पाल्पामा बाघजात्राको रौनक- लुम्बिनी - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

पाल्पामा बाघजात्राको रौनक

माधव अर्याल

पाल्पा — पाल्पाको तानसेनमा बाघ जात्रामा रौनक देखिएको छ । नौ दिनसम्म निकालिने जात्राअन्तर्गत मंगलबार तानसेनमा बाघ जात्रा देखाइएको हो । लोप भएको संस्कृतिलाई बसपार्कका पुराना कलाकार किरण चित्रकारको अगुवाइमा संरक्षण थालिएको छ । पाल्पाली नाट्य समूहले बाघ जात्राको अवसरमा तानसेन बजारमा बाजागाजासहित बाघ जात्रा निकालेको थियो । 

परापूर्वकालदेखि मनाइँदै आएको बाघजात्रा पाल्पामा पछिल्ला वर्षमा हराइसकेको थियो । केही वर्षअघि देउराली अध्ययन सांस्कृतिक प्रतिष्ठानले जात्राको जगेर्नाको पहल गरेको थियो । आफ्नो ठाउँको संस्कृति बचाउनुपर्छ भन्ने उद्देश्यका साथ सहयोग गरेको हो । परापूर्वकालमा बस्ती कम र जनसंख्या पनि कम तथा जंगल घना भएकाले बाघले निकै सताउँथ्यो । त्यसपछि बाघजात्रा निकाल्ने चलन चलेको संस्कृतिविद् मदन देउरालीले बताए ।

मंगलबार नै यहाँको भीमसेनटोलस्थित भीमसेनको जात्रा पनि निकालिएको छ । तानसेनका नेवारी समुदायका मुनन्कर्मी, गंगोल र मल्ल समुदायले भीमसेन जात्राको सुरुवात गरेका हुन् । अन्य जात्रा भन्दा यो जात्रा फरक छ । किनभने भीमसेनको जात्रा शुद्ध नेवारी समुदायले मनाउने गर्छन् । मन्दिर स्थापना भएको २ सय वर्ष नाघेको छ भने १ सय १३ वर्षदेखि भीमसेन जात्रा निकालिँदै आएको छ । विशेष गरी नेवार समुदायमा व्यापार व्यवसायको श्रीवृद्धिका लागि भीमसेनको पूजा गर्ने प्रचलन छ ।

यसै गरी सोमबार यहाँ श्रीनगर सिद्धि विनायक गणेशको रथयात्रा निकालिएको छ । श्रीनगर सिद्धि विनायक गणेश गुठीले बाजागाजासहित बजारमा सयौं श्रद्धालु, भजनकीर्तनसहित रथयात्रा निकालेको गुठियार हिमालदत्त श्रेष्ठले बताए । अघिल्ला दुई वर्ष कोरोना महामारीका कारण सामान्य ढंगबाट निकालिएको जात्रा यस वर्ष भव्य भएको संस्कृतिविद् राजेन्द्रगोपाल सिंहले जानकारी दिए ।

नेवार समुदायमा जनैपूर्णिमादेखि जात्राहरू सुरु भए पनि गणेशको रथ यात्रा निकालेपछि मात्र टक्सार, भीमसेन, भगवती, अमरनारायण लगायतका रथहरू निकाल्न बाटो खुला हुने संस्कृतिविद्हरूको भनाइ छ । यहाँ गणेशको रथयात्रा गर्ने प्रचलन वि.सं. १९८१ बाट सुरु गरिएको हो ।

प्रकाशित : भाद्र १, २०७९ ०८:१५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कर्णालीमा अझै पुगेन पाठ्यपुस्तक

‘परीक्षा मुखमा आइसक्यो, तर अझै किताब आएको छैन, हामीले कहिलेसम्म बहाना बनाउने ?’ 
ज्योति कटुवाल

सुर्खेत — कर्णालीका तीन जिल्लामा अझै पनि विद्यालयस्तरका पाठ्यपुस्तक पुगेको छैन । कर्णालीको सुर्खेत, दैलेख र जाजरकोटका झन्डै ७५ प्रतिशत विद्यार्थीले अझै पुस्तक नपाएका नेपाल पुस्तक तथा स्टेसनरी व्यवसायी महासंघले जनाएको छ । 

अझै कर्णालीमा झन्डै ६० हजार किताब अभाव रहेको महासंघको तथ्यांक छ । महासंघको कर्णाली प्रदेश समितिका अनुसार हिमाली जिल्लामा किताब पुर्‍याउन जनक शिक्षा सामग्री केन्द्रले आनाकानी गरिरहेको हो ।

‘हामीले मागअनुसार पैसा बुझाइसकेका छौं,’ समिति अध्यक्ष कमल नेपालले भने, ‘तर कहिले के बहाना त कहिले के भन्दै हामीलाई पुस्तक दिइएको छैन ।’ उनका अनुसार केही दिनअघि काठमाडौंबाट आएको ६० हजार किताब कालीकोट पठाइएको छ । विद्यार्थीको अर्धवार्षिक परीक्षाको मुखमा पनि किताब नआउनु विडम्बना रहेको सुर्खेतको लेखफर्सास्थित नेरा आधारभूत विद्यालयका शिक्षक प्रकाश केसीले बताए । ‘परीक्षा मुखमा आइसक्यो, तर विद्यार्थीको हातमा अझै किताब आएको छैन,’ उनले भने, ‘हामीले कहिलेसम्म बहाना बनाउने ?’

जनक शिक्षा सामग्री केन्द्रको प्रादेशिक कार्यालय सुर्खेतका अनुसार कर्णालीमा कक्षा ८ को नेपाली, सामाजिक, विज्ञान, स्वास्थ्य तथा शारीरिक र पेसा विषयका पुस्तकको अभाव छ । केन्द्रका प्रवक्ता चित्र आचार्यले स्थानीय तहहरूले विद्यार्थीको पुरानो तथ्यांक पठाइएकाले किताबको अभाव रहेको दाबी गरे । ‘स्थानीय तह र विद्यालयको माग ढिला गरी आयो,’ उनले भने, ‘यो कुरा संस्थाको केन्द्रीय कार्यालयमा जानकारी गराएका छौं, अबको एक महिनाभित्र सबै विद्यालयमा किताब पुग्छ ।’

केन्द्रको प्रादेशिक कार्यालयले पछिल्लो लटमा करिब ६५ हजार किताब पठाइएको जनाएको छ । आचार्यले अब माग आएअनुसार झन्डै ६० हजार किताब भदौको पहिलो सातामा कर्णालीका सबै जिल्लामा पुर्‍याइने जानकारी दिए । उनका अनुसार कर्णालीमा कक्षा ४ देखि १० सम्मका लागि १४ लाख १ हजार ७ सय ८९ थानमध्ये १३ लाख २९ हजार १ सय ४१ किताब बिक्री भइसकेको छ ।

उनले प्रादेशिक कार्यालयको गोदाममा करिब ७१ हजार ६ सय ३८ थान किताब मौज्दात रहेको बताए । ‘हामीले जतिसक्दो छिटो सबै ठाउँमा किताब पठाउने प्रयत्न गरिरहेका छौं,’ उनले भने, ‘कतिपय समस्या हाम्रो होला तर स्थानीय तह र विद्यालयको कमजोरी यसमा धेरै छ ।’

प्रकाशित : भाद्र १, २०७९ ०८:१४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×