निःशुल्क खाजाले विद्यार्थी बढे

विद्यालयबाहिर रहेकालाई ल्याउने, भर्ना भएकालाई टिकाउने र गुणस्तर बढाउने भन्दै अघिल्लो वर्षदेखि विद्यार्थीलाई निःशुल्क दिवा खाजा
हरि गौतम

रुकुम पश्चिम — यमुनानन्द नमूना मावि सेरीगाउँको कक्षा ३ का लवकुमार बिक विद्यालयमा सधै दिवा खाजा खान्छन् । सोही विद्यालयमा अध्ययनरत कक्षा ४ की एन्जिला केसीले पनि विद्यालय आएको दिन सधैं खाजा खाइरहेकी छिन् । 

रुकुम पश्चिमको मुसीकोट नगरपालिका ५, सेरीगाउँका विद्यार्थी दिवा खाजा खाँदै ।तस्बिर : हरि/कान्तिपुर

उनीहरू मात्र होइन्, विद्यालयका आधारभूत तह (कक्षा १ देखि ५ सम्म) का १ सय ५० विद्यार्थीले विद्यालयमै खाजा खान्छन् । उनीहरूलाई विद्यालयले निःशुल्क खाजा खुवाउँछ ।

विद्यार्थीले घरबाट ल्याएको प्लेटमा झन्डै डेढ वर्षदेखि विद्यालयले खाजा उपलव्ध गराइरहेको छ । विद्यालयबाहिर रहेकालाई ल्याउने र भर्ना भएकालाई टिकाउने गुणस्तर वृद्धि गर्न भन्दै अघिल्लो वर्षदेखि विद्यार्थीलाई निःशुल्क दिवा खाजा खुवाउन थालेको हो । विद्यालयको निःशुल्क खाजा खाएपछि विद्यार्थीले थप २ घण्टा पढ्नुपर्छ ।

विद्यालयले थालेको खाजा खाएपछि विद्यार्थीले बेलुकी ४ बजेपछि थप दुई घण्टा पढ्छन् । ‘२०७५ वैशाख १० गतेदेखि १ देखि ५ कक्षासम्मका विद्यार्थीलाई हामी नियमित थप २ घण्टा पढाउँछौं,’ दिवा आवासीय कार्यक्रमका इन्चार्ज शिक्षक युवराज गिरीले भने, ‘पठनपाठनका साथै अतिरिक्त कार्यकलाप गराएर विद्यार्थीको क्षमता बढाउने प्रयास भइरहेको छ ।’

थप कक्षामा नियमित कक्षाको पाठ दोहोर्‍याउनुका साथै खेलकुद, सामान्य ज्ञान, सामाजिक र व्यवहारिक कुरा सिकाउने गरिएको गिरीले जनाए । उनका अनुसार हरेक कक्षामा एक/एक जना शिक्षकले जिम्मा लिएर पठनपाठन गराउने गरेका छन् ।

आधारभूत तहमा विद्यार्थी संख्या घटै गएपछि विद्यार्थी बढाउन निःशुल्क दिवा खाजा सुरु गरिएको विद्यालयले जनाएको छ । मुसीकोट नगरपालिकाको आर्थिक सहयोगमा दिवा खाजा सञ्चालन गरिरहेको प्रध्यानाध्यापक दामोदर पौडेलले बताए ।

विद्यालयमा निःशुल्क दिवा खाजाको साथै पठनपाठन पनि अंग्रेजी माध्यमबाट सुरु गरिएको प्रअ पौडेलको भनाइ छ । ‘हामीले दिवा खाजा पनि निःशुल्क खुवाउन थाल्यौं,’ प्रअ पौडेलले भने, ‘पठनपाठन पनि अंग्रेजी माध्यमबाट थाल्यौं, यसले विद्यार्थीको आगमनदर बढाएको छ ।’

अंग्रजी माध्यमबाट पठन पाठन सुरु भएको र खाजा पनि निःशुल्क दिन थालेपछि निजि स्कूल छाडेर पनि विद्यालय आउने गरेको दावी प्रअ पौडेलको छ । दिवा खाजाले विद्यार्थीलाई नियमित बनाएको, विद्यार्थी जंक फूड खानबाट टाढा रहेको र अभिभावक पनि आर्थिक भारबाट बचेको प्रअ पौडेलले जनाए ।

थप कक्षा लिन थालेपछि विद्यार्थी पढाइको साथै सामाजिक र व्यवहारिक कुरा पनि सिक्न थालेको विद्यालयले जनाएको छ । गत वर्ष निःशुल्क दिवा खाजाका लागि मुसीकोट नगरपालिकाले ११ लाख ८२ हजार रुपैयाँ दिएको थियो ।

