सैनिक संग्रहालयमा अंग्रेज–नेपाल युद्ध झल्कने सामग्री- लुम्बिनी - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

सैनिक संग्रहालयमा अंग्रेज–नेपाल युद्ध झल्कने सामग्री

माधव अर्याल

पाल्पा — यहाँ निर्माण गरिएको सैनिक संग्रहालयको नेपाली सेनाका प्रधानसेनापति महारथी प्रभुराम शर्माले मंगलबार उद्घाटन गरेका छन् ।

सैनिक संग्रहालय पाल्पा दरबार संग्रहालयको माथिल्लो तलामा नेपाली सेनाले निर्माण गरेको हो । गोरखदल गणको अगुवाईमा निर्माण भएको संग्रहालयको प्रधानसेनापति शर्माले उद्घाटन गर्दै संग्रहालयले यस भेगको सैनिक इतिहास मात्र होइन सेनाका विषयमा जानकारी लिन सकिने बताए । उनले पाल्पामा सैनिकबीच राम्रो सम्बन्ध भएकाले पनि नमना काम भएको बताए ।

दरबारमा संग्रहालयमा निर्माण भएको सैनिक संग्रहालयमा सेनाको इतिहासका साथै वीर गोर्खा फौज र अंग्रेज सेनाबीच विक्रम संवत् १८७१ मा भएको लडाइँलाई स्मरण गराउने सामग्री राखिएको छ । तत्कालीन समयमा गोर्खा फौजले इस्ट इन्डिया कम्पनीका अंग्रेज फौजलाई हराएको जितगढी, नुवाकोट गढी किल्लाका सम्झनामा समाग्रीहरु राखिएको गोरखदल गणका गणपति सेनानी जनककुमार बस्नेतले बताए ।

संग्रहालयमा राखिएका दस्तावेजले इतिहासको खोजी गर्न थप मद्दत मिल्ने इतिहासविद् निर्मल श्रेष्ठले बताए । संग्रहालय र यस परिसर अब खोजकर्ता र जिज्ञासुहरुलाई राम्रो अध्ययनको थलो बन्ने उनले बताए । ‘नेपालीका लागि मात्र हैन, विदेशी अध्ययन, खोजकर्ताहरुका लागि समेत नेपाली सेनाको विषयमा थप कौतुहलता जगाउनेछ,’ उनले भने ।

निर्माणकर्ता गोरखदल गणका गणपति बस्नेतले झन्डै १ करोड २५ लाख लागतमा पाल्पा दरबार संग्रहालयमा सैनिक संग्रहालय निर्माण भएको जानकारी दिए । आन्तरिक सजावट, योद्धाहरुको खोजी गरेर राखिएका तस्बिर, पदक, अन्य निर्माणमा प्रदेश सरकार र तानसेन नगरपालिकाले पनि लगानी गरेको छ ।

संग्रहालयभित्र वृतचित्रमार्फत नेपाल–अंग्रेज युद्धको ऐतिहासिक सामरिक महत्व प्रर्दशन गर्न सकिने थिएटरपनि निर्माण भएको छ । तत्कालीन समयमा सेनाले प्रयोग गरेका घरेलु हातहतियार, तोप, गोला, दस्ताबेज, युद्धकालीन समयमा घरेलु सेना र अंग्रेज सेनाको पोशाक प्रदर्शनलगायत संग्रहित गरी राखिएको गोरखदल गणका गणपति बस्नेतले बताए ।

नेपाल एकीकरणका समयमा कर्णेल उजिरसिंह थापाको फौजले अंग्रेज फौजलाई नुवाकोट जितगढी युद्धमा हराएको इतिहास छ । आधुनिक हतियारसहित आएको अंग्रेज फौजलाई एकीकरणमा रहेका गोर्खाका राजा पृथ्वीनारायण शाहको गोर्खाली फौजले नुवाकोटगढीमा घरेलु हतियार र रैथाने झारपात, अरिंगालको गोलाको मद्दत लिएर युद्धमा पराजित गरी धपाएर विजयी प्राप्त गरेको इतिहास छ । गोर्खाली फौजको नेतृत्व कर्णेल उजिरसिंह थापाले गरेको इतिहासमा उल्लेख छ ।

सेनालाई सरकारबाट प्राप्त विभिन्न जिम्मेवारी झल्किने गरी दुई वटा साना तथा ठूला सिसाको फ्रेमभित्र फोटो प्रिन्ट गरी बरन्डाको भित्तामा प्रदर्शनीका लागि राखेर वीर वैभव मार्ग निर्माण गरिएको छ । सेनाका ऐतिहासिक बहादुर वीर योद्ध पूर्वजहरु (पृथ्वीनारायण शाह) वीर योद्धहरु (कालु पाँडे, रामकृष्ण कुँवर, वंशराज पाण्डे, केहरसिंह बस्नेत, अभिमानसिंह बस्नेत र दामोदर पाण्डे) लगायतको तस्बिर राखिएको छ । सेनाका परमाधिपतिहरुको तस्बिर, कमान्डर ईन चिफ र प्रधानसेनापतिहरुको पनि तस्बिर सजाइएको छ । राष्ट्रपतिहरु (परमाधिपति) र फिल्डमार्सलहरुको तस्बिर पनि छ ।

