२७ सय राहत लिन ५ दिन

ज्योति कटुवाल

(दैलेख) — ठाँटिकाँध गाउँपालिकास्थित १, २ र ६ वडाका करिब १५ सय परिवारको अन्नबाली गत चैत तेस्रो साताको असिनापानीले सखाप पार्‍यो । असिनापीडित किसानले राहतका लागि विभिन्न निकाय चहारे । तर ८ महिनापछि राहत पाउँदासमेत उनीहरूको सास्ती घटेन । २ हजार ७ सय ६४ रुपैयाँका लागि असिनापीडितले ५ दिन खर्चिनुपर्‍यो ।

ठाँटीकाँध १, का इन्द्र विकले लगातार ३ दिन बैंकमा लाइन बसेपछि मात्र राहत रकम पाएको बताए । उनका अनुसार कतिपय किसानले ५ दिनमा मात्र राहत पाए । ‘न कुरौं त अन्नबाली असिनाले सखाप पार्‍यो,’ उनले भने, ‘छाक टार्नकै लागि भए पनि ३ दिन लाइन बसेर राहत निकाल्नुपर्ने बाध्यता भयो ।’ उनका अनुसार गाउँबाट गाउँपालिकाको केन्द्र पुग्नसमेत घण्टौं हिड्नुपर्ने बाध्यता छ । ठाँटिकाँधस्थित एनसीसी बैकमा कर्मचारीको अभाव भएपछि आफूहरूले सास्ती भोग्नुपरेको स्थानीय बालु बुढाले बताइन् । ‘२७ सय रुपैयाँका लागि दिनहुँ घरधन्दा छाडेर आउनुपर्‍यो,’ उनले भनिन्, ‘त्यो पनि एक दिनमा काम हुन सकेन, मैले पनि ३ दिनपछि मात्र राहत पाएँ ।’ बालीनाली असिनाले सखाप पारेकाले पनि राहत लिनुपर्ने बाध्यता भएको उनको गुनासो छ ।

बैंकको लापरवाहीले खाता खोल्न, चेक लिन र भुक्तानी लिन दिनभर लाइन बस्नुपर्ने बाध्यता भएको स्थानीयको गुनासो छ । असोज दोस्रो साताबाट राहत वितरण सुरु गरिएको हो । गाउँपालिकाका सूचना तथा सञ्चार प्रविधि अधिकृत हरि शाहीका अनुसार १४ सय ४६ किसानलाई राहत रकम वितरण भइरहेको हो । प्रदेश सरकारले दिएको ४० लाख रुपैयाँ किसानलाई राहतस्वरुप वितरण गर्न थालिएको उनले जनाए । गाउँपालिकामार्फत दोस्रो चरणमा १ करोड रुपैयाँ किसानलाई वितरण गर्न लागिएको उनी बताउँछन् ।

गाउँपालिकाका अनुसार १ वडाका ५ सय ७०, २ का ५ सय २७ र वडा ६ का ३ सय ५० परिवारलाई २७ सय ६७ रुपैयाँका दरले राहत रकम दिइएको हो ।

असिनापीडितलाई एक महिनाको पारिश्रमिक दिने भन्दै चैतमै स्थानीय तहका जनप्रतिनिधि र कर्णाली प्रदेशसभाका सदस्यले प्रतिबद्धता जनाएका थिए । तर ८ महिना बित्दासमेत उक्त प्रतिबद्धता कार्यान्वयन हुन नसकेको स्थानीय दिपक शाहीले गुनासो गरे । ‘चर्चामा आउन मात्र एक महिनाको पारिश्रमिक दिने घोषणा गरेका रहेछन्,’ उनले भने, ‘नत्र यत्रो समयसम्म राहत पाइन्थ्यो होला नि ।’

प्रकाशित : कार्तिक १९, २०७६ १०:१५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

रैथाने बालीको उत्पादन घट्दै, माग बढ्दै

कान्तिपुर संवाददाता

जुम्ला — रैथाने बालीको माग बढ्दै गए पनि उत्पादन र खेती गर्ने क्रम घट्दै गएको छ । जिल्लामा भित्रने पर्यटकले नासोको रुपमा जुम्लाको रैथाने बालीका परिकार लैजान खोजे पनि खेती घटेपछि बजारमा पाउनै मुस्किल छ ।

जिल्लामा पुग्ने अधिकांश पाहुनाले जुम्लाको चिनोका रुपमा विभिन्न रैथाने बाली कोसेलीका रुपमा लैजान खोज्छन् । जिल्लालाई अर्गानिक तथा विसादीमुक्त घोषणा गरेसँगै रैथाने बालीको माग बढेको हो । जुम्लामा दुई हजार आठ सय ५० मिटरको उचाइमा कालोमार्सीको खेती हुने गरेको छ । अहिले चामलको माग बढेसँगै किसानलाई आपूर्ति गर्न धौधौ भइरहेको छ । मार्सीसँगै चिनो र कागुनोको चामल तथा फापर र कोदोको पिठोको माग बढी छ ।

खलंगास्थित कोशेली घरका सञ्चालक गोविन्द आचार्यले मार्सी, ओखर, स्याउ र तिलको उत्पादन राम्रै भए पनि अन्य रैथाने बाली पाउन मुस्किल हुन छाडेको बताए । ‘कागुनो र चिनोको माग धेरै छ,’ उनले भने, ‘तर गाउँमा समेत यसको खेती हुन छाडेपछि बाहिर पठाउन समस्या भइरहेको छ ।’ चिनो र कागुनो खोज्न पटकपटक विभिन्न गाउँमा गए पनि पाउन नसकेको उनको गुनासो छ । उनका अनुसार दु:ख धेरै हुने भए पनि उत्पादन कम भएको भन्दै किसानले यी बाली लगाउन छोडेका हुन् । उनले स्थानीय सरकारले रैथानेबालीको संरक्षणका लागि ठोस कदम चाल्न नसकेको आरोप लगाए ।

जिल्लामा जीवनशैली र खानपानमा परिवर्तन आएसँगै रैथाने बाली हराउन थालेको कृषि विकास कार्यालयका प्रमुख बालकराम देवकोटाले वताए । ‘जुम्ला आउने आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकको राजोइमा जुम्लामा उत्पादित अर्गानिक बाली र परिकार पर्ने गरेका छन्,’ उनले भने, ‘जिल्लामा उत्पादन हुने बालीमा कुनै पनि रासायनिक विसादीको प्रयोग नभएकैले माग बढेको छ, तर अधिकांश किसानले पुराना बाली लगाउन छोडिसकेका छन् ।’ उनका अनुसार लिल्लाका केही रैथाने बाली सुर्खेत, नेपालगन्ज, दाङ, बुटबल, नारायणघाट, पोखरा र काठामाडौंसम्म पुग्ने गरेका छन् । रैथाने बालीको संरक्षणका लागि तीनवटै तहका सरकारको ध्यान जान जरुरी रहेको उनको भनाइ छ । देवकोटाका अनुसार सिमी, आलु र जौको माग बढ्दै गएको छ ।

प्रकाशित : कार्तिक १९, २०७६ १०:१३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्