दलका अधिवेशनमा असन्तुष्टि धेरै- लुम्बिनी - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

दलका अधिवेशनमा असन्तुष्टि धेरै

कांग्रेसको क्षेत्रीय समिति निर्वाचनमा झडप, एमालेमा सर्वसम्मतको नाममा योग्यलाई पाखा लगाइएको गुनासो
लुम्बिनी प्रदेश ब्युरो

भैरहवा — कांग्रेसको १४ औं महाधिवेशनअन्तर्गत रूपन्देहीको भैरहवामा क्षेत्रीय समितिको निर्वाचनपछि मतगणनाका क्रममा पार्टी सभापति शेरबहादुर देउवा र वरिष्ठ नेता रामचन्द्र पौडेल पक्षधरबीच कुटाकुट हुँदा पाँच जना घाइते भए । रूपन्देही–३ प्रदेशसभा (क) को मतगणना जारी रहेकै बेला देउवा पक्षका कार्यकर्ताले आक्रमण गरेको पौडेल पक्षधरको आरोप छ । यहाँ दुवै पक्षले प्यानल बनाएका थिए । 

पौडेल पक्षधर सभापतिका उम्मेदवार पुरनप्रसाद श्रेष्ठले अग्रता लिएपछि देउवानिकट कार्यकर्ताले आक्रमण गरेको आरोप छ । उक्त कुटपिटबाट क्षेत्रीय सचिवका उम्मेदवार शैलेशकुमार पन्त घाइते भए । ‘गुण्डागर्दी शैलीमा कुटपिट भएपछि पन्तजी गम्भीर घाइते हुनु भएको छ,’ श्रेष्ठले भने, ‘नाकमा ठूलो चोट लागेको छ । शरीर रगताम्य भएको छ ।’ श्रेष्ठका अनुसार तरुण दल रूपन्देहीका अध्यक्ष सोमबहादुर गुरुङको नेतृत्वको समूहले कुटपिट गरेको हो ।

एमाले प्रदेश कमिटी सदस्य तथा रूपन्देही–४ का सह–इन्चार्ज ओमप्रकाश यादवले पार्टीको १० औं महाधिवेशनमा आफूलाई विभेदपूर्ण तरिकाबाट वञ्चित गरिएको आरोप लगाएका छन् । उनले शनिबार पार्टीका सबै जिम्मेवारीबाट राजिनामा दिएको घोषणा गरे । महाधिवेशन प्रतिनिधिका लागि भएको निर्वाचनमा आफूलाई षड्यन्त्रपूर्वक पराजित गरिएको उनले आरोप लगाए ।

‘एमाले जिल्ला अध्यक्ष शिव सुवेदीले पार्टीमा नयाँ बताउँदै प्रतिनिधि हुन दिएनन्,’ उनले भने, ‘जाली तरिकाबाट मलाई हराइयो ।’ आफू ‘एसम्यान’ नबन्दा महाधिवेशनमा सहभागी हुन नपाएको उनले गुनासो गरे । ‘मधेसका क्षमतावान् कार्यकर्तालाई महाधिवेशनमा रोक लगाइएको छ,’ उनले भने ।

बाँकेमा एमालेले वडा, गाउँपालिका कमिटी र केन्द्रीय प्रतिनिधि सर्वसम्मत चयन गर्‍यो । स्थानीय कमिटी पदाधिकारी र केन्द्रीय महाधिवेशनका आकांक्षी धेरै थिए । यस्ता आकांक्षीबीच प्रतिस्पर्धा भएन । इच्छुक उम्मेदवारलाई थामथुम गर्दै नेतृत्व चयन गरेपछि जिल्लाका धेरै नेता तथा कार्यकर्ता असन्तुष्ट छन् । उनीहरू विद्रोह गर्न नसके पनि नेताहरूप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गर्छन् । नेपालगन्जको नगर कमिटीको अध्यक्षमा तीन जनाले दाबी गरे पनि सर्वसम्मत नेतृत्व चयन गरियो ।

खजुरा गाउँपालिकाका उपप्रमुख एकमाया विकले सामाजिक सञ्जालमा महाधिवेशन प्रतिनिधि छनोटमा दलित समुदायलाई उपेक्षा गरेको भन्दै असन्तुष्टि जनाएकी छन् । उनलाई मनोनीत गरेर भए पनि प्रतिनिधि बनाउने भन्दै नेताहरूले आश्वासन दिइरहेका छन् । जिल्लाबाट १३ जना महाधिवेशन प्रतिनिधि सर्वसम्मत चयन गरिएको हो । ‘पालिकामा समावेशी नेतृत्व चयन गर्न नेतृत्व चुकेको छ । छनोटमा मनोमानी गरिएको छ,’ एमाले पूर्व जिल्ला सचिव गोपाल गिरीले भने, ‘बाँकेमा बाक्लो उपस्थिति रहेको थारु र मधेसी समुदायबाट एक जना पनि केन्द्रीय प्रतिनिधि छनोट नहुनु राम्रो होइन ।’

