अख्तियार देख्दैन भ्रष्टाचार

वसन्तप्रताप सिंह, तृप्ति शाही

(बझाङ) र (बैतडी) — अख्तियार अनुसन्धान आयोगका पदाधिकारी र कर्मचारीहरूप्रति बझाङ र बैतडीका स्थानीय बासिन्दाले गुनासो गरेका छन् । स्थानीय तहमा आर्थिक अनियमितता बढ्दै गए पनि अख्तियारले चासो नदेखाएको उनीहरूको आरोप छ । 

उनीहरूले गाउँमा भ्रष्टाचार मौलाउँदै गएको बताएका छन् । आयोगले बझाङ सदरमुकाम चैनपुर र बैतडीको खलंगामा आयोजना गरेको अन्तर्क्रियामा स्थानीयले अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग छ भन्ने कुराको आफुहरूलाई अनुभूति नै नभएको गुनासो पोखेका हुन् । ‘अख्तियारमा मुद्दा पर्‍यो, अख्तियारले फलानो कार्यालयमा छानबिन गर्‍यो भन्ने हल्ला सुन्छौं,’ बझाङमा अख्तियारको प्रभाव शून्य भएको बताउँदै सुनीपिपलचौर माविका प्रधानाध्यापक विष्णुभक्त जोशीले भने, ‘खुलेआम भ्रष्टाचार भइरहेको देख्छौं र समाचार पनि सुन्छौं । कारबाही भएको कहिल्यै सुन्न पाइँदैन ।’


अख्तियारका आयुक्त गणेशराज जोशी, प्रवक्ता गोपालप्रसाद रिजाल, आयोगकै कञ्चनपुरस्थित कार्यालयका प्रमुख बाबुराम खतिवडालगायत पदाधिकारी र कर्मचारीहरू उपस्थित कार्यक्रममा सहभागीहरूले आयोगको काम कारबाहीप्रति शंकासमेत व्यक्त गरेका थिए । ‘भ्रष्टाचारमा संलग्न रहेकाहरूको किटानै गरेर उजुरी गरे पनि अनुसन्धान नै हुँदैन,’ बझाङका पत्रकार शैलेन्द्र रोकायाले भने, ‘उल्टै अख्तियारका कर्मचारीको पनि मिलेमतो भन्ने पो सुन्न्छि ।’ यस्तो प्रवृत्ति बढ्दै गएकाले आर्थिक अनियमितता पनि मौलाउँदै गएको उनको भनाइ छ ।


आयोगले हालै बैतडीमा आयोजना गरेको अन्तर्क्रियामा डा. केदारचन्द्र भट्टले प्रश्न गरे, ‘के आयोग यस्तै बैठक र अन्तर्क्रियामा मात्र सीमित हुने हो ?’ आयोगको काम कसरी प्रभावकारी बनाउन सकिन्छ भनेर सुझाव लिन अन्तर्क्रिया आयोजना गरिएको थियो । कार्यक्रमका अन्य सहभागिका प्रश्न पनि उस्तै थिए ।


बझाङस्थित संग्राम सार्दुल गुल्मका गुल्मपति ताराबहादुर खड्काले सबै सहभागी भ्रष्टाचार गर्ने निकायका प्रतिनिधिमात्र भएको र यसबाट पीडितहरूको उपस्थिति शून्य भएको औंल्याए । उनले भने, ‘भ्रष्टाचारबाट पीडित भएका जनता नै यहाँ उपस्थित छैनन् । यस्तो कार्यक्रमबाट कस्तो सुझाव आउला ?’ उनले अर्को प्रसंगमा बझाङमा ६५/७० वर्ष सम्म नागरिकता नलिएर बसेका थुप्रै सर्वसाधारण भएको बताउँदै वृद्ध उमेरसम्म नागरिकता पनि नबनाउनेले भ्रष्टाचारको सूचना आयोगमा देलान् र कारबाही गरौंला भनेर आयोग बस्न नहुने बताए । उनले भने, ‘यसका लागि आयोग आफैं सक्रिय हुनुपर्छ ।’ नागरिक समाज बैतडीका अध्यक्ष गणेश ठकुराठीले पनि भ्रष्टाचार नियन्त्रणको नारा दिँदैमा र बैठक गोष्ठी गर्दैमा आर्थिक अनियमितता नियन्त्रण नहुने बताए ।


दुवै जिल्लामा भएको कार्यक्रमका सहभागी प्रत्येक जिल्लामा आयोगको कार्यालय स्थापना गर्नुपर्ने, प्रत्येक स्थानीयतहमा आयोगले आफ्ना सुराकी परिचालन गर्नुपर्ने र आयोगका गतिविधिहरू गाउँ केन्द्रित हुनुपर्ने सुझाव दिएका थिए । कार्यक्रममा स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिहरूले कर्मचारी अभाव, कार्य अनुभवको कमीले भनेजस्तो काम गर्न नसकेको र अनियमितता रोक्न नसकेको बताएका थिए ।


भ्रष्टाचार उन्मुलन गर्ने उद्देश्यमा आयोग अडिग रहेको र त्यसका लागि काम गरिरहेको बताउँदै आयोगले गर्ने कामप्रति शंका नगर्न आयुक्त गणेशराज जोशीले अनुरोध गरेका थिए । भ्रष्टाचार जटिल समस्या भएको बताउँदै सबैको दृढ संकल्प र शुन्य सहनशीलताले यसलाई नियन्त्रण गर्न सकिने उनको भनाइ थियो ।


प्रकाशित : कार्तिक २७, २०७६ १०:२६

प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

वारि–पारि चल्छ व्यवहार

‘दुई गाउँलेबीच विवाद भएका बेला मात्र एक/दुई दिन आउजाउ बन्द हुन्छ, फेरि त्यो क्रम निरन्तर हुन्छ’ 
भवानी भट्ट

