अब मेसिनबाटै मादल

हरि गौतम

(रुकुम पश्चिम) — त्रिवेणी गाउँपालिका २, का मंगलबहादुर बादी एक्लै दैनिक ५ मादल बनाउँछन् । यसअघि दिनमा एउटा मादल बनाउन पनि मुस्किल हुन्थ्यो । मेसिनबाट मादल बनाउन थालेपछि उनको आम्दानी पनि बढेको छ ।

उनले दैनिक ५ मादलको घार खोल्ने, सुकाउने तथा छालाले मोड्नेसम्मको काम भ्याउँछन् । सजिलैसित उनले दैनिक २० देखि २५ हजार कमाउन सक्ने भएका छन् । एउटा मादल १८ सयदेखि ७ हजार रुपैयाँसम्ममा बिक्री भइरहेको छ । बजारमा प्रतिस्पर्धा बढ्दै गएपछि उनले मेसिनमार्फत मादल निर्माण गरिरहेका हुन् । ‘हातैले मादल बनाउदा धेरै मिहिनेत लाग्ने र महंगो पर्ने भएकाले मेसिनबाट मादल बनाइरहेको छु,’ उनले भने, ‘मेसिन ल्याएपछि मुस्किलले भए पनि माग धानिएको छ ।’ उनका अनुसार स्थानीय बजारमा मादलको माग अत्यधिक छ । ४ लाख रुपैयाँ लगानी गरी मेसिन भित्र्याएपछि व्यवसाय गर्न सहज भएको उनले सुनाए ।

कच्चा पदार्थको सम्पूर्ण व्यवस्था भएपछि मादल बनाउन उनलाई खासै समस्या र मिहिनेत पनि पर्दैन । जिल्लामा हातले मादल निर्माण गर्नेको संख्या घट्दै गएका बेला बादीले मादल उद्योगै चलाएका छन् । ‘पुर्खादेखि चलिआएको पेसा भएकाले छाड्न सकिएन, बाबुबाजेको पेसा टिकाउन र आम्दानी बढाउन मेसिन खरिद गरी थप व्यावसायिक बनाएको हुँ,’ उनले भने, ‘चाडपर्व र मेलाको बेला भएकाले २ महिनायता एकछिन फुर्सद छैन ।’

५५ वर्षीय बादीले २०४० सालदेखि मादल बनाउन थालेका थिए । लामो समय हातैले मादल बनाएका उनले २ वर्षअघि मात्रै मेसिन ल्याएका हुन् । मादलबाटै एक सिजनमा ३ देखि ४ लाख रुपैयाँ आम्दानी भइरहेको उनी बताउँछन् । स्थानीय सामुदायिक वनबाट ‘चिन्नेखमारी’ र ‘उत्तिस’ जातका काठ ल्याएर मादल र डौंरी बनाउने गरेको उनी बताउँछन् । गत वर्ष वर्ष उनले सय मादल र ८० डौंरी बिक्री गरे । यस वर्ष १ सय २० मादल र ४० डौंरी बेचिसकेको उनले बताए । उनका अनुसार स्थानीय बजारका साथै रोल्पा, सल्यान, सुर्खेत, जाजरकोट, नेपालगन्ज, भैरहवा र काठमाडौंसम्मबाट मादल र डौंरीको माग आउने गरेको छ । साना आकारका केही मादल विदेशसम्म पठाएको उनको अनुभव छ ।

विशेषगरी भदौदेखि मंसिरसम्म मादल र डौंरी बढी बिक्री हुने उनको बुझाइ छ । पछिल्लो समय जिल्लाका अन्य ठाउँका बादी समुदायले मादल बनाउन लगभग छाडिसकेका छन् । बनाए पनि निकै नगण्य मात्रामा छन् । बजारमा बाहिरबाटै मादल आउने भएकाले हातैले मादल बनाउनेको पेसा संकटमा परेको छ । जिल्लामा एउटा मात्रै व्यावसायिक मादल उत्पादन गर्ने उद्योग रहेको निमित्त जिल्ला समन्वय अधिकारी तेजकुमार ओलीले बताए । परम्परागत रुपमा बन्ने तथा बनाइने वस्तु लोप हुन नदिन आधुनिकीकरण गर्न जरुरी भइसकेको उनको भनाइ छ ।

