जथाभावी सडक खन्दा खानेपानी संकट

विप्लव महर्जन

सल्यान — जथाभाबी सडक निर्माणका क्रममा पानीका मुहान सुकेपछि बन्गाडकुपिन्डे नगरपालिका १२, बस्नेउरामा खानेपानी संकट चुलिएको छ । सल्लीबजार–बस्नेउरा सडक निर्माणका क्रममा गाउँनजिकै रहेका ३ मुहान सुकेपछि स्थानीयले लामो समयदेखि खानेपानी समस्या भोग्दै आएका हुन् ।

ZenTravel

खानेपानी अभाव बढ्दै गएपछि स्थानीयलाई १ घण्टा टाढाको खोल्सी मुहानबाट पानी ल्याउनुपर्ने बाध्यता छ । बस्नेउरामा ९० घरधुरी छन् । पानी नहुँदा पशुचौपाया पाल्न पनि समस्या भएको स्थानीयको गुनासो छ । अधिकांश शौचालय प्रयोगविहीन छन् । स्रोत टाढा हुँदा स्थानीय सरकारले खानेपानी योजना निर्माणमा बेवास्ता गरेको स्थानीयको गुनासो छ ।

Meroghar

खानेपानी अभाव चुलिँदै गएपछि बालबालिकाको पढाइ नियमित हुन सकेको छैन । अधिकांश बालबालिकाको साँझ–बिहानको समय पानी ओर्सादैमा बित्ने गर्छ । पानीका लागि लामो समय हिँडेर गाग्रीसहित उकालो चढ्दा दैनिक सास्ती हुने गरेको स्थानीय चन्द्रा बुढा बताउँछिन् । टाढाबाट पानी ल्याउँदा ४० वर्षमै ढाड दुख्ने समस्याबाट पीडित भएको उनले बताइन् । ‘गाउँनजिकै ३ मुहान थिए, जतिबेला गएर पानी भर्दा पनि समस्या थिएन ।

जथाभाबी सडक खन्दा सबै मुहान पुरिएपछि अहिले सास्ती भोग्नुपरेको छ,’ उनले भनिन्, ‘बर्खामा आकासे पानी संकलन गरी चलाउँछौं, हिउँदमा पानीकै लागि ठूलो जोखिम मोल्नुपरेको छ ।’ उनले मुहानमा पनि पालो कुर्नुपर्ने भएकाले एक गाग्री पानी ल्याउन कम्तीमा ३ घण्टाको समय छुट्याउनुपर्ने बाध्यता भएको सुनाइन् ।

पानीकै कारण खेतीको काममा पनि समस्या भएको स्थानीयको भनाइ छ । जतिबेला पनि पानीकै चिन्ता हुँदा घरायसी कामकाज लथालिंग हुने गरेको स्थानीय देवीमाया पुन बताउँछिन् । ‘पानीका लागि बिहानै उठेर घरबाट ओरालो झर्दा चिप्लिएर लड्ने जोखिम उत्तिकै हुन्छ,’ उनले भनिन्, ‘झिसमिसेमा खोला नझरे पालो पाउनै मुस्किल हुन्छ ।’ उनका अनुसार बालबालिकालाई पानी ओसार्न लगाउनुपर्ने बाध्यताले पढाइमा असर परिरहेको छ । पानी अभावले घर र आसपासको क्षेत्रको सरसफाइमा समस्या भइरहेको उनको गुनासो छ ।

नजिकै मुहान नभएकाले सरकारी निकायले समस्या सम्बोधनमा चासो नदेखाएको स्थानीय दुर्गाबहादुर पुनले बताए । ‘पानीकै लागि सबैजसो अड्डा धाइयो, तर सबैले बेवास्ता गरे,’ उनले भने, ‘चुनावका बेला भोट माग्न आएका जनप्रतिनिधिले पनि अहिले फर्केर हेरेनन् ।’ उनले जनप्रतिनिधिले आफ्ना बाचा बिर्सिएको गुनासो गरे ।

डाँडामा बस्ती र मुहान तल हुँदा गाउँमा खानेपानी समस्या बढेको वडाध्यक्ष गोविन्द डाँगी बताउँछन् । उनका अनुसार बस्नेउरासहित निगालचुला र माझखर्कमा पनि खानेपानीको वर्षौंदेखि समस्या छ । लिफ्ट खानेपानी योजना सञ्चालन गर्न बढी रकम लाग्ने भएकाले समस्या देखिएको उनी बताउँछन् ।

‘वर्षमा ४/५ लाख रुपैयाँ वडाको खानेपानीका लागि छुट्याइन्छ,’ उनले भने, ‘त्यो रकम मर्मतमै सकिँदा स्थानीयको खानेपानीको माग पूरा गर्न सकिएको छैन ।’ उनका अनुसार अधिकांश टोलमा खानेपानी अभाव हुँदा बसाइसराइको समस्या बढ्दै गएको छ ।

