डेंगीले लिँदै ज्यान- लुम्बिनी - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

डेंगीले लिँदै ज्यान

दाङपछि रूपन्देहीमा डेंगी संक्रमित अत्यधिक, भेरी अस्पतालमा मात्रै १५ दिनयता ४ बिरामीको मृत्यु
सन्जु पौडेल

लुम्बिनी — दुई साताअघि दाङको राप्ती स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा एक महिलाको मृत्यु भयो । घोराही–१४ की ४० वर्षीया उनको अस्पताल पुर्‍याएको २ घण्टाभित्रैमा मृत्यु भएको थियो । उच्च ज्वरो, श्वासप्रश्वासमा समस्या भएपछि उनलाई परिवारले अस्पताल पुर्‍याएका थिए । अस्पताल पुर्‍याउँदा नै कम रक्तचाप र अक्सिजन अभावले छटपटिएकी उनको उपचारका क्रममा डेंगी पोजिटिभ देखिएको हो ।

नेपालगन्जस्थित भेरी अस्पतालमा पछिल्लो १५ दिनमा ४ जना डेंगी संक्रमितको मृत्यु भएको अस्पताल प्रशासनले जानकारी दिएको छ । मृत्यु हुनेमा बाँके, बर्दिया र कैलालीका बिराम् ीरहेका थिए । ज्वरो आएपछि औषधि खाएर घरमै बसेका उनीहरू गम्भीर अवस्थामा अस्पताल आएका थिए । उपचारकै क्रममा उनीहरूको मृत्यु भएको थियो । मृत्यु हुनेमध्ये एक वृद्ध, एक बच्चा, एक सिकलसेल एनेमिया भएका बिरामी र एक दमरोगी रहेको बताइएको छ ।

लुम्बिनी प्रदेशमा वर्षा सुरु भएसँगै तराईका जिल्लामा फैलिने डेंगी प्रदेशका पहाडी जिल्लामा समेत बढ्दै गएको स्वास्थ्य निर्देशनालय लुम्बिनी प्रदेशको तथ्यांकमा उल्लेख छ । प्रदेशमा हालसम्म २ हजार ६ सय ८३ डेंगीका बिरामी फेला परेको स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. पुष्पराज पौडेलले बताए । ‘संख्या बढ्दै गएको छ,’ उनले भने, ‘प्रतिदिन १ सयको हाराहारीमा प्रदेशमा संक्रमित बढेका छन् ।’ प्रदेशमा डेंगी नियन्त्रणको अभ्याससमेत जारी रहेको उनले बताए । ‘हरेक जिल्लामा डेंगी फैलाउने लामखुट्टेको बासस्थान खोज र अण्डा/लार्भा नष्ट गर भन्ने अभियान चलिरहेको छ,’ उनले भने, ‘पानी पर्न कम भएपछि विस्तारै संख्या पनि घट्दै जान्छ ।’ डेंगी नौलो रोग नभएको र यसबाट बच्न अपनाउनुपर्ने उपायबारे सबैमा चेतना भएकाले सोहीअनुसार जोगिन आग्रहसमेत गरिएको उनले बताए ।

पछिल्लो २४ घण्टामा मात्र प्रदेशमा ४० जना नयाँ संक्रमित थपिएका छन् । जसमध्ये दाङका ३१ जना रहेका छन् । प्रदेशभरि डेंगीका बिरामी बढ्दै गएको जिल्लामा दाङ पहिलो नम्बरमा छ । त्यस्तै, अर्घाखाँचीमा ७ जना फेला परेको निर्देशनालयको तथ्यांकमा उल्लेख छ । पाल्पा र रुकुम पूर्वमा १/१ जना थप भएका छन् ।

जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय दाङका प्रमुख अंगदबहादुर शाहीले स्थानीय तहसँग समन्वय गरी डेंगीविरुद्ध विभिन्न काम गरिरहेको बताए । ‘हाम्रो जिल्लामा पहिले संक्रमित थिएनन्,’ उनले भने, ‘नारायणगढ हुँदै रूपन्देही आएको यो रोग जिल्लामा यात्रा गरेर आएका संक्रमितबाट फैलिएको हुन सक्छ ।’ आफूहरूले सबैभन्दा पहिले घोराहीको अटोभिलेज एरियाबाट संक्रमित फेला पारेपछि त्यस क्षेत्रमा स्प्रे गर्ने, पुराना पानी जम्ने भाँडा सफा गरेको जनाए । साथै १८ वटा पालिकामा सम्पर्क गरी जनचेतना, स्प्रे छर्ने तथा ३ सय वटा डेंगी जाँच किटसमेत प्रदान गरिएको उनले बताए । उनका अनुसार गरिब तथा अति विपन्नलाई डेंगीसम्बन्धी जाँच, औषधि खरिद निःशुल्कसमेत गर्ने व्यवस्था गरिएको छ ।

हालसम्म लुम्बिनी प्रदेशको दाङमा सबैभन्दा धेरै १ हजार १ सय ८० संक्रमित फेला परेका छन् । राप्ती स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानका सूचना अधिकारी निशान भट्टराईले अस्पतालका १ सय ७५ वटै बेड बिरामीले भरिएको बताए । ‘तीमध्ये ५० प्रतिशत ज्वरोका बिरामी रहेका छन्,’ उनले भने, ‘डेंगीसँग लक्षण मिल्छ, गम्भीर नभएका मात्र हुन् ।’ निको हुने दर पनि राम्रो रहेको उनले बताए । अस्पतालका पाँचवटै क्याबिन पनि भरिएपछि अब बिरामी बढ्ने निको हुने दर कम भए बेड अभाव हुन सक्ने उनको भनाइ छ ।

दाङपछि रूपन्देहीमा डेंगीका संक्रमित बढी रहेको तथ्यांकमा उल्लेख छ । रूपन्देहीमा ६ सय ७९ डेंगी संक्रमित फेला परेका छन् । त्यस्तै, पहाडी जिल्ला गुल्मीमा २ सय ९२ जना, अर्घाखाँचीमा १ सय ३८, पाल्पामा ९७, बर्दियामा ८६ जना डेंगी संक्रमित फेला परेका छन् । त्यस्तै, पश्चिम नवलपरासीमा ६०, बाँकेमा ४४, प्यूठानमा ३६, कपिलवस्तुमा ४९ जनामा डेंगी संक्रमण देखिएको निर्देशनालयले जनाएको छ । रुकुम पूर्वमा १६ जना डेंगी संक्रमित छन् भने रोल्पामा ६ जनामा डेंगी संक्रमण देखिएको छ ।

मौसम परिवर्तन र बढ्दो सहरीकरणले डेंगी फैलने गरेको भेरी अस्पताल नेपालगन्जका प्रमुख फिजिसियन कन्सल्टेन्ट डा. राजन पाण्डेले बताए । उनले दैनिक २० जनासम्म ज्वरोका बिरामी अस्पतालमा आउने गरेकामा धेरैमा डेंगी संक्रमण देखिने गरेको बताए । ‘अहिले पनि ८ जना भर्ना भएका छन्,’ उनले भने, ‘यो बर्सेनि देखिने रोग हो, यसबाट जोगिन लामखुट्टेको टोकाइबाट बच्नुपर्छ ।’ बर्सेनि बिरामी संख्या बढ्दै जाने उनले बताए । ‘अबको दुई वर्षमा अहिलेको भन्दा थप संख्या बढ्ने अध्ययनमै देखिन्छ,’ उनले भने, ‘अहिले एकपटक टोकेर डेंगी भएका बिरामीलाई अर्कोपटक थप गम्भीर बनाउने लामखुट्टेले टोक्छ, त्यसले बिरामी सिरियस हुने र अन्यमा फैलंदा संख्या बढ्ने हुँदै जान्छ ।’ जुनदेखि डिसेम्बरसम्म देखिने डेंगी संक्रमण त्यसपछि बिस्तारै हराउने उनले बताए । बालबालिकालाई पूरा बाउला भएका लुगा लगाइदिने, पानी जम्ने कुनै पनि स्थानको खोजी गरेर त्यहाँ औषधि छर्कने, लार्भा नष्ट गर्ने अभियान डेंगी रोकथामको उपाय भएको उनले बताए ।

