विपन्न महिलालाई बाख्रा

ज्योति कटुवाल

काठमाडौँ — दैलेख र अछामका विपन्न, दलित, एकल र अपांगता भएका महिलालाई बाख्रा वितरण गरिएको छ । महिलालाई आत्मनिर्भर बनाउन र उनीहरूको जीवनस्तरमा सुधार ल्याउन बाख्रा वितरण गरिएको हो । 

अछामको पञ्चदेवल नगरपालिकाको आलिमा विपन्न महिलालाई बाख्रा वितरण गरिँदै । तस्बिर : ज्योति/कान्तिपुर

घरायसी काममा मात्र सीमित महिलालाई बाख्रा वितरण गरिएपछि आर्थिक रुपमा सक्षम हुने अपेक्षा छ । सामाजिक सेवा केन्द्र (सोसेक) नेपाल, दैलेखद्वारा ‘साकार परियोजना’को सहयोगमा विपन्न महिलाले बाख्रा पाएका हुन् । बाख्रापालन व्यवसायबाट अछाम र दैलेखको आठबीसका ८४ घरपरिवारका विपन्न महिलाहरूले प्रत्यक्ष लाभ लिएका छन् । विभिन्न समूहमा आबद्ध विपन्न महिलालाई बाख्रा वितरण गरिएको संस्थाले जनाएको छ । संस्थाका अनुसार महिलालाई बाख्रापालनका लागि आधारभूत तालिमसमेत दिइएको हो । वितरण गरिएका बाख्राको बिमासमेत गरिएको छ । यसअघि पनि आठबीस नगरपालिकाका–६, का एचआइभी संक्रमित र अपांगता भएका व्यक्तिलाई बाख्रा वितरण गरिएको थियो । बाख्रापालन व्यवसायमा लागेपछि संक्रमित महिला आत्मनिर्भर बन्दै गएको एचआइभी संक्रमित महिला समूहकी अध्यक्ष नानीदेवी शाहीले बताइन् । ‘बाख्रापालनले संक्रमितलाई आत्मनिर्भर बनाउन सहयोग गरिरहेको छ, अधिकांश संक्रमित अहिले खर्च धान्ने स्थितिमा पुगेका छौं,’ उनले भनिन्, ‘बाख्रापालनले व्यस्तता बढाएको छ, जीविकोपार्जनमा पनि सहयोग पुगिरहेको छ ।’ उनले बजारको समस्या नभएकोले यसबाट राम्रो फाइदा भइरहेको जनाइन् । उनका अनुसार स्थानीय बजारमा बाख्राको माग बढी भएकाले व्यवसायिक बनाउन मद्दत पुगिरहेको छ ।

यसपटक १४ जना विपन्न दलित महिलासमेत दैलेखका २२ जना महिलालाई बाख्रा वितरण गरिएको परियोजनाका संयोजक माधव भट्टराईले बताए । उनका अनुसार अछामको पञ्चदेवल–विनायक नगरपालिकाका ४ एचआइभी संक्रमित, २ अपांगता भएका, १६ दलित विपन्न र अन्य ३२ विपन्न महिलालाई पनि बाख्रा वितरण गरिएको हो ।

जीविका गुजार्न मुस्किल परेको बेला बाख्रा पाएपछि उत्साह जागेको रानीकोट बाख्रापालन समूहकी चन्द्रदेवी कामीले बताइन् । उनले बाख्रापालनले विपन्न महिलाको आयआर्जनमा सहयोग पुग्ने जनाइन् । ‘तालिमसहित बाख्रा उपहार पायौं, बिमासमेत गरिएकाले व्यवसाय सञ्चालनमा सहयोग पुगेको छ,’ उनले भनिन्, ‘व्यवसायिक बाख्रापालनले जीवनस्तर उकासिने आशा छ ।’

प्रकाशित : आश्विन १, २०७६ १२:०४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

काम नसकिँदै भुक्तानी

हरि गौतम

(रुकुम पश्चिम) — गत आव ०७५/७६ मा कर्णाली प्रदेश सरकारले जिल्लाका ६ वटै स्थानीय स्थानीय तहमा एक/एक उद्योग स्थापना गर्ने योजना बनाएको थियो । सोही योजनाअनुसार सानीभेरी गाउँपालिकामा गार्मेन्ट उद्योग स्थापना हुने भयो । १ करोड बजेटबाट स्थापना गर्ने भएको उक्त उद्योगबाट २५ द्वन्द्वपीडितलाई रोजगारी दिने भनिएको थियो । योजना र लक्ष्यअनुसार काम भएको भए उक्त उद्योगले यो समयमा धमाधम कपडा उत्पादनको काम हुनुपर्ने हो, तर उद्योग स्थापना गर्ने भनिएको सानीभेरी गाउँपालिका १, चाइनाबगर सुनसान छ । 