कांग्रेसले पनि बाँकेका वडा र पालिकामा नेतृत्व चयन गरेको छ । कांग्रेस नेतृत्वका लागि देउवा, कोइराला र पौडेल पक्षले गुट बनाएरै निर्वाचन लडे । ‘ठूलो पार्टीमा निर्वाचन त हुन्छ । तर, समूहगत चुनाव लड्नुले राम्रो सन्देश दिंदैन,’ कांग्रेस नेता किरण कोइरालाले भने, ‘निर्वाचनमा कोही नेता–कार्यकर्ता असन्तुष्ट हुनु स्वाभाविक हो । तर, नेतृत्व चयन भइसकेपछि सबै एक भएर जानु पर्छ ।’

कांग्रेसको क्षेत्रीय निर्वाचनको चहलपहल र त्यसमा भइरहेको मतदाताको तानातानले पार्टीभित्र तिक्तता पनि उत्तिकै बढिरहेको छ । शनिबार भएको क्षेत्रीय निर्वाचनमा सबै क्षेत्रमा देउवा र पौडेल गुटका उम्मेदवारबीच प्रतिस्पर्धा भयो । निर्वाचन आउँदा पद ओगट्न खोज्ने प्रवृत्तिले पार्टीलाई कमजोर बनाउने शान्तिनगर गाउँपालिकाका कांग्रेस नेता ज्ञानेन्द्रराज शर्माले बताए । ‘यसले पार्टीभित्र तिक्तता बढाइरहेको छ । अहिले आन्तरिक पदका लागि लडाइँ छ । भोलि यसले संसदीय र स्थानीय निर्वाचनमा असर गर्छ,’ उनले भने ।

पार्टीको निर्वाचन निकै खर्चिलो र तडकभडकपूर्ण भइरहेको दंगीशरण गाउँपालिकाका कांग्रेस नेता शंकरप्रसाद शर्माले बताए । ‘यो खर्चले भोलि अन्य निर्वाचन गर्न कठिन हुनेछ । सामान्य नेतालाई चुनाव लड्न कठिन भइसक्यो,’ उनले भने । कांग्रेस जिल्ला सभापति कीर्तिबहादुर खड्का भने आन्तरिक प्रतिस्पर्धाले प्रजातान्त्रिक पद्धतिलाई बलियो बनाउने दाबी गर्छन् । ‘नेतृत्वका लागि प्रतिस्पर्धा हुनु स्वाभाविक हो । यसको असर पार्टीको आन्तरिक जीवनमा पर्दैन,’ उनले भने, ‘यसलाई गुटको लडाइँभन्दा आन्तरिक लोकतन्त्रका रूपमा बुझ्नुपर्छ ।’

एमाले र माओवादी केन्द्रले भने सहमतिमा नेतृत्व चयन गरिरहेका छन् । माओवादी केन्द्रले शनिबार दाङका १ सय वडाको अधिवेशन सम्पन्न गरेको छ । सबैमा सर्वसम्मत नेतृत्व चयन गरेको र कतै पनि मनमुटावको अवस्था नआएको माओवादी केन्द्रका जिल्ला संयोजक सुवास पुनले बताए । एमालेले पनि वडा र स्थानीय तहको अधिवेशन सर्वसम्मत रूपमा सम्पन्न गरेको थियो । महाधिवेशन प्रतिनिधि पनि सर्वसम्मत चयन गरेको छ । यसले पार्टीमा एकताको सन्देश गएको जिल्ला अध्यक्ष टीकाराम खड्काले बताए । ‘यसअघि पार्टीमा विभिन्न गुटगत समस्या आए पनि यसपटक सर्वसम्मत चयन गरेका छौं,’ उनले भने ।

पाल्पामा पनि अधिकांश राजनीतिक दलमा तिक्ततापूर्ण प्रतिस्पर्धा छ । केहीमा एकले अर्को पक्षलाई क्लिन स्वीप गरेरै अघि बढ्ने प्रवृत्ति देखिएको छ । पार्टी विशेषमा यस्तो प्रवृत्ति फरक–फरक रहेको पुराना राजनीतिज्ञ नारायण कोइरालाको अनुभव छ । उनले कांग्रेसमा २०४६ सालको परिवर्तनपछि कृष्णप्रसाद भट्टराई र गिरिजाप्रसाद कोइरालाबाट गुट बन्ने क्रम सुरु भएर अहिलेसम्म त्यही ढंगले अघि बढेको बताए ।

