कर्णालीमा १५ हेलिप्याड

ज्योति कटुवाल, छपाल लामा

सुर्खेत/हुम्ला — कर्णाली प्रदेश सरकारले चालु अवमा १५ स्थानमा हेलिप्याड बनाउने तयारी गरेको छ । उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्रालयले आपतकालीन अवस्थामा उद्धार र अन्य कार्यका लागि १० वटै जिल्लाका १० स्थानमा हेलिप्याड बनाउन थालेको हो । 

हुम्ला जिल्ला अस्पतालमा निर्माण गरिएको हेलिप्याड । तस्बिर : छपाल/कान्तिपुर

हेलिप्याड बनाउन मन्त्रालयले १ करोड ५० लाख रुपैयाँ विनियोजन गरेको छ । मन्त्रालयले रुकुमको सानीभेरी गाउँपालिका ६, खोरियाडाँडा र आठविसकोट, डोल्पाको शेफोक्सुण्डो गाउँपालिकास्थित रिम्न र दुनै, जुम्लाको तिला र कनकासुन्दरी ७, खिच्चनेमा हेलिप्याड बनाउन लागेको हो ।

त्यस्तै जाजरकोटको नलगाड ७ दल्ली, हुम्लाको फुचा, दैलेखको भगवतीमाई र ठाटीकाँध, कालीकोटको कुमाल गाउँ, मेहेमुडी धामीगाउ, महाबै र सान्नीत्रिवेणीमा हेलिप्याड बनाउँदै छ । यसैगरी मुगुको छायानाथ, मुगमकार्मारोङ, खार्पुनाथ र हुम्लाको खार्पुनाथ ५ यांचुमा हेलिप्याड बन्ने भएका हुन् ।

मन्त्रालयका सचिव धीरेन्द्र प्रधानका अनुसार सडकको पहुँच नपुगेको स्थानमा हेलिकप्टरबाट विपतको व्यवस्थापन गराउन हेलिप्याड बनाउन लागिएको हो । उनका अनुसार हेलिप्याड अन्य कामका लागि समेत प्रयोग हुन सक्नेछ । विभिन्न सामाजिक कार्यमा जोड दिनसमेत हेलिप्याड सबै जिल्लामा जरुरी रहेको उनको भनाइ छ ।

‘कर्णाली प्रदेशका कतिपय जिल्ला र ठाउँ अझै पनि सडकको पहुँचमा छैनन्, अधिकांश जिल्लामा विमानस्थल छैनन्,’ उनले भने, ‘विपत र आपतकालीन उद्धार हेलिप्याडको पहिलो शर्त हो, तर अन्य काममा समेत हेलिकप्टर उपयोग हुनेछन् ।’ उनले यातायात समस्याका कारण कर्णालीका अधिकांश ग्रामीण क्षेत्रका बासिन्दा स्वास्थ्य सेवाबाट बञ्चित रहेकाले पनि हेलिप्याडको अवधारणा अगाडि सारिएको जनाए ।

सुत्केरी र गर्भवती महिलालाई समयमै उपचारको व्यवस्था गर्न हेलिप्याड जरुरी रहेको सचिव प्रधानले जनाए । ‘सुत्केरी हुन नसक्दा आमा र शिशुले अकालमा ज्यान जान्छ,’ उनले भने, ‘त्यसैले आपतकालीन उद्धारका लागि सबै जिल्लामा हेलिप्याड बनाउन थालिएको हो ।’ उनले हेलिप्याड सामाजिक कार्यका साथै पर्यटकीय दृष्टिकोणले पनि महत्वपूर्ण भएको जनाए ।
कर्णालीका अधिकांश पर्यटकीय क्षेत्रमा सडक सुविधा नभएकाले हेलिकप्टरमार्फत पर्यटक भित्र्याउने प्रदेश सरकारको योजना छ । विभिन्न ऐतिहासिक, धार्मिक, पुरातात्त्विक, पर्यटकीय र रमणीय स्थानमा हेलिकप्टर प्याकेज बनाएर पर्यटक भित्र्याउन सकिने मन्त्रालयका अधिकारीको भनाइ छ ।

