सामुदायिक वन फाँडेर पार्क

ज्योति कटुवाल

(सुर्खेत) — वीरेन्द्रनगर नगरपालिका–४ स्थित भैरव सामुदायिक वन फँडानी गरेर करिब ७५ रोपनी क्षेत्रफलमा स्तम्भ र पानीको फोहोरासहितको पार्क निर्माण गर्न लागिएको छ । प्रदेश सरकारको वन तथा वातावरण निर्देशनालयले १ करोड १३ लाख ५१ हजार रुपैयाँको लगानीमा सामुदायिक वन क्षेत्रमा स्तम्भ र फोहोरा बनाउन सुरु गरेको हो ।

ZenTravel

Meroghar

योजनाका लागि चालु आर्थिक वर्षमा प्रदेश सरकारको उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्रालयले रकम विनियोजन गरेको छ । वनक्षेत्रमा ठेक्कामार्फत सहिद स्तम्भ र पानीको फोहरा बनाइन लागेको सामुदायिक वन उपभोक्ता समितिले जनाएको छ । समितिका अनुसार वनको ३.८० हेक्टर जमीनमा सहिद पार्क बनाउनेगरी काम सुरु गरिएको हो । निर्माण कम्पनी अभियान निर्माण सेवाले चालु आर्थिक वर्षको असार मसान्तसम्म काम सक्नेगरी गत भदौ १२ गते ठेक्का सम्झौता गरेको थियो ।

डिभिजन वन कार्यालयले लामो समय रुख काट्न रोक लगाएपछि निर्माणको काम रोकिएको थियो । राजनीतिक दवावका कारण वन कार्यालय आफ्नो अडानबाट ३ महिनापछि पछि हटेको थियो । सामुदायिक वनका करिव ४ सय मूल्यवान् जडीबुटीसहित सालका रुख मासिएको वन डिभिजनका कर्मचारीको भनाइ छ । ‘वन फाँडेर पार्क बनाउन प्रदेश सरकारले बजेट छुट्याउँछ, कसरी हुन्छ वन संरक्षण ?,’ वन डिभिजनका एक कर्मचारीले भने, ‘प्रदेश सरकारले योजना पहिचान गर्न नसक्दा वन फडानीको समस्या बढ्दै गएको छ ।’ सहिद स्तम्भ बनाउन लगाइएको क्षेत्रमा सामुदायिक वनले वनस्पति उद्यान बनाएको थियो । उद्यानमा रहेका रक्तचन्दनलगायत मूल्यवान् जडीबुटी र अन्य बोटबिरुवा मासिएको उनको दाबी छ ।

वडा नं. ४ का बासिन्दा रुपे गिरीले सुर्खेतमा खानेपानी, सडकलयात अत्यावश्यक पूर्वाधार हुँदाहुँदै प्रदेश सरकारले पार्कका लागि बजेट विनियोजन गरकोमा आपत्ति जनाए । ‘सार्वजनिक वन मासेर पार्क बनाएर के पाइन्छ ?,’ उनले भने, ‘जंगलको बीचमा बनाइएको पार्कको सुरक्षा कसले लिन्छ ?, प्रदेश सरकारले पार्क बनाएर पर्यटकभन्दा पनि विकृति भित्र्याउन खोजेको जस्तो देखियो ।’

अभियान निर्माण कम्पनीका प्रतिनिधि अनप्रसाद अधिकारीले वन डिभिजनले लामो समय रुख कटानमा रोक लगाएपछि योजनाको काम सुरु गर्न ढिलाइ भएको बताए । उनका अनुसार वनकै अवरोधका कारण समयमै योजना सम्पन्न गर्न समस्या देखिएको छ । ‘सम्झौताको करिब ३ महिना वनको अवरोधका कारण कामै हुन सकेन,’ उनले भने, ‘असार मसान्तभित्रै काम सम्पन्न गर्ने सम्झौता गरिएकाले निर्माणलाई तीव्रता दिएका छौं ।’

४ नम्बर वडाध्यक्ष निलकण्ठ खनालले सामुदायिक वनको साधारण सभाले नै सहिद पार्कको नाममा जग्गा हस्तान्तरण गरेकाले निर्माणमा कुनै समस्या नभएको बताए ।

प्रकाशित : माघ १, २०७६ १०:११
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

पुस्तौंदेखि फिरन्ते व्यापार

भवानी भट्ट

कञ्चनपुर — पिठ्युँमा कपडाको भारी । घर घर चहार्दै हिँड्ने । दिनभरि गाउँ डुलेर साँझ डेरामा फर्किने । फर्किंदा कपडाको भारी कहिले घटेको हुन्छ, कहिले जस्ताको त्यस्तै । करिब एक दशकदेखि जुम्ला सिंँजाका रतनसिंह बोहोरा यस्तै काममा छन् । उनी अरुबेला भन्दा पनि हिउँदमा न्याना खालका लुगाकपडा बोकेर बिक्री गर्न गाउँ चहार्दै हिँड्‌ने गर्छन् । त्यसैबाट घर परिवारको गुजारा चलाउँदै आएका छन् ।