(कञ्चनपुर) — वारि कञ्चनपुरको बेलौरी नगरपालिकाको पचुई । पारि भारत उत्तर प्रदेशको पिलिभित जिल्लाको रागापुरी । बीचमा सुतिया खोला । अधिकांश ठाउँमा सुतिया खोलाले सीमा छुट्याएको छ । खोलाले सीमाना छुट्याए पनि वारि–पारिको व्यवहार भने वर्षौंदेखि सौहार्द रूपमा चलिरहेकै छ ।

रागापुरीका श्रवण कुमार सानैदेखि धान गहुँ कुटानी पिसानीका लागि नेपालतर्फ आउन थालेका हुन् । अहिले पनि त्यो क्रम जारी छ । बेलौरीको पचुईदेखि डेढ/दुई किमि टाढा उनको बस्ती छ । उनी १५/२० दिनमा एकपटक धान कुट्न र गहुँ पिस्न पचुई आउने गर्छन् । उनको गाउँको तुलनामा नेपालतर्फ कुटानी पिसानी गर्दा एकपटकमा कम्तीमा ५०/६० रुपैयाँ बचत हुने गरेको छ । ‘हाम्रो गाउँमा कुटाइ र पिसाइ महँगो छ, त्यही भएर धेरैजसो यतै आउने गर्छन्,’ श्रवणले भने, ‘हरेक दिन १०/१५ जना मिलमा आउने गर्छन् ।’ उनका अनुसार कुटाइ–पिसाइको भारतमा प्रतिकिलो २ भारु लाग्छ । नेपालमा २ नेपाली मात्रै । प्रतिकिलो १ रुपैयाँभन्दा बढी बचत हुन्छ । उनको गाउँमा विद्युत् सेवा पनि नियमित छैन । जसका कारण मिल नियमित चल्दैन ।

साइकलमा ल्याएको धान गहुँ खोलामा २/३ भाग बनाएर टाउकोमा राखेर तार्नुपर्छ । खोला गहिरो भएकाले साइकल समेत कांँधमै बोकेर तार्नुपर्छ ।

रागापुरीमा ठूलो भारतीय बस्ती छ । अधिकांश विपन्न कृषक परिवारको बसोबास छ । उनीहरू कुटानी–पिसानीका लागि नेपालतर्फका मिलहरूमै आउने गर्छन् । ‘कुटानी–पिसानी मात्रै होइन हामीहरू अन्य कामका लागि पनि यतै आउँछौं,’ रांगापुरीका दिनेश कुमारले भने, ‘हाम्रो सम्बन्ध राम्रो छ, व्यवहार पनि वारि–पारि चलिरहेको छ ।’

जिल्लाको दक्षिणी क्षेत्र बेलौरी र पुनर्बाससँग सीमा जोडिएको भारतीय बस्तीहरू कुटानी पिसानीका लागि नेपालतर्फकै मिलमा निर्भर रहेको बेलौरी नगरपालिका १०, भुडाको नीराजन राइस मिलका सञ्चालक किसनदत्त पन्त बताउँछन् । उनका अनुसार सीमामा केही विवाद भएका बेलाबाहेक पारितर्फको सबै गाउँका बासिन्दा नेपालतर्फ आउने गर्छन् ।

‘विवाद भएका बेला एक/दुई दिन आउजाउ बन्द हुन्छ, फेरि त्यो क्रम निरन्तर हुन्छ,’ उनले भने, ‘सीमावर्ती गाउँ रागापुरी, कम्बोजनगर र टाटरगन्जका अधिकांश बासिन्दा कुटाइ र पिसाइका लागि यहीं आउँछन् ।’ उनका अनुसार भारततर्फका गाउँमा डिजेलले चल्ने मिलहरू छन्, विद्युत् सेवा पनि राम्रो छ्रैन, त्यही भएर त्यहाँ महँगो बढी हुन्छ ।’

बेलौरी नगरपालिका ८, पचुईका देवीलाल चौधरीले सीमावर्ती रागापुरीका जश्वीर सिंहको जमिन अधियाँ कमाएका छन् । उनले ५ वर्षदेखि सिंहको आधा बिघा जमिन अधियाँ कमाउँदै आएका हुन् । उनका काका छोटु चौधरीले पनि भारतीयकै जमिन अधियाँ कमाएका छन् । ‘धेरै नेपालीले भारतीयको जमिन अधियाँ बनाएका छन्,’ देवीलालले भने, ‘दुवैतर्फका वासिन्दामा राम्रो सम्बन्ध रहिआएको छ ।’ भारतीयहरूले पनि नेपालीको जमिन लिज र अधियाँमा कमाएको उनले बताए ।

सीमा क्षेत्रका बासिन्दा किनमेल, खेतीपाती र कुटाइ पिसाइका लागि मात्रै होइन घाँसपात र गाईभैसी चराउने विषयमा पनि वारि–पारिमा निर्भर छन् । भारतीय क्षेत्रमा नजिकै रहेको वनमा नेपालीहरू घाँसपात काट्न र गाई भैंसी चराउन लैजाने गरेका छन् ।

भारततर्फ अधिकांशले उखु खेती गरेका छन् । उखु लगाउनेदेखि काट्नेलगायतको काममा नेपालीहरू नै जाने गर्छन् । उनीहरू दैनिक ज्यालादारीमा काम गर्छन् । गहुँ खेती लगाएर खाली समयमा उखु काट्न भारततर्फ जाने गरेका हुन् । केही वर्षयता नेपालतर्फ पनि उखु खेती विस्तार हुँदै गएको छ ।

प्रकाशित : कार्तिक २७, २०७६ १०:२५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×