जहिल्यै रगत अभाव

मोहन बुढाऐर

(धनगढी) — सेती अञ्चल अस्पतालमा भर्ना भएका बैतडीका एक बिरामी रगत नपाएर समस्यामा परेका थिए । उनका आफन्त ब्लड बैंक (रक्त संचार केन्द्र) मा स्वयंसेवी रक्तदाताको नाम सूची हेर्दै फोनबाट रगत दिन आग्रह गरिरहेका थिए । 

उनलाई ब्लड बैंकले ८ पिन्ट रगत उपलब्ध गराएको थियो । तर त्यतिले पुग्ने अवस्था थिएन । बिरामीलाई तुरुन्तै ‘कम्पोन्मेन्ट’ बनाउन ताजा रगत चाहिने भएकाले रक्तदाताको खोजीमा रहेको ब्लड बैंकका प्रबन्धक धरणी पन्तले बताए ।

उनी मात्रै हैन, दिनहुँ विभिन्न समुहको रगतको खोजीमा बिरामीका आफन्त ब्लड बैंकमा रहेका स्वयंसेवी रक्तदातालाई फोन गर्दै भौतारिरहेका भेटिन्छन् । धनगढीमा पछिल्ला समय निजी अस्पताल खुल्ने क्रम बढेको छ । यहाँ रहेको रेडक्रसद्वारा सञ्चालित एकमात्र ब्लड बैंकलाई रगतको माग पूरा गर्न कठिन छ । रगत अपुग हुन थालेपछि बिरामी र उनका आफन्त रगतको खोजी गर्दै जहिल्यै भौंतारिरहेका देखिन्छन् । कतिपय अवस्थामा रगत अभावकै कारण बिरामीको ज्यानसमेत गएका घटना छन् ।

पछिल्लो समयमा थारु समुदायमा बढि देखिएको सिकलसेलका बिरामीमा रगत बढी चाहिने गरेकोले अभाव बढाएको छ । प्रबन्धक पन्तले पछिल्लो समयमा रगत पर्याप्त उपलब्ध गराउन सजिलो नभएको बताए । उनका अनुसार दुर्लभ अर्थात् नेगेटिभ ग्रुपको रगतको जहिल्यै अभाव हुने गरेको छ । धनगढीमा रेडक्रसद्वारा २०४४ सालमा स्थापित भएको ब्लड बैंकमा सुरुका वर्षमा वर्षभरिमा ३६ युनिट रगत खर्च हुन्थ्यो । त्यसबेला स्वयंसेवी संस्थाका रुपमा धनगढीका केही क्लब थिए । रगत अभाव हुँदैनथ्यो । ‘अहिले वर्षभरिमा ६ हजार १ सय युनिटभन्दा बढी रगत ब्लड बैंकले उपलब्ध गराउँदै आएको पन्त बताउँछन् । तर, पनि अस्पतालमा रगत अभावमा बिरामीको ज्यानसमेत जाने अवस्था हुन्छ,’ उनले भने ।

डा. शुभेषराज कायस्थ पछिल्लो समयमा सिकलसेल, हेमोफेलिया, एपालास्टिक एनिमियालगायत रक्तअल्पताका बिरामी बढेकाले रगतको माग बढेको बताउँछन् । त्यस्तै उनले सवारी दुर्घटना, प्रसूति सेवामा पनि रगतको खपत बढेको बताए ।

रेडक्रस सोसाइटी कैलालीका उपाध्यक्ष रतन कठायतले ‘रक्तदान’ जनचेतनाका रुपमा लैजान जरुरी रहेको बताए । ‘रगत निश्चित संस्था,र ब्यक्तिबाट मात्रै प्राप्त भइरहेको छ’ उनले भने, ‘शरिरभित्रै खेर जाने रगतलाई ३/३ महिनामा सबैले रक्तदान गर्नुपर्छ भन्ने मान्यता बसाउन सके कुनै पनि ग्रुपको रगतको अभाव कहिल्यै हुन्नथ्यो ।’

प्रकाशित : भाद्र १४, २०७६ १०:२६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बिरामी बढे, डाक्टर छैनन्

