घर फर्कंदै लिमीका बासिन्दा

जयबहादुर रोकाया

हुम्ला — जाडो छल्न गाउॅ छाडेर सहर पसेका लिमीका बासिन्दा घर फर्कन थालेका छन् । हिउँ पग्लेर बाटो खुलेपछि स्थानीयबासी धमाधम घर फर्कन थालेका हुन् । अत्यधिक हिमपात हुने लिमीका बासिन्दाले वर्षेनी हिउँ पर्नुअघि गाउँ छोड्ने गरेका छन् । 

काठमाडौंबाट घर फर्कने क्रममा सिमकोटस्थित होटलमा आफ्ना सामान मिलाउँदै लिमीका बासिन्दा ।तस्बिर : जयबहादुर/कान्तिपुर 

लिमीबासी खेतबारी जोतेर वर्षायाममा रोजगारीका लागि तिब्बतको ताक्लाकोट जान्छन् । ९ जनाको समूह बनाएर घर जान सिमकोट पुगेका नाम्खा गाउॅपालिका(६ तिलगाउॅ पासाङ लामाले धेरैजसो घर फर्किसकेको बताए । उनका अनुसार लामो पैदलयात्रा गर्नुपर्ने भएकाले लिमीबासी समूह बनाएर फर्कने गरेका छन् । यो वर्ष हिउँदमा धेरै हिमपात भएकाले बाटो खुल्न ढिलाइ भएको उनको भनाइ छ । सदरमुकाम सिमकोटबाट लिमी आवतजावत गर्न दुइवटा मार्ग छन् ।

दुबै मार्गका बीचमा झण्डै पाॅच हजार मिटर उचाइको न्यालु र नारा लेक पार गर्नुपर्ने बाध्यता छ । दुवै लेकमा अहिले पनि बाक्लो हिउँ जमेको छ । एक दशकपछि भएको ठूलो हिमपातका कारण यो वर्ष बाटो खुल्न ढिलाइ भएको हो । बाटो नखुलेकै कारण लिमीमा रहेका सरकारी निकायसमेत बन्द छन् । हुम्लामा फागुनबाट शैक्षिक सत्र सुरु भए पनि लिमीका विद्यालय अझै बन्द छन् । स्वास्थ्य चौकी लामो समयदेखि बन्द छ ।

शिक्षक र स्वास्थ्यकर्मी अझै गाउँ जान सकेका छैनन् । लिमी आवतजावत गर्ने दुइवटा मार्गमध्ये न्यालु लेक भएर आवतजवात गर्ने मार्ग छोटो भए पनि नारा भन्दा बढी हिउँ जम्ने भएकाले हिउँ छिचोल्दै हिल्सा भएर गाउँ जाने तयारीमा रहेको लामाले बताए । हिल्सा(सिमकोट मोटरबाटोमा ७३ किलोमिटरसम्म गाडी गुड्ने भए पनि हिमपातका कारण सडक बन्द छ । नारालेक भएर सिमकोटबाट लिमीमा पुग्न एकतर्फी एक साता पैदलयात्रा गर्नुपर्छ । बैसाखको अन्तिममा घर पुगेपछि लिमीका बासिन्दा खेतीको काम सकेर पुनः रोजगारीका लागि ताक्लाकोट जान्छन् ।

लिमीका बासिन्दा वर्षेनि हिउँ नपर्दै गाउॅ छोडेर बौद्ध गुम्बा र बिहार दर्शन गर्न काठमाडौ र भारतका विभिन्न सहरमा जाने गर्दछन् । हिमपातको बेला गाउॅमा केही बृद्ध र गुम्बाका पुजारीमात्रै रहन्छन् । हिउँदको खर्च स्थानीयले तिब्बतमा रोजगारी गरेर पूर्ति गर्ने गरिरहेका छन् ।

प्रकाशित : वैशाख २४, २०७६ १०:४६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