उद्योगका लागि लिइएको जग्गामा न कुनै भवन छ, न भवन बन्ने सुरसार छ । सानोभेरी जनप्रवाह कृषि सहकारी संस्था लिमिटेडले गार्मेन्ट उद्योग स्थापना गर्ने जिम्मा लिएको हो । तर गत आवमा उक्त सहकारीले उद्योग स्थापना त पूरा गर्न सकेन । चाइनाबगरमा जग्गा लिएर त्यसलाई घेराबार गर्नुबाहेक सहकारीले गार्मेन्ट उद्योगको थप काम गर्न सकेको छैन । काम सकिएको छैन तर भुक्तानी भने भइसकेको छ । गार्मेन्ट उद्योग स्थापनाका लागि विनियोजन गरिएको पुरै १ करोड त सहकारीले भुक्तानी लिएको छैन । ४८ लाख बढी रकम भुक्तानी लिएको सहकारीले गार्मेन्ट सञ्चालनका लागि आवश्यक केही सामग्री पनि खरिद गरेको छ । खरिद गरिएको सामग्री एउटा कोठामा थन्काइएको छ । कर्णाली प्रदेश सरकारको भूमी, व्यवस्था, कृषि तथा सहकारी मन्त्रालयले गार्मेन्ट उद्योगका लागि बजेट विनियोजन गरको थियो ।

गार्मेन्ट उद्योगमा अनियमितता भएको कुरा उठेपछि मन्त्रालयले अनुगमनसमेत गरेको छ । कर्णाली प्रदेश सभामा प्रतिपक्ष दलका नेता जीवनबहादुर शाहीले गार्मेन्ट उद्योगमा ठूलो अनियमितता भएको बताएका छन् । उक्त गार्मेन्टको विषयमा अख्तियारमा समेत उजुरी परेको छ । गार्मेन्ट सञ्चालन भए/नभएको विषयमा अनुगमन गर्न आएको भूमि, व्यवस्था, कृषि तथा सहकारी मन्त्रालयको टोलीले गार्मेन्ट सञ्चालन नभएको जनाएको छ । अनुगमनका लागि चाइनाबगरसम्म पुगेका मन्त्रालयका प्रवक्ता हरिप्रसाद पण्डितले गार्मेन्ट सञ्चालन नभएको पाइएको बताए । ‘कृषि ज्ञान केन्द्रमार्फत हाम्रो मन्त्रालयबाट गार्मेन्ट सञ्चालनका लागि भनेर भुक्तानी गएको छ,’ प्रवक्ता पण्डितले भने, ‘सरसर्ती हेर्दा भुक्तानी भएको जति काम भएको हामीले पायौं ।’ उनले सहकारीको कार्यालय भन्दा धेरै टाढा गार्मेन्ट उद्योग बनाउन लागिएको पाइएको जनाए । उद्योगका लागि आवश्यक सामान खरिद गरेको तर उद्योग सुरु नभएको पाइएको उनको भनाइ छ । गार्मेन्टका लागि भनेर लिइएको जग्गामा कम्पाउण्ड वाल लगाउनेबाहेक अरु काम भएको छैन । सहकारी आफैले रकम बिनियोजन गरेर जग्गा किनेको पाइएको पण्डित बताउँछन् ।

उद्योगका सामग्री थन्काइएको सिम्ली बजारमै उद्योग सञ्चालन गर्न पण्डितले सुझाव दिएका छन् । बाहिर आएजस्तो हिनामिना भएको नदेखिएको उनको भनाइ छ । सहकारीका अध्यक्ष जगदिश नकालले काम भए अनुसारको बिल भएको र सोही आधारमा भुक्तानी लिएको बताए । ‘उद्योग सन्चालनको अन्तिम तयारीमा छौं, सामग्री ल्याइसकिएको छ,’ उनले भने, ‘अब काम सुरु गर्ने तयार भइरहेको छ ।’ कार्यपालिकाको निर्णय अनुसार चाइनाबगरमा उद्योग बनाइने उनको भनाइ छ । सहकारीले खरिद गरेको जग्गामा उद्योगका लागि भवन बनेपछि कामकाज सुरु हुने उनले जानकारी दिए ।

प्रकाशित : आश्विन १, २०७६ १२:०२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्