चुनढुंगा दोहन गर्नेलाई कारबाही माग- लुम्बिनी - कान्तिपुर समाचार

चुनढुंगा दोहन गर्नेलाई कारबाही माग

कान्तिपुर संवाददाता

पाल्पा — एमाले पाल्पाले जथाभावी चुनढुंगा दोहन गर्नेलाई नियमानुसार कारबाही गर्न माग गरेको छ । जिल्लाभित्रका डाँडापाखामा रहेका चुनढुंगा र प्राकृतिक सम्पदाको प्रयोग र उपभोगमा अनियमितता र अपारदर्शी ढंगबाट दोहन भइरहेकामा एमालेले ध्यानाकृष्ट भएको जनाएको हो ।

तानसेनमा समसायिक विषयमा बुधबार आयोजित पत्रकार भेटघाटमा एमालेले सम्बन्धित निकायले आवश्यक छानबिन र नियमन गरी दोषीउपर कारबाहीको माग गरेको छ । एमाले अध्यक्ष धनेन्द्रराज घिमिरेले जारी गरेको विज्ञप्तिमा चुनढुंगा उद्योग सञ्चालन गर्दा दीर्घकालीन रूपमा पर्न सक्ने असर र प्रभावलाई ध्यानमा राख्दै व्यवस्थित र पारदर्शी रूपमा सञ्चालन गर्नुपर्नेमा जोड दिइएको छ ।

पछिल्लो समयमा सञ्चारमाध्यमले उठान गरेको चुनढुंगा खानी सञ्चालकले गरेको दोहन, अनियमितता, अपारदर्शिताका विषयमा आवश्यक छानबिन र दोषीलाई कारबाही गर्नुपर्ने एमाले पोलिटब्युरो सदस्य तथा जिल्ला इन्चार्ज ठाकुर गैरेले बताए ।

‘चुनढुंगा खानीबाट एमाले पाल्पाको खातामा कुनै पनि सहयोग आएको छैन,’ उनले भने, ‘पार्टीले रकम लिएर जथाभावी दोहन गर्न दिएको भन्ने भनाइप्रति हाम्रो सहमति छैन ।’

केन्द्रीय महाधिवेशन र जिल्ला अधिवेशनमा कुनै पनि चुनढुंगा खानीबाट सहयोग नलिइएको समेत उनले दाबी गरे । चुनढुंगा खानीको नाममा अमुक व्यक्तिले फाइदा लिएकामा उनले आपत्ति जनाए ।

नेकपा (माओवादी केन्द्र) का केन्द्रीय सदस्य अनिलकिशोर घिमिरेले पनि निस्दीको ज्यामिरे, माथागढीको रहवास, हात्तीलुङ, तिनाउको मस्याम, मरेश, श्रीडाँडा, कचल, सिद्देश्वर, कोलडाँडालगायतका स्थानमा रहेको सबै चुनढुंगा खानीले मापदण्डविपरीत उत्खनन गरेको बताएका छन् । उ

नले पाल्पा क्षेत्रबाट दैनिक २ हजार टिपर बढी चुनढुंगा निकासी भए पनि नापजाँच केही नभएको बताए । चुनढुंगा खानी उत्खनन गरेको १३ वर्षसम्म पनि धर्मकाँटा प्रयोग नगरेको उनले सुनाए । ‘प्राविधिकको रेखदेखबिना जथाभावी उत्खनन गर्ने र टिपरमा तराईका विभिन्न जिल्ला झार्ने गरिएको छ,’ उनले भने, ‘खानी सञ्चालन गर्दा ध्वनि, वायु, जमिन र जल प्रदूषण भइरहेको छ ।’

उनले उपल्लो र तल्लो तटीय क्षेत्रमा प्रतिकूल प्रभाव परिरहेको बताए । मानवीय क्षति गराउने, मानवीय स्वास्थ्यमा खेलवाड गर्ने, पर्यावरणमा प्रतिकूल प्रभाव पार्ने, राज्यलाई ठग्ने चुनढुंगा खानी उत्खनन रोक लगाएर कारबाहीको दायरामा ल्याउन उनले माग गरे ।

प्रकाशित : माघ १३, २०७८ ११:११
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