नेपाल एकीकरणको सिलसिलामा तथा एङ्लो नेपाल वारमा प्रयोग भएका किल्ला तथा गढीहरु समावेश गरी निर्माण गरिएको छ । वि.सं.१८७१ मा उजिरसिंह थापाको नेतृत्वमा फौज तैनाथ रहेका विषयलाई उजागार गरिएको छ । नेपाल र कम्पनी सरकारबीच वि.सं.१८७१–७२ मा युद्ध भएको थियो । नेपालको जित पश्चात जितगढीको नाममा नामाकरण भएको जीतगढीको संग्रहालयमा जानकारी राखिएको छ । पूर्वखोला–६, मा रहेको बाकुमगढी सेनराजा भन्दा पहिले थुम्केराजाको पालामा निर्माण भएको थियो । नेपाल एकिकरणमा (१८४०) गोर्खाली फौज सेनापति काजी अभिमानसिंह बस्नेत, अम्मरसिंह थापा, सरदार तिलोचन खवासको नेतृत्वमा आएको फौज र पाल्पाली सेन राजा महादत्तको फौजबीच घमासान युद्ध भएको थियो ।

गोर्खाली फौजको जितपछि नेपाल दरबारबाट गोर्खाली फौज फिर्ताको आदेशपछि पाल्पाली राजाकै कब्जामा गएको इतिहास छ । यस्तो विषयलाई पनि संग्रहालयमा राखिएको छ । पश्चिम नेपाल एकीकरणको दौरान तथा अंग्रेज नेपाल युद्धको समयमा प्रयोग भएका युद्ध सामाग्रीहरु तथा प्रतिक बनाई संग्रहालयमा प्रदर्शनमा राखिएको छ । सेनाको ऐतिहासिक तथा हाल प्रयोग भएका पोशाकहरु तथा सरकारबाट सेनालाई प्राप्त आभूषण तथा विभूषण संकलन गरी प्रदर्शनीमा राखिएको छ ।

प्रकाशित : मंसिर १४, २०७८ १३:४४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

एमालेको नवनिर्वाचित केन्द्रीय कमिटीको शपथ ग्रहण र पहिलो बैठक सौराहामै हुने

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — नेकपा एमालेको नवनिर्वाचित केन्द्रीय कमिटीको शपथ ग्रहण चितवनको सौराहामै हुने भएको छ । एमाले नेता विष्णु रिजालका अनुसार दसौं महाधिवेशनबाट निर्वाचित केन्द्रीय कमिटीको पहिलो बैठक र शपथग्रहण सौराहामै हुने भएको हो । 

यतिबेला बिहान सम्पन्न भएको निर्वाचनको मतगणना भइरहेको छ । बिहान ११ बजे मतदान सकिएपछि केही बेर अगाडि मात्रै मुचुल्काको काम सकिएको भन्दै केन्द्रीय निर्वाचन आयोगका सदस्य बाबुराम दाहालले मतगणना सुरु गरेको दुई घण्टाभित्र मतपरिणाम सार्वजनिक गर्ने तयारी भएको जानकारी दिए । निर्वाचन समितिका पदाधिकारीले केही बेर आराम गरेर मतगणना गर्ने तयारी गरेका दाहालको भनाइ छ । एमाले महाधिवेशनमा ७२ वटा विद्युतीय भोटिङ मेसिनबाट मतदान गरिएको थियो ।

एमाले महाधिवेशनमा दुई हजार १५३ जना प्रतिनिधि सहभागी थिए । महाधिवेशनअन्तर्गत अध्यक्ष, उपाध्यक्ष र सचिवसहित विभिन्न क्लस्टरका केन्द्रीय सदस्य पदमा निर्वाचन भएको थियो । निर्विरोध निर्वाचित भएका पदबाहेक ५० पदमा ८० जनाको उम्मेदवारी परेपछि ती पदमा मात्रै मतदान गराइएको दाहालले बताए ।

महाधिवेशनमा अध्यक्ष, उपाध्यक्ष, सचिवसहित केन्द्रीय सदस्यहरुका लागि मतदान गरिएको थियो । खुला केन्द्रीय सदस्य, खुला महिला केन्द्रीय सदस्यसहित केही समावेशी पदमा मतदान भएको थियो ।

प्रकाशित : मंसिर १४, २०७८ १३:४४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×