प्रकाशित : आश्विन ६, २०७९ ०८:३७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सुकुम्बासीलाई बाढीको पीडा

‘खाना पकाउने भाँडाकुँडासमेत बाढीमै बग्यो, शरीरको कपडाबाहेक अरू केही बाँकी रहेन’
भवानी भट्ट

कञ्चनपुर — खाटभरि पुराना लुगाकपडा । छेउमै चुलो । त्यही चुलोमा दिउँसोको खाना पाकिरहेको छ । पूर्वपश्चिम राजमार्गअन्तर्गत बनहरा नदीको पुलमुनिको दृश्य हो यो । कञ्चनपुरको शुक्लाफाँटा नगरपालिकाको राजमार्ग किनारको बनहरा सुकुम्बासी शिविरकी जानकी बोहराको बास ४ दिनदेखि यही पुलमुनि छ ।

भदौ ३१ गते राति आएको बाढीले बनहरा नदी किनारको सुकुम्बासी बस्तीको पूरै घर भत्केपछि उनीसहित केही परिवार पुलमुनि बस्न थालेका हुन् । ‘बाढीले घर मात्रै भत्काएन, पिठो, चामल र लुगाकपडा सबै बगायो,’ बोहराले भनिन्, ‘राहतमा पाएको चामल पनि सकिन लाग्यो, अब के खाने भन्ने चिन्ता छ ।’ बनहरा नदी किनारकै उनको छाप्रो शुक्रबार रातिको बाढीले भत्काएको छ ।

घरभित्रका ओढ्ने–ओछ्याउनेदेखि लगाउने लुगाकपडासमेत बाढीमा बगेको उनले बताइन् । ‘वर्षभरिका लागि किनेको धान गहुँसमेत बाढीमै बग्यो,’ बोहराले भनिन्, ‘रातभरि भागेर ज्यान जोगाउन सक्यौं ।’ शुक्रबार दिउँसैदेखि वर्षा भइरहेको थियो । मध्यरातमा बोहरा परिवार निदाएकै थियो । घरभित्र बाढी पसेपछि मात्रै उनले थाहा पाइन् । त्यतिबेला बाहिर निस्कँदा जताततै पानी नै पानी थियो ।

पूर्वपश्चिम राजमार्ग छेउमा बनहरा नदी किनारमा ३० परिवार सुकुम्बासीको बसोबास छ । सुदूरपश्चिमका विभिन्न पहाडी जिल्लाबाट बाढी र पहिरोबाट विस्थापित भएका परिवारहरू डेढ दशकदेखि कृष्ण सामुदायिक वन क्षेत्रमा छाप्रो बनाएर बसोबास गरिरहेका हुन् । सुकुम्बासीहरू बसोबास गरिरहेको क्षेत्रभन्दा केही माथिबाट बनहराको बाढी वन क्षेत्रमा पसेर जलमग्न भएको थियो । अहिले पनि केही घर पूरै भत्केका छन् भने अधिकांश घरको बार भत्केको छ । घरभित्र अहिले पनि लेदो र पानी सुकेको छैन । कतिपय त्यही लेदोभित्र पुरिएका लुगाकपडा खोजेर धोइपखाली गरिरहेका छन् । ‘लेदोभित्रका कपडा खोजेर धुने काममै लागेका छौं,’ अर्की विस्थापित पार्वती बोहराले भनिन्, ‘जंगलको बास छ, हात्ती आएर रातभरि सुत्न पाएका छैनौं ।’ उनका अनुसार सोमबार राति कृष्ण सामुदायिक वनमा हात्ती आएका थिए । पालमुनि रातभरि अनिँदै बसेको उनले बताइन् ।