गणेश चौधरी

(टीकापुर) — टीकापुर अस्पतालमा बिरामीको चाप बढेको छ । तर स्वास्थ्यकर्मीको संख्या भने घटिरहेको छ । मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट डा. नरेन्द्रकुमार खनाललगायत स्वास्थ्यकर्मी सरुवा भएर गएपछि सेवाग्राही मर्कामा परेका छन् ।

बिरामीको चापअनुसार डाक्टर नहुँदा बिरामी थेग्न गाह्रो भएको डा. नवराज शर्माले बताए । ‘मेसु डा. खनाल, डा. पूर्णप्रसाद शर्मा जानुभयो । म पनि केही दिनमा जान्छु,’ उनले भने, ‘गर्मीमा बिरामीको चाप बढेको छ । जनशक्ति अभावले थेग्नै नसक्ने अवस्था छ ।’ टीकापुर नगरपालिकाले बालरोग र स्त्रीरोग विशेषज्ञका लागि विज्ञापन प्रकाशित गरेको छ । अस्पतालमा एक हाडजोर्नी र फिजिसियन कार्यरत रहेको जनाइएको छ । जिल्ला अस्पतालसरह मान्यता पाए पनि डाक्टर नभएपछि प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रको अवस्था रहेको स्थानीय बताउँछन् । अस्पताल विकास समितिका निवर्तमान अध्यक्ष रतन खड्काले भने, ‘यो अस्पताललाई प्रदेश मातहत कायम राखिएको छ । तर पुरै बेवास्ता गरिएको छ ।’ उनले डाक्टर नहुँदा अस्पतालका लागि चुनौती थपिएको बताए । ‘डा. खनालको नेतृत्वमा रहेको टिमले अस्पताल जस्तो बनाएको थियो । अब त्यो अवस्था रहने कि नरहने देखिएको छ ।’

अस्पतालमा कार्यरत डा. खनालसहित सरुवा भएका ल्याब टेक्निसियन विश्वास न्यौपाने, प्रमोद यादव र स्टाफ नर्स लक्ष्मी भट्टको एकैदिन बिदाइ गरिएको छ । विकास र व्यवस्थापनका लागि अस्पताल विकास समिति पनि गठन नहुँदा समस्या झन् बढेको छ । अस्पतालमा दिनहुँ करिब ४ सय बढी बिरामी उपचारका लागि आउँछन् । एक डाक्टरले दिनमा करिब सय बढी बिरामी हेर्नुपर्ने अवस्था छ । बिरामी चापका कारण जाँच्न सक्ने अवस्था नहुँदा फर्केर जानुपर्ने अवस्था रहेको अस्पतालले जनाएको छ । ओपीडीका लागि दिउँसो १२ बजेसम्म मात्र बिरामी पुर्जा दिने व्यवस्था भएकाले पुर्जाका लागि लामो लाइन बसेका बिरामी पालो नपाएर फर्कने गरेका छन् ।

गर्मीले भाइरल ज्वरोका बिरामी बढेका छन् । उपचार गर्ने डाक्टर भने छैनन् । करिब ४ वर्षअघि ५१ शय्याको अस्पताल घोषणा गरी विशेषज्ञ डाक्टरको दरबन्दी सिर्जना गरिए पनि सबै विशेषज्ञ डाक्टरको पदपूर्ति छैन । कार्यरत डाक्टर पनि समायोजनका कारण सरुवा भएपछि उपचारमा समस्या भएको छ । बालरोग, स्त्रीरोग, हाडजोर्नी, साइकियाट्रिक, फिजिसियन, कन्सल्टेन्ट सर्जन, एनेस्थेसियालोजिस्टलगायत विशेषज्ञ डाक्टरको दरबन्दी रहे पनि सबैको पदपूर्ति भएको छैन । अस्पतालमा प्रसूति सेवा, ओपीडी, आकस्मिक सेवा, र वार्ड तथा अप्रेसनका लागि छुट्टा–छुट्टै भवन बनेका छन् । गत वर्ष करिब ७० हजार बिरामीले सेवा लिएको अस्पतालले जनाएको छ । टीकापुर अस्पतालले कैलालीको पूर्वी क्षेत्र र बर्दियाको राजापुर क्षेत्रका करिब ८ लाख जनसंख्यालाई स्वास्थ्य सेवा पुर्‍याउँदै आएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र १४, २०७६ १०:२४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्