काम नसकिँदै भुक्तानी

हरि गौतम

(रुकुम पश्चिम) — गत आव ०७५/७६ मा कर्णाली प्रदेश सरकारले जिल्लाका ६ वटै स्थानीय स्थानीय तहमा एक/एक उद्योग स्थापना गर्ने योजना बनाएको थियो । सोही योजनाअनुसार सानीभेरी गाउँपालिकामा गार्मेन्ट उद्योग स्थापना हुने भयो । १ करोड बजेटबाट स्थापना गर्ने भएको उक्त उद्योगबाट २५ द्वन्द्वपीडितलाई रोजगारी दिने भनिएको थियो । योजना र लक्ष्यअनुसार काम भएको भए उक्त उद्योगले यो समयमा धमाधम कपडा उत्पादनको काम हुनुपर्ने हो, तर उद्योग स्थापना गर्ने भनिएको सानीभेरी गाउँपालिका १, चाइनाबगर सुनसान छ । 

उद्योगका लागि लिइएको जग्गामा न कुनै भवन छ, न भवन बन्ने सुरसार छ । सानोभेरी जनप्रवाह कृषि सहकारी संस्था लिमिटेडले गार्मेन्ट उद्योग स्थापना गर्ने जिम्मा लिएको हो । तर गत आवमा उक्त सहकारीले उद्योग स्थापना त पूरा गर्न सकेन । चाइनाबगरमा जग्गा लिएर त्यसलाई घेराबार गर्नुबाहेक सहकारीले गार्मेन्ट उद्योगको थप काम गर्न सकेको छैन । काम सकिएको छैन तर भुक्तानी भने भइसकेको छ । गार्मेन्ट उद्योग स्थापनाका लागि विनियोजन गरिएको पुरै १ करोड त सहकारीले भुक्तानी लिएको छैन । ४८ लाख बढी रकम भुक्तानी लिएको सहकारीले गार्मेन्ट सञ्चालनका लागि आवश्यक केही सामग्री पनि खरिद गरेको छ । खरिद गरिएको सामग्री एउटा कोठामा थन्काइएको छ । कर्णाली प्रदेश सरकारको भूमी, व्यवस्था, कृषि तथा सहकारी मन्त्रालयले गार्मेन्ट उद्योगका लागि बजेट विनियोजन गरको थियो ।

गार्मेन्ट उद्योगमा अनियमितता भएको कुरा उठेपछि मन्त्रालयले अनुगमनसमेत गरेको छ । कर्णाली प्रदेश सभामा प्रतिपक्ष दलका नेता जीवनबहादुर शाहीले गार्मेन्ट उद्योगमा ठूलो अनियमितता भएको बताएका छन् । उक्त गार्मेन्टको विषयमा अख्तियारमा समेत उजुरी परेको छ । गार्मेन्ट सञ्चालन भए/नभएको विषयमा अनुगमन गर्न आएको भूमि, व्यवस्था, कृषि तथा सहकारी मन्त्रालयको टोलीले गार्मेन्ट सञ्चालन नभएको जनाएको छ । अनुगमनका लागि चाइनाबगरसम्म पुगेका मन्त्रालयका प्रवक्ता हरिप्रसाद पण्डितले गार्मेन्ट सञ्चालन नभएको पाइएको बताए । ‘कृषि ज्ञान केन्द्रमार्फत हाम्रो मन्त्रालयबाट गार्मेन्ट सञ्चालनका लागि भनेर भुक्तानी गएको छ,’ प्रवक्ता पण्डितले भने, ‘सरसर्ती हेर्दा भुक्तानी भएको जति काम भएको हामीले पायौं ।’ उनले सहकारीको कार्यालय भन्दा धेरै टाढा गार्मेन्ट उद्योग बनाउन लागिएको पाइएको जनाए । उद्योगका लागि आवश्यक सामान खरिद गरेको तर उद्योग सुरु नभएको पाइएको उनको भनाइ छ । गार्मेन्टका लागि भनेर लिइएको जग्गामा कम्पाउण्ड वाल लगाउनेबाहेक अरु काम भएको छैन । सहकारी आफैले रकम बिनियोजन गरेर जग्गा किनेको पाइएको पण्डित बताउँछन् ।