चालु आवभित्रै १५ स्थानमा हेलिप्याड बनाउन पर्याप्त रकम विनियोजन गरिएको मन्त्रालयले जनाएको छ । मन्त्रालयका सचिव प्रधानका अनुसार १/२ महिनाभित्रै काम सुरु गर्नेगरी आवश्यक प्रक्रिया थालिएको छ । उनले हेलिप्याड निर्माणका लागि ग्रामीण र सडकको पहुँचबाट टाढा भएका स्थान छनोट गरिएको जानकारी दिए ।

हुम्ला अस्पतालमा पहिलो हेलिप्याड
जिल्ला अस्पताल सिमकोटको हातमा कर्णाली प्रदेशको पहिलो हेलिप्याड निर्माण गरिएको छ । ६० लाख रुपैयाँको लगानीमा हेलिप्याडसँगै आकस्मिक कक्षसम्म एम्बुलेन्स पुर्‍याउन सडक कालोपत्रे गरिएको हो ।

गत वर्ष कर्णालीका सबै जिल्लामा हेलिप्याड बनाउनेगरी रकम विनियोजन गरिएको भए पनि अन्य जिल्लाबाट रकम फ्रिज गएको थियो । निर्माण उपसमितिले १ महिनाको अवधिमा हेलिप्याड निर्माण गरिएको जनाएको छ । जिल्लामा गर्भवतीको मृत्यु हुने क्रम बढदै गएपछि उद्धारका लागि जिल्ला अस्पतालको हाताभित्र हेलिप्याड निर्माण गरिएको हो ।

जिल्लामा अझै सडक सुविधा नपुगेकाले जटिल अवस्थाका विरामी, गर्भवती र सुत्केरीको उद्धारका लागि हेलिप्याड निर्माण गरिएको अस्पताल व्यवस्थापन समिति अध्यक्ष छेपालदोर्जे लामाले बताए । ‘जिल्ला अस्पतालभित्र हेलिप्याड नहुँदा अन्यत्रै बिरामीलाई अवतरण गराइ यहाँ ल्याउनुपर्ने बाध्यता थियो,’ उनले भने, ‘हेलिप्याड निर्माण भएपछि जटिल अवस्थाका सुत्केरी र विरामीलाई सोझै अस्पतालमा ल्याउन सकिने भएको छ ।’

उनले जटिल अवस्थाका विरामीका लागि एक मिनेटको पनि ठूलो महत्व भएकाले सिधै अस्पतालमा ल्याउन हेलिप्याड महत्त्वपूर्ण रहेको जनाए ।

चारदेखि सुत्केरी व्यथाले च्यापेकी नाम्खा(६, लिमीकी छोजुम तामाङलाई हेलिकप्टरबाट केही दिनअघि उद्धार गरिएको थियो । उनलाई सिधै जिल्ला अस्पतालको हेलिप्याडमा अवतरण गराइएको डा. अमित विष्टले बताए । उनका अनुसार हेलिप्याडसँगैको क्षेत्र एम्बुलेन्स र हीलचियर आउजाउ हुनेगरी कालोपत्रे गरिएको छ ।

‘पक्की हेलिप्याड नहुँदा हेलिकप्टर अस्पताल परिसरमा अवतरण गर्न धेरै समस्या थियो,’ उनले भने, ‘हेलिकप्टरबाट अवतरण गराइएका विरामीलाई सोझै आकस्मिक कक्षाभित्र ल्याउने व्यवस्था मिलाइएको छ ।’ उनले अस्पतालमा हेलिप्याड निर्माण गरिएसँगै जटिल अवस्थाका विरामीको उपचार प्रभावकारी हुने जनाए । बाहिरका अस्पतालमा रेफर गरिएका विरामीलाई समेत अस्पताल परिसरबाटै हेलिकप्टरमा पठाउन सकिने उनको भनाइ छ ।

