नहर छ, पानी छैन- लुम्बिनी - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

नहर छ, पानी छैन

‘धान र गहुँ लगाउने समयमा नहरमा पानी नछोड्दा किसान बर्सेनि सास्ती भोग्न बाध्य’
कमल पन्थी

बर्दिया — बारबर्दिया नगरपालिका–१० का ६५ वर्षीय हाउले थारु मंगलबार बिहान निकै खुसी देखिन्थे । तर, उनको खुसी धेरै बेर टिकेन । आकाशमा कालो बादल मडारिँदै केही बेर सिमसिमे पानी पर्‍यो र बन्द भयो । उनको खेत रोप्ने खुसी छिनभरमै खोसियो ।

बर्दियाको राजापुर–५ का किसान रोपाइँका लागि धानको बीउ उखेल्दै। तस्बिर : कमल/कान्तिपुर

हातमा फरुवा बोकेर खेतमा गएका उनी पानी पर्न बन्द भएपछि निराश हुँदै घर फर्किए । उनको घरनजिक बबई सिँचाइ आयोजनाको नहर भए पनि पानी नबग्दा समयमै खेत जोत्न पाएका छैनन् । रोपाइँ त टाढाको कुरा, गरा पटपट्ती फुटेपछि जोत्न पनि मुस्किल पर्ने उनले सुनाए । बारबर्दिया नगरपालिकाका धेरै ठाउँमा बबईको नहर निर्माण भए पनि त्यसमा पानी नबग्दा किसानले खेत सिँचाइ गर्न पाएका छैनन् ।

खेती गर्ने समयमा पानी नछोड्दा नहर निर्माण भए पनि किसानका लागि खुसी नदिएको स्थानीय बल्लु थारुले गुनासो गरे । ‘सरकारले अर्वौं रुपैयाँ नगरका लागि लगानी गरे पनि यसबाट किसानले प्रतिफल पाएका छैनन्,’ उनले भने, ‘धान र गहुँ लगाउने समयमा नहरमा पानी नछोड्दा किसान बर्सेनि सास्ती भोग्न बाध्य छन् ।’ राष्ट्रिय गौरवको आयोजना बबई सिँचाइ आयोजनाको नहरमा पानी नहुँदा यहाँका सयौं किसानले रोपाइँ गर्न पाएका छैनन् ।

पूर्वतर्फको २१ हजार र पश्चिमतर्फको १५ हजार हेक्टर कृषियोग्य जमिनमा सिंचाइ पुर्‍याउने उद्देश्यका साथ ०५१ सालदेखि नहरको काम सुरु भएको हो । बबई उपभोक्ता शाखा समितिका अध्यक्ष रामभरोसे थारूले ठेकेदार कम्पनी र कार्यालयको हेलचेक्र्याइँले नहर र तटबन्धको काम ढिलासुस्ती भएको आरोप लगाए ।

सिंचाइका लागि निर्माण भएका नहरमा समेत पानी नहुँदा किसानले रोपाइँ गर्न नपाएको उनले गुनासो गरे । पर्याप्त सिँचाइका लागि ५७.५ क्युमेक्स पानी चाहिन्छ । अहिले ९ क्युमेक्स पानी बगिरहेको बबई सिंचाइ आयोजनाले जनाएको छ ।

आयोजना प्रमुख नवीन अधिकारीले भेरी बबई डाइभर्सनको काम पूरा भएपछि बाह्रै महिना पर्याप्त पानी बग्ने र सिँचाइ सुविधा हुने बताए । ‘आव २०८२/८३ सम्म भेरी बबई डाइभर्सनको काम सम्पन्न हुन्छ,’ उनले भने । आयोजनाले हालसम्म १० अर्ब ८७ करोड भौतिक संरचनामा खर्च गरेको छ । पूर्वी मूल नहर ३४ किमि गत वर्ष निर्माण सम्पन्न भइसकेको छ । पश्चिमी मूल नहर कुल ४१ किमिमध्ये २८ किमि निर्माण पूरा भएको छ । उत्तरको मूल नहर ८.५ किमि निर्माण भएको छ । आयोजनाका अनुसार जब्दी बर्गदहा मूल नहर ४.५ किमि निर्माण सम्पन्न भएको आयोजना प्रमुख अधिकारीले बताए । उनले काम नगर्ने १२ जना ठेकेदार कम्पनीविरुद्ध सूचनासमेत प्रकाशित गरिएको जनाए । आयोजनाको काम सम्पन्न गर्न सरकारले कुल १८ अर्ब ९६ करोड ३० लाख रुपैयाँ स्वीकृत गरिसकेको छ । आयोजनाको भौतिक प्रगति ६१ प्रतिशत भएको छ ।