उद्योगका सामग्री थन्काइएको सिम्ली बजारमै उद्योग सञ्चालन गर्न पण्डितले सुझाव दिएका छन् । बाहिर आएजस्तो हिनामिना भएको नदेखिएको उनको भनाइ छ । सहकारीका अध्यक्ष जगदिश नकालले काम भए अनुसारको बिल भएको र सोही आधारमा भुक्तानी लिएको बताए । ‘उद्योग सन्चालनको अन्तिम तयारीमा छौं, सामग्री ल्याइसकिएको छ,’ उनले भने, ‘अब काम सुरु गर्ने तयार भइरहेको छ ।’ कार्यपालिकाको निर्णय अनुसार चाइनाबगरमा उद्योग बनाइने उनको भनाइ छ । सहकारीले खरिद गरेको जग्गामा उद्योगका लागि भवन बनेपछि कामकाज सुरु हुने उनले जानकारी दिए ।

प्रकाशित : आश्विन १, २०७६ १२:०२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

डेढ दशकदेखि सडक अलपत्र

स्थानीय बासिन्दा भन्छन्, ‘रकम विनियोजन नहुँदा अधिकांश सडक पहिरोले पुरिएका छन् कि त खाल्डाखुल्डी भएर हिँड्नै नमिल्ने बने’
विप्लव महर्जन

(सल्यान) — कपुरकोट, त्रिवेणी र छत्रेश्वरी गाउँपालिकालाई कर्णाली प्रदेशको राजधानी सुर्खेतसँग जोड्ने सडक डेढ दशकदेखि अलपत्र परेको छ । सरकारी बेवास्ताका कारण लुहाम–काभ्रा–कालीमाटी–रामपुर सडक २०५९ सालदेखि अलपत्र परेको हो ।

सडक निर्माणको काम २०४९ सालबाट सुरु गरिएको थियो । साविक जिल्ला विकास समितिले सुरु गरेको सडकमा अहिलेसम्म ३ करोड रुपैयाँ बढी रकम खर्च भइसकेको छ । स्थानीयका अनुसार त्रिवेणीको लुहामदेखि रामुपरसम्म साढे २६ किमि भए पनि १६ किमि मात्र पूरा भएको छ । साढे १० किमि सडक निर्माण नहुँदा स्थानीयबासी घण्टौं हिडेर आउजाउ गर्न बाध्य छन् । स्थानीयले कुटो, कोदालो प्रयोग गरेर ट्रयाक खोलेको सडकमा डेढ दशकयता रकम विनियोजन हुन सकेको छैन । रकम विनियोजन नहुँदा अधिकांश सडक पहिरोले पुरेको स्थानीय भिउसन नेपालीले बताए ।

साविक जिविसले सडक निर्माणमा आर्थिक वर्ष २०५७/५८ मा ६० लाख र २०५८/५९ सालमा ६० लाख रुपैयाँ खर्चिएको थियो । आरएआईडिपीले थप १५ लाख रुपैयाँ खर्च गरे पनि काभ्रादेखि सडक अगाडि बढ्न नसकेको स्थानीयले जनाएका छन् । केही वर्ष साविक गाविस कार्यालयले केही रकम खर्चिएका थिए । गाविस कार्यालयहरूले करिब १ करोड खर्चिएको स्थानीय बताउँछन् । २०५९ सालयता सडकमा रकम विनियोजन नभएको नेपालीले गुनासो गरे । ग्रामीण पूर्वाधार विकास कार्यक्रमले सडकमा काम गर्न खोजे पनि विवादका कारण निर्माणको काम अलपत्र थियो ।