उक्त बजेटबाट विद्यालयले यो वर्षसमेत खाजा खुवाइरहेको छ । एक वर्षका लागि आएको बजेट मितव्ययी रुपमा परिचालन गरेर २ वर्षसम्म पुर्‍याउने लक्ष्य राखिएको विद्यालयले जनाएको छ । विद्यालयका अनुसार सोही बजेटबाट भान्से तथा शिक्षकको व्यवस्थापन गरिएको छ ।

हरेक दिन थप २ घण्टा कक्षा लिने शिक्षकले हरेक दिनको एक सय रुपैयाँमै विद्यार्थीलाई पढाइरहेका छन् । मुसीकोट नगरपालिका प्रमुख देवीलाल गौतमले सामुदायिक विद्यालयमा विद्यार्थीको भर्ना दर बढाउने उपाय खोज्दै जाँदा निःशुल्क खाजाको उपाय निस्केको बताए ।

‘निःशुल्क खाजाले कतिको विद्यार्थी आउछन् भनेर एउटा विद्यालयमा परीक्षण गरेका हौं,’ नगरप्रमुख गौतमले भने, ‘नतिजा राम्रै आएको छ, अब अरु विद्यालयका लागि पनि गर्ने भन्ने विषयमा छलफल चलिरहेको छ ।’

प्रकाशित : भाद्र ७, २०७६ ०९:४७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सेनेटरी प्याडले विद्यालय नियमित

एलपी देवकोटा

जुम्ला — दुर्गा मावि तातोपानी लाम्रामा कक्षा १२ मा अध्ययनरत तारादेवी गिरी यसअघि महिनावारी भएको बेला पढाइ छाडथिन् । विद्यालयमा सेनेटरी प्याडको व्यवस्था नहुँदा उनलाई लाजैका कारण विद्यालय जान समस्या थियो ।

जुम्लाको तातोपानी गाउँपालिकास्थित दुर्गा माविमा सेनेटरी प्याड वितरण गरिँदै । तस्बिर : एलपी/कान्तिपुर

कक्षा १० मा अध्ययनरत अस्मिता चौलागाईको पनि महिनावारीको बेला पढाइ छुट्थ्यो ।

विद्यालयमै सेनेटरी प्याडको व्यवस्था भएपछि उनीहरू मात्र होइन, अधिकांश छात्राको पढाइ नियमित भएको छ । पहिलो चरणमा सबै विद्यार्थीलाई पुग्नेगरी सेनेटरी प्याडको व्यवस्था गरिएको छ । महिनावारीका बेला स्थानीय बजारमै पाइने कपडाको प्याड बनाइ प्रयोग गर्ने विधिबारे सिकाइएको विद्यालयले जनाएको छ ।

सन्ध्या फाउन्डेसनले लाइन्स क्लब अफ काठमाडौं नर्भिकको सहयोगमा विद्यालयका छात्रालाई सेनेटरी प्याड वितरणसँगै प्रयोगको विधि विद्यालयमै सिकाएको हो । फाउन्डेसनका अनुसार विद्यालयमा अध्ययनरत २ सय छात्राले प्याड बनाउने विधि सिकेका हुन् ।

‘विद्यालयमै प्याड बनाउने विधि सिकेपछि घरबाटै प्याड बनाएर झोलामा राख्ने गरेकी छु,’ गिरीले भनिन्, ‘विद्यालयमै प्रजनन समस्या समाधानका उपायबारे तालिम लिएपछि अप्ठ्यारो हटेको छ, पढाइ नियमित बनेको छ ।’

चौलागाईंले आफूले सिकेका सीप र प्याड बनाउने उपायबारे गाउँमा समेत सिकाउन थालेको बताइन् । ‘महिनाबारी भएकाबेला केही समस्या आए शिक्षक र साथीहरूलाई भन्ने गरेका छौं,’ उनले भनिन्, ‘स्वास्थ्यकर्मीले विद्यालयमै आएर तालिम लिएपछि महिनावारीलाई सहज तरिकाले लिन थालेका हौं ।’

तातोपानी गाउँपालिका अध्यक्ष नवराज न्यौपानेले गाउँपालिका भरिका सबै विद्यालयमा सहिनावारीसम्बन्धी स्वास्थ्य शिक्षा र सेनेटरी प्याड निर्माण विधिबारे अभियान सञ्चालन गर्न लागिएको बताए ।

प्रकाशित : भाद्र ७, २०७६ ०९:४६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्