नगदबिनै कारोबार

हरि गौतम

रुकुम पूर्व — भूमे गाउँपालिकामा रहेको मारिङ बहुउद्देश्यीय सहकारीले यस वर्ष किसानबाट ४ सय ३६.२ क्विन्टल सिमी खरिद गर्‍यो । सहकारीले ३ सय २४.२ क्विन्टल सिमी चामलमा साटफेर गर्‍यो भने २१.९ क्विन्टल सिमी मात्रै नगदमा खरिद गर्‍यो ।

सहकारीले ३ सय २७ क्विन्टल भाङो खरिद गर्दा २ सय ३७ क्विन्टल चामलमा साटफेर गरेको छ । झन्डै ३८ क्विन्टल खाने तेलमा साटफेर र ५२ क्विन्टल मात्र नगदमा खरिद गरिएको छ ।

सहकारीले किसानबाट खरिद गरेको ७ क्विन्टल भटमासमध्ये ५ क्विन्टल भटमास चामलसित साटफेर गरेको छ भने १ क्विन्टललाई मात्रै नगद तिरेको छ । सहकारीले किसानको उत्पादन आफूले खरिद गरेर अरु बजारमा बेच्छ । यो काम गर्ने क्रममा सहकारीले नगदमा किन्ने भन्दा धेरै कृषि उपज साटफेर गरिरहेको छ । गाउँमा वस्तु विनिमयमार्फत कारोबार भइरहेको छ ।

‘मसितको वस्तु तिमी लैजाऊ, तिमीसितको वस्तु मलाई देऊ र यसमा सहकार्य गरौं भन्ने भावना अहिले पनि कायमै छ,’ भूमे गाउँपालिका–२ का गमानसिङ बुढा मगरले भने, ‘ढ्याक र नगद आउनुपूर्वको यो चलन अहिले पनि हामीले कायमै राखेका छौं ।’

गाउँपालिका केन्द्रमा स्थापना भएको सहकारीले किसानका उत्पादन किन्ने निर्णय गरेपछि किसान आफैंले साटफेरको प्रस्ताव गरेका हुन् । सोही अनुसार हरेक वर्ष सहकारीले किसानका उत्पादन यसरी नै वस्तु विनिमयकै आधारमा किनिरहेको छ ।

सहकारी आफूले किनेको कृषि उपज भने स्थानीय बाहेकका बजारमा र बाहिर पठाउँदा नगदमै कारोबार गर्छ । आफूले उत्पादन गरेको वस्तु बिक्री गरेर अर्को वस्तु किन्न भन्दा पाइएसम्म वस्तु नै ल्याउने चलन रहेको सहकारीका व्यवस्थापक सन्दीप अधिकारीले बताए ।

‘सहकारीले नगदमै किसानको उत्पादन किन्ने तयारी गरेको थियो तर किसानले साटफेरको प्रस्ताव गरेपछि सहकारी पनि त्यसमा सहमत भएर साटफेरको काम गरिरहेको छ,’ व्यवस्थापक अधिकारीले भने । सुरुवातदेखि नै सहकारीले साटफेरमार्फत किसानको वस्तु किनिरहेको उनको भनाइ छ ।

हरेक वर्ष किसानको उत्पादन नगदभन्दा साटफेरमै बढी जाने गरेको छ । विशेष गरी किसानको उत्पादन सिमी, भाङो, भटमास, कोदो, फापरलगायतका वस्तु चामल र खाने तेलसँग साटफेर गर्ने गरेको व्यवस्थापक अधिकारीले बताए ।

कृषि उपज सहकारीले किनिदिने वा साटफेर गरिदिने भएपछि किसानलाई पनि सहज भएको छ । सहकारीले सजिलो बनाइदिएको ८ नम्बर वडाका मनबहादुर खड्काले बताए । सहकारीले २ नम्बर वडाको खावाङ बजारमा सहकारी बजार र ९ नम्बर वडाको चुनवाङमा किसानका उत्पादन खरिद तथा संकलन गरिरहेको छ ।

यसबाट किसानलाई बजार खोज्नु नपर्ने अवस्था आएको छ । यी बजार भन्दा टाढाका बस्तीसम्म पुगेर पनि सहकारीले किसानको उत्पादन ल्याउने गरेको छ ।

प्रकाशित : माघ १३, २०७८ ११:०८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×