एउटै गाउँमा तीनवटा गुफा

हरि गौतम

रुकुम पूर्व — यहाँको एउटै गाउँमा तीनवटा गुफा फेला परेका छन् । पुथाउत्तरगंगा गाउँपालिका–१२ कोलमा अनौठा गुफा भेटिएको स्थानीयले बताएका छन् । तीनवटै गुफाको नामकरण मगर खाम भाषाबाट गरिएको छ ।

पहिलोको नाम मि कुङ राखिएको छ । खाम भाषामा मि भनेको मान्छे र कुङ भनेको गुफा हो । दोस्रोको सुनरी कुङ राखिएको छ । सुनरी भनेको सुनपानी हो । तेस्रो गुफाको नाम चाँदी राखिएको छ । गुफाभित्रको अवस्था र आकृतिका आधारमा स्थानीयले नामकरण गरेका हुन् ।

पहिलो गुफा सबैभन्दा ठूलो छ । त्यसमा एकैपटक ५० जनाभन्दा बढी मान्छे अँटाउन सक्छन् । त्यसभित्र मान्छेका जस्ता आकृति छन् । पुथाउत्तरगंगा–१२ का वडाध्यक्ष गंगा पुनमगरका अनुसार जमिनबाट २५ मिटरभित्र पसेपछि गुफाको सतह भेटिने उनले बताए ।

उनका अनुसार नजिकै रहको अर्को गुफाभित्र सुनका आकृति छन् । तेस्रो गुफाभित्र चाँदीका जस्ता देखिने थुप्रै आकृति छन् । मान्छेको आकृति भएको ठूलोगुफा एकतर्फ छ भने सुन र चाँदीका आकृति देखिने गुफा अर्कोतर्फ छन् । यी गुफामा गाउँबाट १५ मिनेटको पैदल यात्रापछि पुगिन्छ ।

गुफाभित्र कतै हात्तीको सुँडजस्ता, कुनै ठाउँमा गाईका थुनजस्ता आकृति छन् । गुफाभित्र कुनै वस्तु राखियो भने केही वर्षभित्रै ती वस्तुलाई चट्टानले छोपिदिने विशेषता छ । केही वर्षअघि गुफामा स्थानीयले काठ राखेका थिए । हाल ती काठ चट्टानजस्तै भएका छन् । स्थानीयले पहिलेदेखि देखेको भए पनि स्थानीय युवाले महत्त्व दिएपछि केही समयदेखि मात्रै गुफाप्रति चासो बढ्न थालेको हो ।

गाउँभन्दा तल गुफा भेटिए पनि यी गुफासम्म पुग्न गाउँभन्दा माथिबाटै सुरुङमार्ग रहेको स्थानीयले बताए । धेरै वर्षअघि गुफाभन्दा दुई किलोमिटरमाथि रहेका अन्य गुफाबाट छिरेका कुकुर केही समयपछि नयाँ फेला परेका गुफाबाट निस्केको किम्वदन्ती रहेको स्थानीय मन्जित पुनले बताए ।

गाउँभन्दा माथि मगर खाम भाषामा निम कुङ भनिने अर्को गुफा छ । मगर खाम भाषामा निम भनेको भालु हो । भालु लुक्ने गुफा भएकाले यसलाई स्थानीयले निमकुङ नामकरण गरेका हुन् । यो गुफामा पनि जमिन सतहबाट उज्यालोको सहायताले २५ मिटरजति भित्र जान सकिन्छ ।

गुफा पत्ता लागेदेखि नै गुफा हेर्न जानेहरूको संख्या बढदै गएको छ । स्थानीयले यसको प्रवर्द्धनका लागि वडा, गाउँपालिका तथा प्रदेश सरकारसँग माग गरेका छन् ।

प्रदेशसभा सदस्य तेजबहादुर ओलीले हालसम्म भेटिएका गुफामध्ये यी तीन गुफा फरक विशेषताका भएको बताए । ‘प्रदेश सरकारबाट बजेट व्यवस्था गरेर यसलाई रुकुम पूर्वको पर्यटकीय गन्तव्य बनाउने गरी काम सुरु गर्ने छौं,’ उनले भने, ‘गाउँदेखि गुफासम्म र गुफा प्रवेशस्थलमा सिंढीको व्यवस्था गर्न प्रदेश सरकारका तर्फबाट पहल गर्ने छौं ।’

प्रकाशित : श्रावण २६, २०७६ ०९:२९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

आइपुगे चिनियाँ च्याङ्ग्रा

कान्तिपुर संवाददाता

हुम्ला — ‍ यो वर्ष पहिलो लट चिनियाँ च्याङ्ग्रा हिल्सा हुँदै सिमकोट आइपुगेका छन् । साउने पूर्णिमामा पूजाआजाका लागि बलि दिने चलन भएकाले चिनियाँ च्याङ्ग्राको माग बढ्दो छ ।

पूर्णिमाका बेला हुम्लामा करिब एक हजार च्याङ्ग्रा किनबेच हुन्छ । ताजाकोटका अंगबहादुर शाहीले हुम्लामा पर्याप्त च्याङ्ग्रा नपाइने भएकाले तिब्बतबाट ल्याउने गरिएको बताए । तिब्बतबाट ल्याइएका च्याङ्ग्रा देउताका माडु (मन्दिर) मा काट्ने गरिन्छन् ।

तिब्बतबाट ल्याइने च्याङ्ग्रा सानो जातको रिउ हुन् । यिनको मूल्य ताक्लाकोटमै गत वर्षको तुलनामा महँगिएको छ । व्यापारी दीपराज बोहोराका अनुसार यो वर्ष ताक्लाकोटमै प्रतिच्याङ्ग्रा ६ देखि ८ हजार परेको छ । गत वर्ष रिउको मूल्य ताक्लाकोटमा ५ देखि ६ हजार परेको थियो । उनले यो वर्ष सयवटा च्याङ्ग्रा ल्याएको बताए ।

ताक्लाकोटबाट दसैंको लागि भने ठूलोखाले च्याङ्ग्रा ल्याउने गरिन्छ । यसको मूल्य ताक्लाकोटमै १५ देखि २० हजारसम्म पर्छ । सिमकोटका व्यापारी दोधे रावतले ठूलो जातका च्याङग्रा दसैंका लागि अलि पछि ल्याइने बताए । ‘साउने पूर्णिमाका लागि योपालि १ सय १६ वटा रिउ ल्याएको छु,’ उनले भने ।

स्थानीय खसीच्याङ्ग्राको तुलनामा चिनियाँ खसीच्याङ्ग्राको मूल्य सस्तो पर्ने र मासु पनि मिठो मानिने भएकोले माग बढदो छ । हिल्साबाट आएको च्याङ्ग्रा मुगु, बाजुरासम्म पुग्ने गर्छ । च्याङ्ग्राको सुकुटी बनाएर सुर्खेत, नेपालगन्ज र काठमाडौंसम्म पुर्‍याउने गरिन्छ ।

प्रकाशित : श्रावण २६, २०७६ ०९:२९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्