सडक क्षेत्रका अनधिकृत संरचना हटाउन सूचना- लुम्बिनी - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

सडक क्षेत्रका अनधिकृत संरचना हटाउन सूचना

सन्जु पौडेल

लुम्बिनी — रुपन्देहीको रोहिणी गाउंपालिकाले सडक क्षेत्रका अनधिकृत संरचना तथा मालवस्तु हटाउन सात दिने सूचना सार्वजनिक गरेको छ ।

कार्यपालिका बैठकको निर्णयपश्चात सूचना जारी गर्दै गाउँपालिका क्षेत्रभित्रका सडक क्षेत्रमा विभिन्न किसिमका मालवस्तु राख्ने, सडक अतिक्रमण गरी संरचना बनाउने गरेको पाइएकाले आफ्ना मालवस्तु हटाउन समय दिइएको प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत श्रीप्रसाद गौतमले बताए ।

गाउँकार्यपालिकाको २०७९ मंसिर १४ गते बैठकमा निर्णय भएकाले सूचना जारी भएको मितिले ७ दिनभित्र यस्ता मालवस्तु तथा अतिक्रमण गरी बनाइएको संरचना हटाउन गाउँपालिकाले आग्रह गरेको छ ।

प्रकाशित : मंसिर १६, २०७९ १३:२६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

देश खोज्दै जाने यात्रा : 'थ्री कन्ट्री, वान मदर'

शरणार्थीले भोगेका विगत, बाँचेको वर्तमान अनि आशा गरेको भविष्य'थ्री कन्ट्री वान मदर'मा प्रस्ट देखिन्छ । अनागरिक हुनुको पीडा, आफ्नो पहिचान खोज्दाको संघर्ष अनि माटोसँगको मायालाई मन छुने ढंगमा प्रस्तुत गरिएको छ ।
रीना मोक्तान

काठमाडौँ — उनी ढाका टोपीलाई जबर्जस्ती आफ्नो शीरमा पहिरने कोसिसमा देखिन्छन् । तर, शीरमा टोपी अडिए पो !दुई हातले तन्काएर लगाउन खोज्छन् तर टोपी अडिदैन । हातले नभएपछि खुट्टाको सहारा लिन्छन् । शीर ठूलो भयो वा ‍टोपी सानो,हर प्रयास असफल बन्दैछ । शरीरको सबै बल प्रयोग गर्छन्,शीरमा टोपी अट्दैन ।

असिनपसिन भइसके,आँखा रसाउन थालिसक्यो । टोपीले शीरलाई आफ्नो माने पो ! त्यसपछि रिसले टोपी च्यात्न खोज्छन् । नाटक 'थ्री कन्ट्री वान मदर'मा प्रस्तुत गरिएको बिम्बात्मक यो दृश्यले नेपाली नागरिक बन्न चाहने नेपालीभाषी भुटानी शरणार्थीहरूको हुटहुटीलाई शसक्त रुपमा प्रस्तुत गरिदिन्छ । अनागरिकहरूको नागरिक हुने उत्कट इच्छा यही दृश्यले बोलिदिन्छ । मन, मस्तिष्क र भावनासँग जोडिएको माटोलाई आफ्नो बनाउन खोज्नेहरूको यो कथा'दोस्रो अन्तर्राष्ट्रिय नाट्य महोत्सव'मा मञ्चन भएको नाटक हो ।

मञ्चमा देखिएका निमाले एकल प्रस्तुतिमार्फत भुटानी शरणार्थीका मुद्दालाई नाटकमार्फत उठाइदिएका छन्। शरणार्थीले भोगेका विगत, बाँचेको वर्तमान अनि आशा गरेको भविष्य'थ्री कन्ट्री वान मदर'मा प्रस्ट देखिन्छ । अनागरिक हुनुको पीडा, आफ्नो पहिचान खोज्दाको संघर्ष अनि माटोसँगको मायालाई मन छुने ढंगमा प्रस्तुत गरिएको छ । कला सँस्कृतिसँग जोडिएको प्रेम, छुटेका याद अनि आफ्नो बनाउन खोज्दा-खोज्दै टाढिएकोभविष्यलाई निमाको परिवारमार्फत मञ्चमा उभ्याइएको छ । निमा नाटकका एक्ला कलाकार ।‍नाटकको कथा निमा आफैंले सुनाउँदै जान्छन् ।