प्रकाशित : श्रावण २५, २०७६ ०९:०३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बर्खामा सधैंको दुःख

पानी पर्न सुरु हुनेबित्तिकै सडक अवरुद्ध, यातायातका साधन थन्किएसँगै यात्रु पैदल हिँड्न बाध्य
संगीता तिमिल्सेना 

बाजुरा — न वर्षअघिको हिउँको महिना । बाजुराको पूर्वोत्तर क्षेत्रमा पर्ने कोल्टीनजिक विरसैनसम्म पहिलोपटक बोलेरो जिप पुग्दा स्थानीय बासिन्दा खुसीले गदगद थिए । गाउँलेहरूले चालक र जिपधनीलाई बाजागाजासहित भव्य स्वागत गरे । आपसमा खुसी साटे ।हिउँदे सिजनमा सुरु भएको त्यो सडकमा गाडी गुडदाको खुसी धेरै लामो समय भने टिकेन । बर्खा सुरु भयो ।

मार्तडी–कोल्टी खण्ड अवरुद्ध भएपछि पैदल हिँड्दै यात्रु । तस्बिर : संगीता/कान्तिपुर

सडक जताजतै बिग्रियो । सदरमुकामदेखि सञ्चालन हुने सवारी तथा ढुवानीका साधनहरू बन्द भए । कोल्टी क्षेत्रका बासिन्दालाई उही पुरानै अवस्थाको सास्तीका दिन फर्किए । सदरमुकाम मार्तडी पुग्न दिनभरिको उकालो–ओरालो हिँड्नुको विकल्प भएन । ‘गाडी चढ्नु त हाम्रा लागि दुई दिनको रहर,’ जस्तो मात्र हुन्छ । अघिपछि सधै पिठ्युको भारी छुट्दैन,’ पाण्डुसैनको सत्यवादी माविका शिक्षक मदनराज जोशीले भने ।

यसै गरी ३ बर्खा गुज्रिए । ‘यतिबेला पनि त्यही अवस्था छ । जब बर्खा सुरु भयो, तब गाडी पनि ठप्प भए,’ बुढीनन्दा ५ कोल्टीकी उजीरा जैशीले भनिन्, ‘हिउँदका महिना सुक्खा हुन्छन् । बर्खा लागे उही हालत ।’ उसो त सडकछेउका बासिन्दालाई गाडी चल्ने हिउँदका ४ महिना पनि सास्ती नै हुन्छ । घरको भान्सासम्मै धूलो पुर्‍याउने गरी गाडी हुइँकिन्छन् । नुहाएर बसे पनि गाडीको धुवाधूलोले केही मिनेटमै पुरै शरीर र कपडा उस्तै बनाइदिन्छ । ‘घरमा बस्ने अवस्थै छैन,’ उजिराले भनिन्, ‘कुहिरो लागेजस्तै गरी
धूलो उड्छ ।’

गाडी ठप्प भएपछि बर्खामा त्योभन्दा बढी दुःख । कोल्टीदेखि सदरमुकाम मार्तडी पुग्न १२ घण्टाको पैदल नहिँडी पुगिन्न । स्वार्मिकार्त्तिक गाउँपालिकाका नीरजन शाहीले भने, ‘अहिले कोल्टी मात्रै होइन कर्णालीका हुम्ला, मुगु, कालीकोट जानेहरूलाई पनि निकै कष्ट छ ।’

पैदल पनि जोखिम
बर्खामा मार्तडी–कोल्टी खण्डमा यातायातका साधन नचल्दा यात्रु जोखिमपूर्ण यात्रा गर्न बाध्य छन् । मार्तडी(कोल्टी खण्डमा यात्रा गर्दा बीचमा बाउली खोला छ । खोलामा आवतजावत गर्न साना(साना काठका साँघु बनाइएका छन् । कतिखेर चिप्लिएर खोलामा खसिन्छ भन्ने डर पनि यात्रा गर्दा उत्तिकै रहेको हिमाली गाउँपालिकाको बिछ्याका धर्म सुनारले बताए ।