प्रकाशित : असार १६, २०७९ ०७:५९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

पानी परेपछि धमाधम रोपाइँ

कान्तिपुर संवाददाता

नवलपरासी/बर्दिया — लामो समयको सुक्खापछि मंगलबारयता लुम्बिनी प्रदेशमा वर्षा सुरु भएको छ । सिंचाइ अभावमा धान उत्पादन क्षेत्रमै रोपाइँ हुन सकेको थिएन । बुधबार प्रदेशभरि खेतमा रोपाइँ सुरु भएको छ । यसअघि सिंचाइ सुविधा भएका जिल्लामा मात्र खेत रोपिएको थियो ।

पश्चिम नवलपरासीमा असार १५ सम्म ८० प्रतिशत धान रोपाइँ सकिएको छ । रासायनिक मलको चर्को अभावका बीचमा किसानले भारतबाट मल ल्याएर रोपाइँ गरेका हुन् । अघिल्लो वर्ष असार १५ सम्म जिल्लामा ५० प्रतिशत मात्र रोपाइँ भए पनि यस वर्ष समयमा नै रोपाइँ भएको कृषि ज्ञान केन्द्र पश्चिम नवलपरासीका प्रमुख शिवप्रसाद अर्यालले बताए । ‘जिल्लामा धान रोपाइँ करिब ८० प्रतिशत सम्पन्न भइसकेको छ । वर्षात पर्याप्त नभए पनि किसानले जेनेरेटरबाट पानी तानेर रोपाइँ गरेका छन्,’ उनले भने, ‘मंगलबारदेखि प्रशस्त वर्षा भएकाले केही दिनमा नै रोपाइँ सम्पन्न हुने अनुमान छ ।’

अहिले अधिकांश किसानले स्थानीय प्रजातिको धान लगाएका छन् । रैथाने कालो मन्सुली, सावित्री धान बढी रोपिएको छ । ‘सिंचाइ र रासायनिक मल पाइँदैन । सरकारले यसको व्यवस्थापनमा ध्यान नदिए पनि हामीले जग्गा बाँझो राख्न सकिंदैन,’ पाल्हीनन्दन गाउँपालिका–३ का रमेश चौधरीले भने, ‘लुकीछिपी भारतबाट मल ल्याएर रोपाइँ गरियो । अब गोड्ने बेलासम्म सरकारले मलको व्यस्थापन गरिदिएमा सहज हुने थियो ।’ जिल्लामा २९ हजार ९ सय ७५ हेक्टरमा धान खेती हुने गरेको छ ।

मनसुन सक्रिय नभएका कारण बर्दियामा हालसम्म ७६ प्रतिशत खेतमा रोपाइँ हुन सकेको छैन । असार दोस्रो सातासम्म जिल्लामा मनसुन सक्रिय नभएका कारण २४ प्रतिशत मात्रै रोपाइँ भएको हो । मंगलबारसम्म बबई सिंचाइ आयोजनाको नहरमा समेत पर्याप्त पानी नहुँदा यस क्षेत्रमा किसानले धान रोपाइँ गर्न पाएका छैनन् । मनसुनी वर्षा बुधबार बिहान केहीबेर परेपछि किसान खेत जोत्ने र केही ठाउँमा रोपाइँ सुरु गरेका छन् । धान रोपाइँका लागि प्रशस्त पानी परेको छैन । धानका लागि ५७ दशमलव ५ क्युसेक पानी चाहिने बबई सिंचाई आयोजनामा ९ क्युसेक पानी बगेको आयोजना प्रमुख नवीन अधिकारीले जनाए ।

उनले पर्याप्त वर्षा नहुँदा नहरमा पानी न्यून रहेको जनाए । बर्दियामा ५२ हजार हेक्टर क्षेत्रफलमा धान खेती हुने गर्छ । पर्याप्त पानी नपर्दा जिल्ला स्तरीय धान महोत्सव भने गरिएको छैन । तर, पालिकास्तरमा मधुवन र बासगढी नगरपालिकाले धान रोपाइँ गरेर महोत्सव मनाएको एकीकृत कृषि तथा पशुपक्षी विकास कार्यालयका प्रमुख विनोद घिमिरेले बताए ।

प्रकाशित : असार १६, २०७९ ०७:५९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×