मंसिरमा घरबाट निस्कने उनको फिरन्ते व्यापार फागुनसम्म चल्छ । काठमाडौं र भारतका विभिन्न ठाउँबाट तन्ना, कम्बल, ब्ल्यांकेट र फाइबर आदिका कपडाहरू ल्याएर उनी गाउँगाउँमा बिक्री गर्छन् । घरमै छानीछानी किन्न पाउने भएकाले ग्राहक पनि खुसी हुन्छन् । ‘सानैदेखि यही पेसामा लागेँ, अहिले पनि यसमै छु,’ आइतबार बिहान कञ्चनपुरको गड्डाचौकी क्षेत्रमा कपडा बेच्दै हिँडेका बोहराले भने, ‘तीन/चार महिना डुलेर घर खर्च चलाउन ठिक्क हुन्छ ।’ उनका अनुसार मंसिरमा घर छाडेर हिँडेपछि फागुनमा फर्किंदा एक/डेढ लाखसम्म बचत हुन्छ । यसैले घर परिवारको खर्च चलाउने गरेको उनले बताए ।

पुस/माघको कठ्यांग्रिदो चिसो । अनि शीतलहरले बाहिर निस्कनै नसकिने हुन्छ । हुस्सुले आंँखै अगाडि पनि देख्न गाह्रो हुन्छ । यस्तो अवस्थामा पनि न्यानो खालका लुगा कपडा बिक्री गर्नेहरू घरघरै पुगिरहेका हुन्छन् । उनीहरू एक ठाउँमा डेरा बनाएर त्यसैको वरिपरिको बस्तीमा घुम्ने गर्छन् । बिहान झिसमिसेमै खाना खाएर निस्कने उनीहरू साँझ अबेर मात्रै डेरामा फर्किन्छन् । कतिपयले त खाना पनि डुल्ने क्रममै खान्छन् ।

‘हाम्रो र बुवाबाजेका पालादेखि यस्तै पेसा व्यवसाय चलेको छ,’ कालिकोटको पताला गाउँपालिका–५ का ५२ वर्षीय गौरीदत्त जोशीले भने, ‘हिउँदमा मात्रै हो हाम्रो कारोबार चल्ने ।’ उनका अनुसार बुवा बाजेका पालामा उनी कपडाहरू बिक्री हुन्थे । कतिपयले तिब्बतबाट समेत ल्याएर बिक्री गर्थे । तर अहिले त्यो चलन छैन । फाइबरका कपडाहरूको चलनचल्ती बढी भयो । यसबाहेक ब्ल्यांकेटको माग पनि बढी छ । त्यही भएर उनी पनि काठमाडौं र भारतको हरियाणा राज्यको पानीपतबाट कपडा ल्याएर यहाँ बिक्री गर्छन् ।

जोशीले करिब दुई दशकसम्म भारतको बद्रीनाथ, केदारनाथ र श्रीनगर लगायतका क्षेत्रमा यस्तै व्यवसाय गरेका थिए । त्यहांँ त उनी बाह्रै महिना यस्तो काम गर्थे । नेपाल फर्केपछि पनि उनले यही कामलाई निरन्तरता दिएका छन् । जोशीकै सहयात्री छन् उनकै छिमेकी ५५ वर्षीय जयप्रसाद भण्डारी । उनलाई भने नेपालमै यो पेशा गर्न लागेको १५ वर्ष भयो । साथीभाइसँगै यो काममा लागेका उनलाई अहिले भने अम्मल नै भएको छ । उनी पनि कात्तिकतिर काठमाडौं र पानीपत पुग्छन् । त्यहाँबाट ल्याएको कपडा महेन्द्रनगर आसपासका गाउंँमा विक्री गर्न निस्कन्छन् । फागुनअगावै कपडा बिक्री गर्न सक्यो भने फेरि ल्याउँछन् ।

हिउँद सुरु भएपछि हुम्ला, जुम्ला, मुगु र कालीकोटलगायतका जिल्लाबाट यसरी फिरन्ते व्यापार गर्नेहरू कपडा बोकेर गाउँ/गाउँमा पुग्ने गर्छन् । कञ्चनपुरमा मात्रै सयभन्दा बढीले यसरी व्यापार गरिरहेका छन् । पछिल्लो समय ग्रामीण भेगमा पनि बजारहरू विस्तार हुन थालेपछि फिरन्ते व्यापार घट्दो अवस्थामा छ । एक दशक अघिसम्म पनि एक सिजनमा एक व्यापारीले ५/६ लाख सम्म बचत गर्थे । कपडा पनि धेरै बिक्री हुन्थे । तर अहिले कपडा पनि खासै बिक्री हुँदैनन् । बचत पनि एक/डेढ लाख मात्रै हुन्छ । त्यही भएर अबको पुस्ताले फिरन्ते व्यापार छाड्दै गएको भण्डारीले बताए ।

प्रकाशित : माघ १, २०७६ १०:११
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×