६ लेनको सडक धुलाम्मे

एकातिर धूवाँ, धूलोले सास्ती हुने गरेको छ भने अर्कातिर सडक निर्माणमा बनाइएका खाल्डाखुल्डीका कारण दुर्घटनाको जोखिम पनि बढेको स्थानीय बताउँछन् ।
कान्तिपुर संवाददाता

धनगढी — ‘अत्तरियादेखि धनगढी पुग्दा राम्रै मान्छे पनि बिरामी पर्छन्, महेन्द्रनगरबाट उपचारका लागि आइतबार धनगढी पुगेकी कौशिला ढाँटले भनिन्, ‘मोहना– अत्तरिया सडक चाँडो निर्माण हुनुपर्छ, गर्मीयाममा धूलो उडेर समस्या भयो ।’ धनगढी पुग्दाको सास्ती सम्झेर उनलाई उपचारपछि यही धुलाम्मे सडक भएर कसरी घर फर्किने भन्ने चिन्ताले सताएको थियो । 

मोहना पुल–अत्तरिया जोड्ने ६ लेनको सडक क्षेत्रमा पर्ने धनगढीको चौरचौराह बजार । सडक निर्माणका क्रममा उड्ने धूलोले यहाँका व्यवसायी र यात्रुले सास्ती खेप्नुपरेको छ ।तस्विर : निर्मला/कान्तिपुर

‘हिजोआज कसैलाई श्राप दिनुछ भने, अत्तरीया– धनगढी सडक यात्रा गर्न परि जावस भन्नु पर्छ’ धनगढी बुद्धचोकका राज बिष्टले भने, ‘यो सडकमा यात्रा गर्न जस्तो दुःख कतै छैन ।’ गर्मीको महिना घामले गर्दा दिउँसो र साँझ धुलो उडेर हिड्न नसकिने अवस्था हुने गरेको उनले बताए । ‘प्राय कामले त्यो बाटो गइरहनुपर्छ । हिड्दै जाँदा अगाडी ठुलो सवारी साधन आउँदा सडक धुलोले ढाकिएपछि बाइक नै चलाउन गाह्रो हुन्छ’ राजले भने ।

सुदूरपश्चिम प्रदेशको विकास र समृद्धिसँग जोडिएको मोहना पुल– अत्तरीया ६ लेन सडक यहि जेठ मसान्त सम्म निर्माण भैसक्नुपर्ने थियो । ढिलासुस्तीले समयमै सडक निर्माण हुन सकेन । जसको प्रत्यक्ष मारमा त्यो बाटो भएर यात्रा गर्ने सर्वसाधारणहरू र सवारी चालकहरू परेका छन्।

‘६ लेन सडक समयमै सम्पन्न होला र १५ मिनेटमा धनगढी– अत्तरीयाको यात्रा गर्न पाइएला सोचेका थियौं’ धनगढी १ का जितु कुँवरले भने, ‘सडक निर्माण कार्यमा भएको ढिलाईले अहिले हैरान बनेका छौं ।’ एकातिर धुवा धुलोले सास्ती हुने गरेको छ भने अर्को तिर सडक निर्माणमा बनाइएका खाल्डाखुल्डीका कारण दुर्घटनाको जोखिम पनि बढेको स्थानीय बताउछन ।

‘धेरै गाह्रो छ । हप्तामा कामले ३/४ पटक धनगढीबाट अत्तरीया पुग्न पर्छ’ नमुना इलेक्ट्रोनिक धनगढीका टेक्निसियन राम चौधरीले भने, ‘बाइकमा जाँदा चलाउनेलाई धेरै दुख हुन्छ । त्यसैले कहिले कहि बसमा यात्रा गर्छु । धुलोले त्यसमा पनि यात्रा गरि नसक्नु हुन्छ ।’ ‘ठुलो ठुला खाल्डाखुल्डी अझ अगाडि बस गयो भने, धुलोले बाटो नै देखिदैन’ रामले भने, ‘६ लेन बन्ने कुराले जति खुशि बनेका थियौं त्यो भन्दा बढि सास्ती छ अचेल ।’