प्रकाशित : कार्तिक २०, २०७६ १०:३४
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

विदेशभन्दा गाउँमै बढी कमाइ

हरि गौतम

(रुकुम पूर्व) — सिस्ने गाउँपालिका–६ का ३९ वर्षीय रेवन्त मल्ललाई वैदेशिक रोजगारीमा जान दबाब थियो । उनका साथीभाइ र इष्टमित्र विभिन्न मुलुक पुगेर कमाइ गरिरहेका थिए । गाउँमा काम छैन, विदेश जाऊ भन्नेहरू धेरै भए । सामान्य साक्षर मल्ललाई विदेश जान पटक्कै मन थिएन । गाउँमै केही गर्ने मन थियो । 

गाउँमै उनले तीनथरी काम गरे । सुरुमा पानीघट्टमा लगानी गरे । दोस्रो व्यवसायका रूपमा तरकारी खेती रोजे । तरकारीको आम्दानी भैंसी पालनमा लगाए । साढे तीन वर्षअघि तरकारी खेती छाडेर दुईवटा भैंसी खरिद गरेका मल्ल यहाँसम्म आइपुग्दा व्यावसायिक भैंसीपालक किसान बनेका छन् । दुईवटा भैंसीबाट सुरु भएको उनको व्यवसायमा हाल १३ वटा भैंसी भएका छन् । १४ लाख लगानी गरेको उनको भैंसी पालन व्यवसायमा छोटो अवधिमै ६५ लाख रुपैयाँ पुगेको छ ।

उनको भैंसी फार्ममा अहिले दैनिक ६ जनाले काम पाएका छन् । मल्ल आफू, कामदार र परिवारका सदस्य गरी ६ जनाले भैंसी फार्ममा रोजगारी पाएको सुनाए । परिवारका सदस्यबाहेकका कामदारलाई उनले मासिक १८ हजार रुपैयाँ तलब दिइरहेका छन् ।

‘म विदेश गएको भए आफैंले त केही कमाउँथे होला,’ मल्लले भने, ‘तर यहाँ बस्दा अरूका लागि पनि रोजगारी सिर्जना भएको छ ।’ विदेशको रोजगार अस्थायी भएकाले विदेश नगई गाउँमै व्यवसाय गरेको उनले बताए । उनले दैनिक ६५ लिटर दूध बजार पुर्‍याउँछन् । उत्पादित दूधले बजार नपाउला भन्ने चिन्ता उनलाई छैन । रुकुम पूर्व छुट्टै जिल्ला बनेपछि अस्थायी सदरमुकाम बनेको रुकुमकोटलाई दूध पुर्‍याउन नै नसकिएको उनले बताए ।

फार्मका १० भैंसी दुहुना छन् भने ३ भैंसी ब्याउने छन् । दूध बिक्रीबाट हाल उनले महिनामा १ लाख २० हजार रुपैयाँ आम्दानी गर्छन् । वर्षातको अवधिमा उनले महिनाको १ लाख ५० हजार रुपैयाँसम्म आम्दानी गरेको सुनाए । उनको मन यत्तिले मानेको छैन । भैंसी फार्ममा साढे तीन वर्षमा लगानी गरिएको ६५ लाखमा ५८ लाख उनको आफ्नै हो भने सात लाख रुपैयाँ सिस्ने गाउँपालिकाले अनुदान दिएको हो । भैंसी फार्म अलि ठूलो बनाउने र रुकुमकोटलाई दूध पुर्‍याउने लक्ष्य छ उनको । मकै भित्र्याएपछि उनले बारीमा गहुँ लगाएका छैनन् । गहुँको सट्टा जई र नेपियर घाँसको खेती गरेका छन् ।

आफ्नो फार्ममा कामदार आवश्यक भएको तर नपाइएको उनले बताए । ‘फार्ममा काम गर्ने मान्छे नपाउँदा समस्या भइरहेको छ,’ उनले भने, ‘राम्रो तलब दिँदा पनि काम गर्न कोही इच्छुक देखिन्नन् । कस्तो विडम्बना हो ।’

प्रकाशित : कार्तिक २०, २०७६ १०:२६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT