सेनेटरी प्याडले विद्यालय नियमित

एलपी देवकोटा

जुम्ला — दुर्गा मावि तातोपानी लाम्रामा कक्षा १२ मा अध्ययनरत तारादेवी गिरी यसअघि महिनावारी भएको बेला पढाइ छाडथिन् । विद्यालयमा सेनेटरी प्याडको व्यवस्था नहुँदा उनलाई लाजैका कारण विद्यालय जान समस्या थियो ।

जुम्लाको तातोपानी गाउँपालिकास्थित दुर्गा माविमा सेनेटरी प्याड वितरण गरिँदै । तस्बिर : एलपी/कान्तिपुर

कक्षा १० मा अध्ययनरत अस्मिता चौलागाईको पनि महिनावारीको बेला पढाइ छुट्थ्यो ।

विद्यालयमै सेनेटरी प्याडको व्यवस्था भएपछि उनीहरू मात्र होइन, अधिकांश छात्राको पढाइ नियमित भएको छ । पहिलो चरणमा सबै विद्यार्थीलाई पुग्नेगरी सेनेटरी प्याडको व्यवस्था गरिएको छ । महिनावारीका बेला स्थानीय बजारमै पाइने कपडाको प्याड बनाइ प्रयोग गर्ने विधिबारे सिकाइएको विद्यालयले जनाएको छ ।

सन्ध्या फाउन्डेसनले लाइन्स क्लब अफ काठमाडौं नर्भिकको सहयोगमा विद्यालयका छात्रालाई सेनेटरी प्याड वितरणसँगै प्रयोगको विधि विद्यालयमै सिकाएको हो । फाउन्डेसनका अनुसार विद्यालयमा अध्ययनरत २ सय छात्राले प्याड बनाउने विधि सिकेका हुन् ।

‘विद्यालयमै प्याड बनाउने विधि सिकेपछि घरबाटै प्याड बनाएर झोलामा राख्ने गरेकी छु,’ गिरीले भनिन्, ‘विद्यालयमै प्रजनन समस्या समाधानका उपायबारे तालिम लिएपछि अप्ठ्यारो हटेको छ, पढाइ नियमित बनेको छ ।’

चौलागाईंले आफूले सिकेका सीप र प्याड बनाउने उपायबारे गाउँमा समेत सिकाउन थालेको बताइन् । ‘महिनाबारी भएकाबेला केही समस्या आए शिक्षक र साथीहरूलाई भन्ने गरेका छौं,’ उनले भनिन्, ‘स्वास्थ्यकर्मीले विद्यालयमै आएर तालिम लिएपछि महिनावारीलाई सहज तरिकाले लिन थालेका हौं ।’

तातोपानी गाउँपालिका अध्यक्ष नवराज न्यौपानेले गाउँपालिका भरिका सबै विद्यालयमा सहिनावारीसम्बन्धी स्वास्थ्य शिक्षा र सेनेटरी प्याड निर्माण विधिबारे अभियान सञ्चालन गर्न लागिएको बताए ।

प्रकाशित : भाद्र ७, २०७६ ०९:४६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

पढाउँदै कार्यालय सहयोगी

विप्लव महर्जन

सल्यान — शिक्षक अभाव हुँदा बन्गाडकुपिण्डे नगरपालिका ४, देउलीमा रहेको बाललीला प्राविमा कार्यालय सहयोगी राधिका परियारले अध्यापन गराइरहेकी छिन् ।२०६६ सालमा स्थापना भएको विद्यालयमा अहिलेसम्म सरकारी दरबन्दीका शिक्षक छैनन् ।

निजी स्रोतबाट भर्ना गरिएका २ शिक्षकमध्ये प्रकाश बुढाले छाडेपछि कार्यालय सहयोगीले पढाउनुपर्ने बाध्यता भएको हो । बुढाले १ वर्षसम्म तलब नपाएको भन्दै पढाउन छाडेका थिए ।

बाल शिक्षादेखि कक्षा ३ सम्म सञ्चालित विद्यालयमा शिक्षिका जयन्ती बुढा मात्र कार्यरत छिन् । निजी स्रोतबाट भर्ना गरिएका शिक्षकलाई नगरपालिकाले तलबको व्यवस्था गर्ने भने पनि बेवास्ता भइरहेको विद्यालयले जनाएको छ । शिक्षक अभावमा विद्यालको पठनपाठन गुणस्तरीय बन्न सकेको छैन ।

शिक्षक अभाव भएपछि विद्यार्थी संख्या बर्सेनि घटदै गएको शिक्षिका बुढाले बताइन् । विद्यालयमा अहिले २६ विद्यार्थी मात्र अध्ययनरत रहेको उनको भनाइ छ ।

शिक्षिका बुढाले एउटा कक्षामा पढाउँदा अर्को कक्षाका बालबालिका खेलेर बस्ने भएकाले आफूले पनि पढाउन थालेको सहयोगी परियारले बताइन् । ‘एकजनाले सबैलाई पढाउन नभ्याउने अवस्था छ त्यसैले दुवैले सामूहिक पठनपाठन गराइरहेका छौं,’ उनले भनिन्, ‘कहिलेकाहीं शिक्षिका बाहिर जाँदा विद्यालय बन्द हुने भएकाले मैले पनि पढाउन थालेकी हुँ ।’

स्थानीय सरकार शिक्षकको व्यवस्थापन गर्न गम्भीर नदेखिएको शिक्षिका बुढाको गुनासो छ । उनले पनि १ वर्षदेखि तलब नपाएको दुःखेसो पोखिन् । ‘पहिले अभिभावकबाट संकलन भएको रकमबाट तलब खाने गरेका थियौं, जिल्ला शिक्षा कार्यालयले वितरण गर्ने शिक्षक–विद्यार्थी अनुपातको अनुदानले पनि धेरै सहयोग पुर्‍याएको थियो,’ उनले भनिन्, ‘शिक्षाले दिने अनुदान पनि हट्यो, सुरुमा शिक्षकको तलबको व्यवस्था गर्छौं भनेका जनप्रतिनिधिले पनि अहिले बेवास्ता गरिरहेका छन् ।’ उनले कतिपय अवस्थामा शैक्षिक सामग्रीसमेत आफैंले किन्नुपर्ने अवस्था आएको सुनाइन् ।

निजी स्रोतका शिक्षकलाई लामो समयदेखि तलब खुवाउन नसक्दा विद्यार्थीको पठनपाठन प्रभावित भएको विद्यालय व्यवस्थापन समिति अध्यक्ष भीमबहादुर बुढाले बताए । नगरपालिकामा गत वर्ष शिक्षा क्षेत्रमा विनियोजन गरिएको रकम फ्रिज गए पनि आफ्नो विद्यालयको विकासमा बेवास्ता भइरहेको उनको भनाइ छ ।

‘घरनजिकै विद्यालय छ,’ उनले भने, ‘तर शिक्षक अभावमा यहाँका विद्यार्थी एक/डेढ घण्टा टाढाका अन्य विद्यालयमा पढ्न बाध्य छन् ।’ उनका अनुसार नगरपालिकाका करिब एक दर्जन विद्यालय दरबन्दीका शिक्षकविहीन भएपछि पठनपाठनमा समस्या भइरहेको छ ।

प्रकाशित : भाद्र ७, २०७६ ०९:४५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्