६ लेन सडकमा आवतजावत गर्ने यात्रु मात्र होइन्, त्यो लाइनमा सञ्चालन गरिएका होटल ब्यवसाय पनि चौपट भएको ब्यवसायी बताउछन । उनीहरू सडकमा दिनभरी उडने धुलोका कारण आफ्नो ब्यापार डुब्ला भन्ने चिन्ता थपिएको बताउछन । ठेकेदारले धुलाम्मे सडकमा पानी हाल्ने सहमति गरेको भएपनि धुलो नउडने गरि पानी नहालेको चौराहका व्यवसायीहरूको आरोप छ । ‘धुलोले कुहिरो लागे जस्तै हुन्छ ग्राहक सडक बनिरहेको बजार तिर आउनै छोडि सके’ एक कपडा व्यवसायीले भने, ‘व्यापार घाटामा जान थाल्यो, अब त एक दुई महिनाम पसल नै बन्द गरेर बस्नु पर्ने जस्तो भैसक्यो ।’

तर यता सडक निर्माण कम्पनी मध्येको एक राजेन्द्र निर्माण सेवाका कार्यकारी अधिकृत रोशन भट्ट भने, आफुहरूले बिहान बेलुका सडकमा पानी हाल्ने गरेको बताए । उनले सडकको भार भन्दा बढि सवारी साधन चल्ने भएकोले पानी हालेपनि धुलो हुने गरेको बताए । ‘पानी भन्दा बढि धुलोको क्षमता छ, त्यसैले धुलो कम हुँदै छैन’ कार्यकारी अधिकृत रोशनले भने, ‘हामी सडकमा धुलो कम गर्न पानी हाल्नेसंँगै नयाँ विकल्प खोज्दैछौं ।’

३ वटा निर्माण कम्पनीले ३ खण्डमा निर्माण गरिरहेको ६ लेनको सडक ठेक्का सम्झौता अनुसार यहि जेठमा सम्पन्न हुनुपर्ने हो । तर विगतमा सडक क्षेत्रमा पर्ने घर र अन्य संरचना हटाउने प्रकृयामा सर्वोच्च अदालत सम्म मुद्दा परेका कारण निर्माण कार्य समयमै सुरु हुननसकेको हो । सुरुवातको अवस्थामा समस्या भएपनि अब सडक निर्माण कार्यले गति लिइरहेको राजेन्द्र निर्माण सेवाका कार्यकारी अधिकृत भट्टको भनाइ छ । ‘काम पहिले भन्दा द्रुत गतिमा छ, हामीले डेढ बर्ष म्याद थपको माग गरेका छौं’ उनले भने, ‘त्यो भए थप म्यादको समय भित्र सडक निर्माण कार्य सक्छौ’ उनले भने ।

‘ठेकेदारको लापरवाही भन्दा पनि सरकारी कारणले नै ६ लेन सडकको निर्माण कार्यमा ढिलो भएको हो’ आयोजनाका प्रमुख होम बहादुर एसिले भने, ‘रुख कटानी नहुन्जेल बिद्युतका पोल नहट्ने, बिद्युत पोल नहट्दा सम्म टेलिफोनको लाइन नहटाइने । यहि कारण निर्माण कार्यमा ढिलाई भएको हो ।’ उनकाअनुसार सडकको अहिले सम्मको भौतिक प्रगती ४० देखि ४५ प्रतिशत सम्पन्न भैसकेको छ । ‘यदि बर्खायाममा पनि निर्वाध रुपमा काम गर्न सके अबको एक बर्षमै ६ लेन सडक निर्माण कार्यले पूर्णता पाउने छ ।’

–निर्मला खडायत

प्रकाशित : वैशाख २४, २०७६ १०:४५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
×