उनकी आमा र आप्पाको बिहे भुटानमै भयो । उनीहरूले विस्तारै सन्तानका लागि सुन्दर भविष्य कल्पन थाले । तर, 'वान नेसन, वान पिपुल'को नीतिले नेपालीभाषी भुटानी सताइए । निमाका परिवार भुटान छोड्न बाध्य पारिए । मातृभूभिको माया मनमा लुकाएर हजुरबुवा, आमा र आप्पा नेपाल आइपुग्छन् । निमाको जन्म भने मोरङको शनिश्चरे शरणार्थी शिविरमा हुन्छ । हुर्कँदै जाँदा थाहा पाउँछन्,आफू नेपाली होइन भन्ने सत्य पनि । तर, उनीसँगै हुर्कँदै हुन्छ नेपाली नागरिक बन्ने चाहना । अग्ला रुखबाट झरेका पातलाई भुईंमा खस्न नदिई हत्केलामा राखेर नेपाली हुने कामना गर्दैमा बाल्यकाल बित्छ । त्यसपछि शरणार्थी पुनर्बसोबासले निमालाई नेपाली भूमिबाट अलग्याउँछ ।

निमाको परिवार कसरी भुटान, नेपाल हुँदै अमेरिका पुग्छ ? 'थ्री कन्ट्री, वान मदर'ले एउटा परिवारले आफ्नो पहिचान, स्वतन्त्रताका लागि गर्ने तीन देशको यात्रालाई समेटेको छ । जति रमाइलो शैलीमा कथ्य वाचन गर्दै निमाले आफ्नो परिवारको कथा सुनाउँछ, त्यतिकै मर्माहित बनाउने उनको परिवारको यात्राले दर्शकको मन हुँडल्न थाल्छ । यो नाटकमा भुटानी शरणार्थीका तमाम समस्या र चुनौती त समेटिएका छैनन् । तर, जुन परिवारको कथा नाटकले भन्न खोजेको छ त्यससँग जोडिएका जीवनमार्फत भुटानप्रतिको प्रेम, नेपालप्रतिको सद्भाव, नेपाली सँस्कृतिसँगको माया, शरणार्थी जीवनका दु:ख र कष्टलाई नजिकबाट अनुभव गराइदिन्छ ।

निमाले शनिश्चरे शिविर छोड्दै गर्दाको दृश्यले भावनात्मक सम्बन्ध जोडिएको माटोबाट टाढिनुको वियोगलाई बलियो प्रस्तुत गरिदिएको छ । शिविर छोड्नुअघि नयाँ भविष्य कल्पँदै निमाले सजहै पोकोपन्तुरा बाँध्छन् । तर, जब आफू चढेको गाडीबाट शिविर टाढिँदै जान्छ, उनको मुटु काँप्न थाल्छ । पर-पर सर्दै गएको शिविरका छाप्रो, ठूला-ठूला रुखहरू हेर्दै अन्तिम पटक बिदा माग्दै गरेको दृश्यले दर्शकको आँखामा पनि आँसु ल्याइदिन्छ । नाटकमा एउटा परिवारले तीन देश चहार्दै गर्दाका बाध्यता, पीडा अनि अन्यौलतासँगै बाँचेको जीवनमार्फत शरणार्थीका भोगाइलाई प्रस्तुत गर्छ ।

सन् १९९० देखि २००० बीचको घटनाक्रममा एउटा परिवारले गरेको यात्रामार्फत शरणार्थीका भोगाइलाई बलियो ढंगले प्रस्तुत गर्न निर्देशक केटी ब्याकको मिहेनत देखिन्छ । निमाको परिवारको कथालाई जसरी मिहीन ढंगबाट नाटकमा प्रस्तुत गरिएको छ त्यसले विषयवस्तुप्रतिको उनको अध्ययन, लगनशीलता र गाम्भीर्य देखाउँछ । कलाकार निमा बल आफ्नो अभिनयमार्फत दर्शकलाई झन्डै ५० मिनेट बाँधेर राख्न सफल छन् ।

वास्तविक कथामै नाटक

नाटकमा प्रस्तुत गरिएको कथा निमाको वास्तविक जीवनमा आधारित हो । ३ वर्ष लगाएर तयार पारिएको यो नाटकलाई पहिलो पटक नेपालमा प्रस्तुत गर्न पाउँदा निमा खुशीले गद्ग द् छन् । सन् २०१३ मा अमेरिका पुगेका उनी यसअघि कहिल्यै काठमाडौं आएका थिएनन् । यही नाटकले काठमाडौं ल्याइपुर्योस । 'सुरुमा नाटक गर्दा डरले हो वा के-ले हो, एकदम साँघुरो अनुभव भयो । तर, दोस्रो प्रस्तुतिमा निकै मज्जा आयो,'मण्डला थिएटरमा भेटिएका निमाले सुनाए ।