प्रकाशित : मंसिर २४, २०७६ १२:५८
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

एक स्थायी शिक्षकका भरमा मावि

कान्तिपुर संवाददाता

सल्यान — जिल्लाका अधिकांश माध्यमिक विद्यालयमा न्यूनतम ८ शिक्षकको दरबन्दी छ । तर बन्गाडकुपिन्डे नगरपालिकाको जयतपानीस्थित प्रतिभा माध्यमिक विद्यालय एक दरबन्दीका शिक्षककै भरमा चलिरहेको छ । ती पनि प्राथमिक तहका हुन् । दरबन्दी अभावका कारण विद्यालयको पठनपाठन वर्षौ‌‌देखि प्रभावित बनेको हो । प्राथमिक तहका स्थायी शिक्षक देवीलाल नेपालीले प्रधानाध्यापकको जिम्मेवारी सम्हालिरहेका छन् ।

२०४६ सालमा स्थापना भएको विद्यालयमा एक जनाको मात्र दरबन्दी भएपछि अधिकांश शिक्षक निजी स्रोतबाट राखिएको हो । निजी स्रोतका शिक्षकलाई तलब खुवाउन हम्मेहम्मे परेको प्रधानाध्यापक नेपालीले बताए । शिक्षक भर्ना र उनीहरूलाई
तलब खुवाउन स्थानीय सरकारले समेत बेवास्ता गरिरहेको उनको गुनासो छ । अभिभावकबाट चन्दा संकलन गरी ६ शिक्षकको तलबको व्यवस्था गरिरहेको उनी बताउँछन् ।

शिक्षकको व्यवस्था मिलाउन बारम्बार साबिक शिक्षा कार्यालय र स्थानीय तहसँग आग्रह गरिए पनि बेवास्ता भएपछि विद्यालय सञ्चालन गर्न गाह्रो भएको उनले गुनासो गरे । उनका अनुसार साबिक जिल्ला शिक्षाले प्रावि तहमा २ र निमाविमा एक राहत शिक्षक उपलव्ध गराएको थियो । मावि र निमाविमा विषयगत शिक्षक भर्ना गर्न अभिभाबकबाट भर्ना, परीक्षालगायत शुल्क लिन बाध्य भएको उनले जनाए ।

साबिक कुपिन्डे गाविसमा एउटा पनि मावि नभएपछि बालबालिका ३/४ घण्टा हिँडेर मार्केको त्रिभुवन जनता मावि र सेजुवालटाकुराको महेन्द्र माविमा पढ्न बाध्य थिए । बालबालिकालाई बाहिर जान समस्या भएपछि विद्यालयलाई निमावि हुँदै मावि बनाइएको हो । विद्यालयमा स्वारा, ज्यामिरे, गिठाचौर, सेरा र जयतपानीका बालबालिका अध्ययन गर्दै आइरहेका छन् । कक्षा १ देखि १० सम्म ४ सय विद्यार्थी रहेको विद्यालयले जनाएको छ ।

संस्थापक एवं पूर्वशिक्षक रिमबहादुर बुढाथोकीले मावि तहसम्म सञ्चालन गरिएको विद्यालयमा दरबन्दीका शिक्षकको व्यवस्था नहुँदा पठनपाठनमा बाधा पुगेको बताए । शिक्षक सेवा आयोगबाट उत्तीर्ण भएका स्थानीय शिक्षकलाई राजनीतिक दबाबका कारण अन्यत्र खटाउँदा निजी स्रोतका शिक्षकको तलब व्यहोर्न गाह्रो भएको उनी बताउँछन् । ‘सदरमुकाम आसपासका माध्यमिक विद्यालयमा दरबन्दीभन्दा बढी शिक्षक छन्,’ उनले भने ।
बन्गाडकुपिन्डे नगरपालिकाका शिक्षा प्रमुख चक्रबहादुर रावतले अधिकांश विद्यालयले दरबन्दी अभावको समस्या झेलिरहेको बताए । विवादकै कारण यसअघि जिल्ला शिक्षाले दरबन्दी मिलान गर्न नसकेको उनको भनाइ छ । उनले नगरपालिकाभित्र दरबन्दी मिलान गर्न आवश्यक प्रक्रिया थालिएको जनाए । उनले दरबन्दीविहीन विद्यालयमा शिक्षक व्यवस्थापन गर्न नगरपालिकाले योजना निर्माण गरिरहेको सुनाए ।

प्रकाशित : मंसिर २४, २०७६ १२:५४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×