दलित बस्तीका घरघरै धारा

खानेपानी अभावले यसअघि शौचालय प्रयोगविहीन बनेका थिए, घरायसी सरसफाइका काममा समस्या भइरहेको थियो
राजबहादुर शाही

मुगु — छायानाथ रारा नगरपालिका ५, ढुमस्थित दलित बस्तीमा घरघरै पिउने पानीको सुविधा पुगेको छ । २ सय ३० घरधुरी रहेको ढुममा १ सय ५० धारा जडान गरिएपछि स्थानीयले घरमै खानेपानी सुविधा पाएका छन् ।

मुगुको छायानाथ रारा नगरपालिकास्थित ढुम गाउँकी महिला धारोमा तरकारी सफा गर्दै । तस्बिर : राजबहादुर/कान्तिपुर 

यसअघि स्थानीयलाई आधा घण्टा हिँडेर कार्कीबाडामा गई पानी ल्याउनुपर्ने बाध्यता थियो । खानेपानीका लागि लामो समयदेखि सास्ती भोग्दै आएका दलित समुदाय आँगनमै धारा जडान भएपछि खुसी बनेका छन् । उपभोक्ता समिति सचिव काली विकले आँगनमै स्वच्छ पानी पिउन पाउँदा दैनिकी सहज बन्दै गएको बताइन् । उनका अनुसार यसअघि पानीकै लागि महिला र बालबालिकाका अधिकांश काम प्रभावित हुन्थे ।

‘आधा घण्टा हिडेर पानी ल्याउँदा बालबालिकाको पठनपाठन अवरुद्ध हुने गरेको थियो, महिलालाई खानेपानी ओसार्ने कामसँगै अन्य घरायसी कामको बोझ धेरै हुन्थ्यो,’ उनले भनिन्, ‘घरमै धारा भएपछि निकै सुबिस्ता भएको छ ।’ उनका अनुसार खानेपानी अभावका कारण यसअघि शौचालय प्रयोगविहीन बनेका थिए भने घरायसी सरसफाइका काममा समस्या हुने गरेको थियो । पशुचौपायाको लागिसमेत पानीको जोहो गर्न सास्ती भोग्दै आएका स्थानीयले अहिले चौबीसैं घण्टा खानेपानी सुविधा पाइरहेका छन् ।

घरघरै पानीका धारा भएपछि स्थानीयलाई करेसाबारीमा सिँचाइ गर्नसमेत सुविधा भएको छ । प्रयोग भएर बचेको पानीले तरकारी खेतीमा सिँचाइ गर्न सजिलो भएको स्थानीय खुम्मनी विकले बताइन् । उनका अनुसार खानेपानी सुविधासँगै स्थानीयलाई तरकारी खेती गर्न सहज भएको बताइन् । ‘घरायसी प्रयोगपछि बचत भएको पानीलाई करेसाबारीमा प्रयोग गर्न सहज भएको छ,’ उनले भनिन्, ‘अहिले सबै घरधुरी व्यावसायिक तरकारी खेतीमा आकर्षित भएका छौं ।’

दलित बस्तीमा स्वच्छ पानी पुर्‍याउने उद्देश्यले युनिसेफको सहयोगमा हिमाली ग्रामीण युवा समाज विकास केन्द्रले खानेपानी योजना सञ्चालन गरेका हो । गाउँदेखि ४ किमि टाढाको मैतुमुहानबाट पानी ल्याई योजना सञ्चालन गरिएको संस्थाका अध्यक्ष मीन रावलले जनाए ।

खानेपानीका लागि वर्षौंदेखि सास्ती भोग्दै आएको दलित बस्तीमा खानेपानी योजना पुर्‍याइएपछि स्थानीय बासिन्दा तरकारी खेतीतर्फ आकर्षित भएको उनले जानकारी दिए । उनका अनुसार दलित बस्तीसँगै वडा ५ कार्यालय र कार्कीवाडा विद्यालयमा पनि धारा जडान गरिएको छ । आयोजनाका लागि संस्थाको ५१ लाख रुपैयाँ र श्रमदानसहित स्थानीयको १३ लाख रुपैयाँ खर्च भएको छ ।

