खेती कक्षा दैनिक २ घण्टा

विप्लव महर्जन

सल्यान — कपुरकोट गाउँपालिका १, सारपानीका अगुवा कृषक बालसिंह घर्तीले डेढ दशकदेखि तरकारी खेती गर्दै आइरहेका छन् । परम्परागत रूपमा तरकारी खेतीबाट व्यावसायिक बने पनि बेलाबेलामा रोगकिराको प्रकोपले उनको खेतीमा समस्या भइरहेको छ ।

आधुनिक खेती र रोग किराको प्रकोपबाट तरकारी बचाउन उनले अहिले तरकारी खेतीबारे दैनिक २ घण्टा प्रशिक्षण लिँदै आएका छन् । उनकै छिमेकी भूमबहादुर राना पनि दैनिक कक्षामा सहभागी हुन्छन् । सैद्धान्तिक कक्षा लिन थालेपछि उनले तरकारी व्यवसायमा विभिन्न सुधार सुरु गरेका छन् ।

यी दुई मात्र होइन, व्यावसायिक तरकारी खेती गर्दै आएका सारपानीका ३ दर्जन बढी कृषक सैद्धान्तिक कक्षामा सहभागी हुँदै आइरहेका छन् । किसान २ परियोजनाअन्तर्गत उन्नत कृषि केन्द्र कपुरकोटले सञ्चालन गरेको खेतीसम्बन्धी दुई घण्टे दैनिक कक्षामा कृषकको सहभागिता बढदै गएको हो ।

‘कक्षा लिएपछि हामीलाई धेरै प्राविधिक समस्या समाधान गर्न सजिलो भएको छ,’ नमूना जनजाति किसान समूहका अध्यक्षसमेत रहेका घर्तीले भने, ‘वर्षौदेखि व्यवसायिक खेती गर्दै आए पनि हामीले बुझ्न धेरै बाँकी रहेछ, त्यसैले दैनिक २ घण्टा खेतीबारे सिक्दै आइरहेका छौं ।’ उनले सैद्धान्तिक ज्ञान पाएपछि बैज्ञानिक तरिकाले खेती गर्न सजिलो भएको जनाए ।

केन्द्रले सैद्धान्तिक कक्षाका साथै बेला बेलामा खेतबारीमै गएर खनजोत, ब्याड राख्ने, रोप्ने र अन्य प्रविधिबारे किसानलाई ज्ञान दिँदै आएको छ । स्थानीय कृषक कर्णबहादुर खत्रीका अनुसार विभिन्न जातका तरकारी मौसमअनुसार कसरी लगाउने, कति र कुन विषादी प्रयोग गर्ने जस्ता विषयमा कक्षामा सैद्धान्तिक छलफल गरिन्छ ।

‘अब तरकारीमा कुनै रोग लागे नियन्त्रण गर्न आफैले बिषादी प्रयोग गर्नसक्ने भएका छौं,’ उनले भने, ‘खेती गर्दा अपनाउनुपर्ने विभिन्न सावधानीबारे जानकारी पाइएको छ, सैद्धान्तिक कक्षाले हामीलाई थप व्यवसायिक बन्न मद्दत मिलेको छ ।’

गाउँपालिका अध्यक्ष भीमबहादुर सेनले किसानलाई आवश्यक ज्ञान, सीप र प्रविधि प्रयोग गर्न साक्षरता कक्षाले सहयोग पुर्‍याएको बताए । उनले कक्षामार्फत विभिन्न सीप सिकेका किसानले त्यसलाई व्यवहारमा लागू गरिरहेको जनाए । कपुरकोट गाउँपालिकालाई तरकारी खेतीमा नमूना बनाउन यस्ता कक्षा सञ्चालन हुन आवश्यक रहेको उनको भनाइ छ ।

व्यावसायिक साक्षरता कार्यक्रमका निर्देशक कृष्णप्रसाद न्यौपानेले सामान्य हरहिसाब र लेखपढ गर्नसक्ने किसानका लागि २ महिनासम्म दैनिक २ घण्टाका दरले कक्षा सञ्चालन भइरहेको बताए । तरकारी खेती गर्दै आएका किसानका प्रत्येक घरका एक प्राविधिक उत्पादन लक्ष्यसहित कार्यक्रम सुरु गरिएको उनको भनाइ छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ २८, २०७६ ०९:४५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