नाटक लिएर काठमाडौं आइपुगेकी केटी नेपाली रंगमञ्चमा दर्शकको झुकाव देखेर दंग छिन् । 'नाटकको विषयवस्तुलाई आफूसँग नजिक पाएर होला धेरै दर्शक नाटक हेरेर रुँए,'मण्डला थिएटरमा इकान्तिपुरसँग गफिन बसेकी उनले भनिन्,'व्यावसायिक रंगमञ्चमा यस्तो विषय खासै उठाइँदैन । यो लुकिएको कथालाई भन्न यस्तो प्लेटफर्म पाएकोमा हामी खुशी छौं । यति धेरै दर्शक पाउँछौं भनेर सोचेका थिएनौं ।'

अमेरिका हुँदै केटीले निमाको परिवारलाई भेटेर उनीहरुको अमेरिकासम्मको यात्रा सुनेकी थिइन् । तीन देशसँग जोडिएको एउटै परिवारको कथाले उनलाई तान्यो । सुरुमा तीन देशमा छरिएका एउटै परिवारका तीन दाजुभाइको कथा भन्न चाहन्थिन् । तर, कोभिडले त्यो कथा भन्ने मौका दिएन । शरणार्थीहरूकै कथा खोज्ने क्रममा निमाको कथा सुनाउने निर्णय भयो ।'नेपालमा हुँदा भुटानी नै भनेर चिनियो । अमेरिका पुगेपछि कागजमा भुटानी भनेर सीमित भयो । तर, देख्ने, बोल्ने, चिनिने नेपालीका रूपमा । नेपाली भएर चिनिने रहरले नै मलाई नाट्य महोत्सवसम्म डोर्याँएको हो । मलाई नेपाली हुनु मन छ,' मुसुक्क हाँस्दै भने,'म नेपाली भएर किन जिउन सक्दिन त । के ले मलाई रोकिरहेको छ भन्ने प्रश्नले जहिल्यै सताइरहन्छ । त्यही भएर पनि नाटकको जन्म भयो ।म कुन देशको हुँ त भन्ने प्रश्न ममा हुन्थ्यो । त्यही प्रश्नको उत्तर खोज्ने क्रममा हाम्रो परिवारको कथा सुनाउने कुरा भयो ।'

निमाको कुरा सक्न नपाउँदै केटीले थपिन्,'शरणार्थीका विषय एकदमै जटिल छ । आर्थिक, राजनैतिक र सामाजिक परिस्थितिले जसरी त्यो समुदायलाई असर पारेको छ त्यसलाई प्रस्तुत गर्नुपर्छ भन्ने थियो । निमाजस्तो पात्र जो भुटान एक पटक पनि पुगेका छैनन् र त्यही पहिचानमा अर्कै देशमा जन्मिएका छन् । उनी र उनको परिवारको कथा सुनाउन मलाई मन लाग्यो।' उनको परिवारको कथालाई केटीले निमासँग मिलेर नै लेखेकी हुन् । 'म सबै कुरा आफूले भनेको जस्तो हुनुपर्छ भन्ने निर्देशकमा पर्दिनँ । मैले यो विषवस्तुलाई न्याय दिए कि दिएन भन्ने थाहा छैन । तर, हामीले सय प्रतिशत यसमा दिएका छौं,'उनले भनिन् ।

निमाले शिविरमै हुँदा १२/१३ वर्षको उमेरदेखि नाटक गर्न थाले। सन् २०११ तिर 'सुरुवात थिएटर'स्थापना गर्दै समुदायका मुद्दा उठाउन थाले । अमेरिका पुगिसकेपछि पनि उनी रंगमञ्चमै जोडिए ।सन् २०१७ मा 'नेपाली प्लज' भन्ने फेस्टिभलमार्फतकेटीसँग भेट भएपछि उनी दुईले यो नाटकमा काम गरे । नाट्य महोत्सव सुरु हुनु अगाडि निमा शिविर पुगेका थिए । त्यहाँबाट लिएर आएका माटो, ढुंगालाई उनले प्रप्सका रुपमा नाटकमा प्रयोग पनि गरे ।

'म जन्मिएको ठाउँबाट थोरै माटो लिएर आएको थिएँ । माईखोलाबाट ढुंगाहरू बटुलेर ल्याएँ । ती सबलाई प्रप्सका रूपमा प्रयोग गरेको छु,'मलिन आवाजमा सुनाए,'मैले नाटक गर्दै-गर्दामा आफ्नो पुर्खाहरूलाई पनि सम्झेँ । मैले आफ्नो जीवनमा जे अनुभव गरेँ, अभिनयमार्फत त्यसलाई व्यक्त गरेको छु ।'

प्रकाशित : मंसिर १६, २०७९ १२:५६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×