‘खाना पकाउने भाँडाकुँडासमेत बाढीमै बग्यो,’ २०६२ मा बाजुराको बाह्रबिसबाट पहिरोका कारण विस्थापित भई कञ्चनपुरको शुक्लाफाँटा नगरपालिकाको बनहरा नदी किनार बसोबास गरिरहेकी राधिका सुनार सोपले भनिन्, ‘शरीरको कपडाबाहेक अरू केही बाँकी रहेन ।’ राति एक्कासि बाढी आउँदा उनी पनि बगेकी थिइन् । स्थानीयले थाहा पाएर तत्कालै जोगाएको उनले बताइन् । ‘घरभित्र पानी भरिएर घाँटीसम्म पुगेको थियो, भाग्ने बेला बगाइहाल्यो,’ सोपले भनिन्, ‘जंगलभरि पूरै पानी थियो, भाग्ने ठाउँ पनि कतै पाइएन ।’ अहिले पनि बनहरा नदी छेउमै पाल टाँगेर बसिरहेको उनले बताए । बाजुरामा पहिरोका कारण बसाइँ सरेकी उनलाई तराईमा पनि विपत्तिले छाडेन ।

स्थानीय तहको निर्वाचनका बेला हरेक राजनीतिक दलका नेता तथा उम्मेदवारहरू उचित व्यवस्थापन गर्ने भन्दै दिनहुँ आउने गरे पनि अहिले भने कोही नआएको उनीहरू बताउँछन् । ‘भोट माग्ने बेला त दिनहुँ कोही न कोही आउँथे, तपाईंलाई हेर्छौं भन्थे,’ बोहराले भनिन्, ‘तर अहिले वडाध्यक्षसमेत आएका छैनन् ।’ बाढीबाटै विस्थापित लक्ष्मी सुनारले मंगलबार चौथो दिन चुलो बालिन् । पकाउने भाँडाकुँडा ठेगानमा नभएका कारण उनले तीन दिनसम्म चिउरा, चाउचाउ र भुजामै दिन काटिन् । विस्थापित भएको दोस्रो दिन वडाले ५ किलोग्राम चामल दिए पनि पकाउने भाँडाकुँडा नभएका कारण चिउरा र चाउचाउ खाएरै बसेको उनले बताइन् ।

बनहरा सुकुम्बासी शिविरमा बसोबास गर्नेहरू बर्सेनि विस्थापित हुने गरेका छन् । उनीहरूको उचित पुनःस्थापनाका लागि विभिन्न संघ संस्थादेखि नगरपालिकाले समेत पहल गर्दै आएको छ । तर हालसम्म उनीहरू नदी किनारमै र पुलमुनि बस्न बाध्य छन् । पछिल्लो पटक राष्ट्रिय भूमि आयोगमा समेत आवेदन दिएका उनीहरू बसोबासको ठेगान हुने आसमा छन् । तर त्यो पनि कति समय लाग्ने हो कुनै ठेगान छैन ।

गत वर्ष पनि बनहराको बाढीसँगै कृष्ण सामुदायिक वनबाट निस्किने नालाको बाढीले समेत यहाँका सुकुम्बासी विस्थापित भएका थिए । बर्खामा पानी पर्नेबित्तिकै खोला उर्लेर आउने तथा जंगलको पानीसमेत घर छाप्राको बीचबाट बग्ने गर्दछ । ‘आकाशको पानी पर्‍यो कि घरभित्रै पस्छ,’ देवकी विष्टले भनिन्, ‘हिउँदमा जाडोले कठ्यांग्रिन्छौं, बर्खामा बाढीले रुझाउँछ ।’ शुक्रबार राति आएको बाढीले उनको अटो रिक्सासमेत बगाएको थियो । श्रीमान् लक्ष्मण विष्टले त्यही अटो चलाएर घरपरिवारको गुजारा चलाएका थिए । बाढीले बगाएर ५ सय मिटर तल पुर्‍याएको अटो नचल्ने भएको छ । खानका लागि पिठो, चामल किन्नसमेत पैसा नभएको अवस्थामा अटो कसरी मर्मत गर्ने भन्ने चिन्ता छ ।

प्रकाशित : आश्विन ६, २०७९ ०८:३५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×