काभ्राबाट कालीमाटी रामपुर हुँदै सुर्खेत जोड्ने यो सबैभन्दा छोटो दूरीको सडक हो । स्थानीय पुष्कर ओलीले सडक नबन्दा लुहामबाट खलंगा आएर बालुवासंग्रही हुँदै सुर्खेत पुग्नुपरेको बताए । सदरमुकाम आसपासका व्यक्तिहरू तुलसीपुरबाट कोहलपुर हुँदै सुर्खेत जाने गरेको उनी बताउँछन् । ‘यो सडकभन्दा पछि निर्माण सुरु गरिएको बालुवासंग्रही सडक पिच भएर दैनिक गाडी चल्ने भइसकेको छ,’ उनले भने, ‘त्रिवेणीको लुहामबाट काभ्रा र कालीमाटी गाउँपालिकाको रामपुरबाट दलबुरेसम्म मात्र गाडी चल्छ ।’ बीचमा १० किमि सडक निर्माण नभएकाले स्थानीयले सास्ती भोग्दै आइरहेको उनको भनाइ छ ।

त्रिवेणी गाउँपालिकाको लुहामदेखि काभ्राको रामबजारलाई मात्र लक्षित गरी निर्माण निर्माण थालिएको सडक केही वर्षपछि सुर्खेत जोड्नेगरी स्टमेट गरिएको थियो । स्थानीय टंक केसीले संघीयतापछि कपुरकोट, त्रिवेणी र छत्रेश्वरी गाउँपालिकालाई प्रदेश राजधानी जोड्न सडक महत्वपूर्ण बनेको बताए । उनका अनुसार लुहामबाट रामपुर हुँदै सुर्खेतसम्मको दूरी करिव ९८ किमि छ । काभ्राबाट लुहाम–खलंगा–बालुवासंग्रही हुँदै सुर्खेत जाँदा झन्डै १ सय ५५ किमि यात्रा गर्नुपरेको उनी बताउँछन् । ‘हामीलाई सुर्खेत आउजाउ गर्दा ५० किमि बढी दूरीमा यात्रा गर्नुपर्ने बाध्यता छ,’ उनले भने, ‘रामपुर भएर जाँदा एकै दिनमा काम सकेर फर्कनसक्ने भए पनि बालुवासंग्रही तथा कोहलपुर भएर जाँदा तीन दिन लाग्ने गरेको छ ।’

विगतमा राजनीतिक विवाद, कम रकम विनियोजन हुनुलगायत कारण सडक बीचैमा अलपत्र परेको स्थानीय धनबहादुर ओलीले बताए । उनका अनुसार सडक नबन्दा गाउँमा उत्पादित बस्तु बिक्री गर्न समस्या भइरहेको छ । उनले सडक नबन्दा खाद्यान्न र दैनिक उपभोग्य सामान ढुवानीमा समेत सास्ती भोग्नुपरेको गुनासो गरे । ‘सडककै कारण प्रदेश राजधानी विरानो भयो,’ उनले भने, ‘सडक निर्माण गर्न पटकपटक विभिन्न निकायमा आग्रह गरिए पनि बेवास्ता भइरहेको छ ।’

त्रिबेणी गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत रेमन्त डाँगीले लामो समयदेखि अलपत्र परेको सडकले यस वर्ष पूर्णता पाउने दाबी गरे । उनका अनुसार सडक निर्माणका लागि गत वर्ष प्रदेश सरकारले दुई करोड ५० लाख रुपैयाँ विनियोजन गरेको थियो । ठेकेदारको ढिलाइका कारण चालु आर्थिक वर्षमा काम सुरु हुने उनको भनाइ छ । यस वर्ष प्रदेश सरकारले थप ९ करोड रुपैयाँ छुट्याएको उनले जानकारी दिए । प्रदेश सरकारले पर्याप्त रकम विनियोजन गरेकाले यस वर्ष सडक निर्माणको काम पूरा हुने अपेक्षा गरिएको कालीमाटी गाउँपालिका अध्यक्ष दानबहादुर खत्रीले बताए ।

प्रकाशित : आश्विन १, २०७६ १२:०१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्