल रहेको अनुगमन टोलीको निष्कर्ष 
डम्बरसिं राई

खोटाङ — दिक्तेल–खानीडाँडा–रेग्मीटार सडक तोकिएको अवधिमा निर्माण नहुने पक्का भएको छ । राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणको २० करोड ८८ लाख ३२ हजार ९७ रुपैयाँ लागतको सडक अबको एक महिनाभित्र कालोपत्र भइसक्नुपर्नेमा ४० प्रतिशत हाराहारी मात्र काम भएको छ । 

दिक्तेलको हस्पिटल चोकदेखि खानीडाँडा, आहालेसम्म दश दशमलव ९७४ किलोमिटर सडक निर्माण गरिँदै छ । जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन इकाइ अनुदान व्यवस्थापन तथा स्थानीय पूर्वाधार खोटाङका सूचना अधिकारी मणिराम ढकालका अनुसार चैत ७ भित्र सक्ने गरी याक्तुहाङ–साप–सिरुवा जेभी र इकाइबीच २०७५ असोज १ गते संझौता भएको थियो ।

सडकको अहिलेसम्मको काम पनि गुणस्तरहीन रहेको चौतर्फी गुनासो छ । गुनासोपछि प्रदेशसभा सदस्यहरू रामकुमार राई, उषाकला राई, जिल्ला समन्वय समिति खोटाङका प्रमुख बबी चाम्लिङलगायतको टोलीले अनुगमन गरेको थियो । नाली, टेवा पर्खाल, कल्भर्टलगायतको काम गुणस्तरहीन देखिएको रामकुमार राईले सुनाए । ‘काम पूरै गुणस्तरहीन छ,’ उनले भने, ‘यो सच्चिनु पर्छ । नत्र ठेकेदार र पुनर्निर्माण प्राधिकरण दुवैले जिम्मेवारी लिनुपर्छ ।’

यसबाहेक सडकको लेभल नमिलाई नाली बनाउन सुरु गरिएकाले सडकभन्दा माथि वा तल हुन सक्ने देखिएको ढकालले बताए । चौतर्फी गुनासो आएकाले गुणस्तरीय कामको मूल्यांकनको आधारमा मात्र भुक्तानी दिइएको उनको दाबी छ । ढकालका अनुसार ५ करोड ४४ लाख ७६ हजार १ सय ३४ रुपैयाँ भुक्तानी भएको छ । ‘हामीले गुणस्तर देखिएको कामको मात्र मूल्यांकन गरेर भुक्तानी गरेका छौं,’ ढकालले भने, ‘जहाँ–जहाँ गुणस्तरीय काम छैन, त्यसलाई गुणस्तरीय बनाउन सम्बन्धित निर्माण कम्पनीलाई भनिएको छ ।’

निर्माण कम्पनीसम्बद्ध शिवप्रसाद चौलागाईंले आगामी वैशाखभित्र काम सकेर जिम्मा दिने योजना बनाइएको बताए । रोलर, ग्रेडर, पानी ट्याङकरलगायत आइसकेकाले अब भने काम धमाधम हुने उनले सुनाए । ‘वैशाखसम्ममा काम सकेर जिम्मा दिने लक्ष्य बनाइएको छ,’ चौलागाईंले भने । उक्त सडक शिलान्यास गर्ने प्रतिनिधिसभा सदस्य विशाल भट्टराईले बेलामा काम नसके म्याद थप नहुने र हर्जना तिराइने बताए । सार्वजनिक खरिद ऐनको पछिल्लो व्यवस्थाअनुसार ठेकेदारका कारण ढिलाइ भए काम हुन बाँकी रकमसमेत सरकारी बक्यौतासरह असुल्नुपर्ने व्यवस्था छ ।

सगरमाथा लोकमार्गको काम बन्द
निर्माणाधीन सगरमाथा लोकमार्ग गुणस्तरीय नभएको भन्दै स्थानीयले काम रोकेका छन् । गौरवको आयोजनाअन्तर्गत पर्ने महुरे–राजापानी सिमपानी (२२ किलोमिटर) सडक कालोपत्रेको काम गुणस्तरहीन भएकाले बिहीबारदेखि बन्द गरिएको दिक्तेल रुपाकोट मझुवागढी नगरपालिका–१४ का वडाध्यक्ष दिनेश राईले बताए । ‘गरेका काम सबै गुणस्तरहीन भएकाले राम्रो बनाउन लगाउन बन्द गरिएको हो,’ उनले भने, ‘सम्बन्धित निर्माण कम्पनी, सडक विभाग र स्थानीयको संयुक्त भेलाबाटै बन्द गराइएको हो ।’

उक्त सडक निर्माणको ठेक्का सिद्धिसाई निर्माण कम्पनीले लिएको छ । करिब ४६ करोड रुपैयाँ (भ्याटबाहेक) लगानीमा २०७७ असार मसान्तसम्ममा सक्ने गरी २०७३ सालमा सम्झौता भएको थियो । गुणस्तरमा प्रश्न उठेपछि छलफलको माध्यमबाट समस्या समाधान गर्ने योजना बनाइएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी शालिकराम शर्मा पौडेलले बताए । उनका अनुसार स्थानीय व्यापारीदेखि कामदारसम्मको रकम नदिएको गुनासो आएकाले यसबारेसमेत छलफल गरिनेछ ।

यो सडककै अन्य खण्डको काम पनि गुणस्तरहीन बनेको स्थानीयको गुनासो छ । फोक्सिङटारदेखि सिमपानी भन्ज्याङसम्मको २७ किलोमिटर खण्डको जिम्मा देवनारायण पवन/मैनाचुली/खाम्पाचे जेभीले लिएको छ । त्यहाँको काम पनि गुणस्तरहीन रहेको वडाध्यक्ष राईले सुनाए ।

प्रकाशित : फाल्गुन १०, २०७६ १०:०१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×