बाटोमा पर्ने पोरखे लेकमा जिल्लाकै ठूलो र बाक्लो जंगल पर्छ । पटकपटक लुटपाटका घटना हुँदै आएको पोरखे लेकमा पैदल यात्रा गर्न निकै जोखिमयुक्त रहेको सुनारको भनाइ छ । अर्कोतिर बाटोमा पहिरो खस्ने समस्या पनि उस्तै छ । धेरै ठाउँमा माथिबाट पहिरो आएर दुर्घटना हुनसक्ने उनी बताउँछन् ।

यातायातका साधन सडकमै थन्किए
मार्तडी–कोल्टी खण्डको बीच सडकमै सवारी साधनहरू थन्किएका छन् । बर्खा सुरु हुनेबित्तिकै सडक अवरुद्ध भएकाले सवारीसाधनहरू बीच सडकमै थन्किएका हुन् ।

खप्तड छेडेदह गाउँपािलका ५ डोगडीका लोकेश बुढाले केही समयअघि मात्रै जिप व्यवसाय सुरु गर्न बोलेरो भाडामा ल्याए । हिउँदको केही समय मात्रै उनको मार्तडी(कोल्टी खण्डमा ओहोरदोहोर गराउन पाए । वारि बाउली खोलो गर्जिएर बग्छ, पारि बाटोमा ठूलो पहिरो गएको छ । अहिले उनको गाडी बीच सडकमै थन्किएको छ । ‘यता पनि आउन नसक्ने उता जान नसक्ने गरी सडकमै गाडी थन्किएपछि भाडा पनि कहाँबाट तिर्ने भन्ने समस्या आएको छ,’ उनले भने । उनको बोलेरोसहित मोटरसाइकल, जिप, ट्र्याक्टरलगायत सवारी साधनहरू पनि सडकमै थन्किएका छन् ।

बर्खामा खच्चडकै भर
सडक अवरुद्ध भएको १ महिनायता मार्तडी(कोल्टी खण्डमा अहिले खच्चडले सामान ढुवानी गरिरहेका छन् । कोल्टी क्षेत्रमा आवश्यक व्यापारिक सामानहरू ढुवानीका लागि महँगोमा खच्चडबाट ढुवानी गर्नुको विकल्प नभएको कोल्टीकी जानकी मियाँको भनाइ छ । यही मौका छोपेर खच्चड व्यवसायीले पनि ढुवानी भाडा महँगो लिने गरेको व्यापारीहरूको गुनासो छ । जसको प्रत्यक्ष प्रभाव उपभोक्ताहरूमाथि परिरहेको मियाँले बताइन् ।

८ करोड बढी बजेट विनियोजन
मार्तडी(कोल्टी खण्डको मर्मतका लागि प्रदेश सरकारबाट ६ करोड ३२ लाख बजेट विनियोजन गरेको आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्रालयले जनाएको छ । मार्तडी कोल्टी सडकको केही भाग मर्मत गरी यातायातका सवारीसाधन निरन्तर सञ्चालन गर्ने र केही भाग मर्मत गरी कालोपत्रे गर्ने योजना छ ।

सडक डिभिजन कार्यालय अछामका अनुसार डिभिजन कार्यालयबाट सडक स्तरोन्नतिका लागि २ करोड बढी बजेट विनियोजन गरिएको छ । बजेट विनियोजन भइसककेको र यही मंसिरबाट काम सुचारु गरिने डिभिजन कार्यालय अछामका प्राविधिक जंगबहादुर थापाले बताए । बाउली खोलामा पुल निर्माणका लागि भने हालसम्म तयारी नभएको उनले बताए ।

प्रकाशित : श्रावण २५, २०७६ ०९:००
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्