७० वर्षमा नागरिकता

कान्तिपुर संवाददाता

मुगु — सोरु गाउँपालिका ६ की जानसरा कार्कीले ७० वर्षको उमेरमा नागरिकता पाएकी छिन् । सोरुकोटमा जिल्ला प्रशासन कार्यालयले आयोजना गरेको एकीकृत घुम्ती शिविरमा उनले ७० वर्षको उमेरमा नागरिकता पाएकी हुन् ।

नागरिकता अभावमा उनी सबै सरकारी सुविधाबाट वञ्चित थिइन् । उनी मात्र होइन, शिविरमा ६० वर्ष पूरा भएका दुई दर्जन बढी ज्येष्ठ नागरिकले बल्ल नागरिकता पाएका छन् ।

नागरिकता प्रमाणपत्र पाएपछि ज्येष्ठ नागरिकमा सामाजिक सुरक्षा भत्तालगायत अन्य सरकारी सुविधा पाउने आशा छ । घरबाट २ दिन हिँडेर जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा पुग्न नसक्दा उनी नागरिकताबाट वञ्चित थिइन् । ‘एक त उमेर ढल्किएपछि नागरिकता पाएँ, त्यो पनि घर नजिकै,’ उनले भनिन्, ‘धेरै खुसी छु, अब सरकारबाट केही सुविधा पाउने आश पलाएको छ ।’

सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी प्रदीपकुमार ढकालले उनलाई नागरिकता उपलब्ध गराएका हुन् । भौगोलिक विकटताका कारण धेरै स्थानीय नागरिकतालगायत सरकारी सुविधाबाट वञ्चित रहेको भेटिएको उनको भनाइ छ । शिविरमा ३ सय ७१ जनालाई नागरिकता उपलव्ध गराइएको उनले जानकारी दिए ।

जिल्ला प्रशासनका अनुसार १ सय ३४ महिला र २ सय ३७ जना पुरुषले नागरिकता पाएका हुन् । नागरिकता बनाउन सदरमुकाम आउँदा सास्ती हुने र धेरै खर्च लाग्ने भएकाले अधिकांश बासिन्दा नागरिकताबाट वञ्चित थिए । सोरु गाउँपालिकाको ११ वटै वडाका बासिन्दालाई लक्षित गरी शिविरको आयोजना गरिएको थियो । सोरुकोटमा इलाका प्रशासन सेवा केन्द्र स्थापना गरिए पनि कर्मचारी अभावले दुई वर्षदेखि केन्द्रकामविहीन छ ।

तीनदिने शिविरमा अन्य सरकारी कार्यालले समेत सेवा प्रवाह गरेका थिए । करिब ४ सयको स्वास्थ्य परीक्षण गरी औषधि वितरण गरिएको छ भने १६ जनाले जग्गा दर्ता गरेका छन् । २२ जनाको जग्गा नामसारी गरिएको र २ सय २७ जनाको मतदाता नामावली संकलन गरिएको कार्यालयले जनाएको छ । शिविरमा ३ हजार २ सय ३७ पशुको उपचारसमेत गरिएको थियो ।

शिविरबाट भिई, धैनकोट, कालै, नार्थपु, फोतु, जिमालगायत गाउँका बासिन्दा लाभान्वित भएको सहायक प्रजिअ ढकालले जनाए । शिविरको व्यवस्थापन सोरु गाउँपालिकाले गरेको हो । शिविरमार्फत विपन्न नागरिकले घरदैलोमै सरकारी सेवा पाएको गाउँपालिका अध्यक्ष लोकबहादुर शाहीले बताए । पहिलोपटक नागरिकता प्रमाणपत्र पाएका स्थानीयलाई सरकारी सेवा प्रवाहमा जोड्न गाउँपालिकाले पहल गर्ने उनको भनाइ छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ २८, २०७६ ०९:४५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्