६४ लाख १६ हजार रुपैयाँ खर्च भएको योजनामा मर्मत सम्भार कोषसमेत खडा गरिएको छ । ढुम नजिकैको अर्को दलित बस्ती ढुमाल गाउँका ५६ घरधुरीमा पनि संस्थाले खानेपानी योजना निर्माण गरिएको जनाएको छ । यसअघि ढुमाललेकका बासिन्दा लामो समयदेखि कुवाको पानी पिउन बाध्य थिए । उक्त योजनाका लागि २९ लाख ९२ हजार रुपैयाँ खर्च भएको संस्थाले जनाएको छ ।

प्रकाशित : असार २, २०७६ १०:१८
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

नाका सम्बोधनले स्थानीय खुसी

राजबहादुर शाही

मुगु — जिल्लाको तिब्बत जोड्ने उत्तरी नाक्चेनाङला नाका आगामी बजेटमा समेटिएपछि स्थानीयले खुसी व्यक्त गरेका छन् । लामो समयदेखि वर्षेनि न्यून बजेट विनियोजन गरी सडक निर्माणको काममा ढिलाइ हुँदा स्थानीय निरास थिए । 

बजेट भाषणमै पहिलोपल्ट उत्तरी नाकाबारे सम्बोधन भएपछि छिट्टै नाका सञ्चालन हुनेमा उनीहरू आशावादी छन् । मुगुको उत्तरी नाकालाई सरकारले सम्बोधन गरेपछि हर्षित भएको नागरिक सञ्जालका संयोजक चित्रबहादुर मल्लले बताए । ‘अब संघीय सरकारले निर्माणको कामलाई तीव्रता देओस्,’ उनले भने, ‘गमगढीदेखि तिब्बत सीमासम्म करिब ८५ किलोमिटर लम्बाइ रहेको नाकामा अहिलेसम्म १६ किलोमिटर मात्र ट्र्याक खोलिँदा हामी लामो समयदेखि निरास भएका थियौं, अब धेरै आशा पलाएको छ ।’

संघीय सरकारले यस वर्ष बजेटमै सम्बोधन गरेकाले छिटो नाका खुलेर दुई देशको व्यापार सुरु हुने आशा जागेको उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष कमल बुढाले बताए । ‘अब सरकारले नेपाली सेनालाई सडक निर्माणको जिम्मा दिन जरुरी छ,’ उनले भने, ‘सेनाले जिम्मा लिए लक्ष्यअनुसार नै सडक निर्माणको काम हुनेछ ।’ ठेक्का प्रवृत्तिले उत्तरी नाकाको काम कछुवाको गतिमा अगाडि बढेको उनको भनाइ छ । बजेट मन्तव्यमा पर्यटकीयस्थल राराको विकास र गमगढीदेखि रारासम्मको सडक मार्ग स्तरोन्नति गर्ने योजनासमेत समावेश भएकाले आफूहरू उत्साही भएको उनले जनाए ।

२०६३ सालदेखि सडक निर्माण सुरु गरिएको चीन जोड्ने सडकमा अहिलेसम्म करिब १० करोड रुपैयाँ बढी रकम खर्च भइसकेको छ । अति छोटो र सहज मानिएको यो सडक खोल्न सकिए कर्णाली प्रदेश र छिमेकी राष्ट्र चीनबीच व्यापारिक सम्बन्ध सुमधुर हुने देखिएको प्रतिनिधिसभा सदस्य मोहन बानियाँले बताए ।

उनका अनुसार आगामी वर्षका लागि सडकमा करिब ५० करोड रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरिएको छ । ‘कार्यान्वयन कसरी हुन्छ ? त्यो हेर्न बाँकी छ,’ उनले भने, ‘अहिलेको बजेट भाषणबाट स्थानीयमा ठूलो आशापलाएको छ ।’

जिल्ला समन्वय समिति प्रमुख पूर्णबहादुर रोकायाले राराको विकास, सडकको स्तरोन्नतिदेखि चिनियाँ नाका खोल्ने विषय बजेट मन्तव्यमै समेटिनु सुखद् भएको बताए । उनले बजेट कार्यान्वयनमा समयमै ध्यान दिन जरुरी रहेको जनाए ।

तिब्बत जोड्ने सडक निर्माणको काममा वर्षौंदेखि लापरबाही हुँदा स्थानीयवासीलाई तिब्बती हाटबजारबाट दैनिक उपभोग्य वस्तु ओसारपसार गर्न घोडा, खच्चर र चौंरीको प्रयोगगर्नुपर्ने बाध्यता रहेको उनको भनाइ छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ १८, २०७६ ०८:१४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×