‘लोकतन्त्रमा गुट–उपगुट हुनुपर्छ, त्यसमा मेरो भन्नु केही छैन तर वैचारिक र विवेकपूर्ण ढंगको हुनुपर्ने हो,’ उनले भने, ‘तर कांग्रेस, एमालेलगायत ठूला राजनीतिक दलमै त्यस्तो देखिएको छैन । आफ्नो अनुकूल व्यक्ति रोज्ने तर विचार र विवेक नहेर्ने अवस्था छ ।’ सबै राजनीतिक दलभित्र व्यक्तिगत स्वार्थ हाबी हुँदै गएको वाम बुद्धिजीवी झपेन्द्रबहादुर जीसीले बताए । ‘मुलुकको समग्र हितको पक्षमा सोच बनाउनु पर्ने हो तर त्यस्तो देखिएको छैन,’ उनले भने ।

ठूला दल अहिले पार्टी महाधिवेशनमा केन्द्रित छन् । त्यसले केन्द्रदेखि वडा तहसम्म कार्यकर्ता चलायमान बनेका छन् भने निर्वाचनले स्थानीय तहको चुनावको झल्को दिएको छ । तर, पक्ष र विपक्षमा अस्वस्थ प्रतिस्पर्धाले संगठन मजबुत बनाउने भन्दा कार्यकर्ता गुट–उपगुटमा विभाजित भएका छन् । पार्टीमा आन्तरिक प्रतिस्पर्धा स्वाभाविक भए पनि कार्यकर्ताबीच मनमुटाव र हानाहानको अवस्था आउनु दुःखद भएको विश्लेषक बताउँछन् ।

-सन्जु पौडेल (लुम्बिनी), माधव अर्याल (पाल्पा), ठाकुरसिंह थारु (नेपालगन्ज) र दुर्गालाल केसी (दाङ)

प्रकाशित : मंसिर ६, २०७८ १०:२०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

एउटै जिल्लामा १ लाख सुकुम्बासीको निवेदन

लुम्बिनी प्रदेशमा तीन लाखभन्दा बढी भूमिहीन र अव्यवस्थित बसोबासी, पुस्तौंदेखि बसे पनि लालपुर्जा नहुने थुप्रै, सुकुम्बासी पहिचानको साटो भूमि आयोगको ध्यान निवेदन संकलनमा 
लुम्बिनी प्रदेश ब्युरो

बुटवल — घर उनका बाबुकै पालामा बनेको हो । तर घडेरीको स्वामित्व दाबी गर्न उनीसँग लालपुर्जा छैन । रूपन्देहीको मायादेवी–६ का ५५ वर्षीय होमबहादुर थापाको १७ धुर जग्गामा घर छ । २०३६ सालमा मालपोतबाट कागज गरेर किनेको जमिनको उनले पुर्जा पाएका छैनन् । ‘धेरै पटक दर्ताका लागि फारम भर्ने, बुझाउने, नापजाँच भयो,’ उनले भने, ‘तर पुर्जा दिएनन् ।’

दाङको लमहीस्थित टिकुलीगढमा शिक्षण संस्थाको जग्गा कब्जा गरी सुकुम्बासीले बनाएका टहरा । तस्बिर : दुर्गालाल केसी/कान्तिपुर

धनीपुर्जा समाउन नपाई मरिने हो कि भन्ने चिन्ता लाग्न थालेको उनले बताए । ‘चुनावमा भोट माग्न आउँदा धनीपुर्जा दिलाउँछौं नभन्ने नेतै हुँदैनन् । चुनाव सकिन्छ, बोलेको बिर्सन्छन्,’ उनले भने । देवदह–१० का २५ वर्षीय सुरेश रानाले विदेश जान घरघडेरी धितो राख्न खोजेका थिए, धनीपुर्जा नहुँदा निराश हुनुपर्‍यो । उक्त वडाका ३ हजारभन्दा बढी परिवार जोतभोग गरेको जग्गामा बस्दै आएका छन् । वडा कार्यालयले बोलाएर जग्गा दर्ता गराए पनि पुर्जा नपाएको रानाले बताए ।

देवदहमा ६५ प्रतिशत भूमिहीन रहेको नगरपालिकाकी उपप्रमुख विद्यालक्ष्मी गुरुङले बताइन् । भूमिहीन समस्या समाधानको विषय स्थानीय तहको जिम्मेवारीमा नरहेकाले आफूहरू केन्द्र सरकारकै निर्णयअनुसार काम गर्न बाध्य भएको उनले बताइन् । ‘आयोगले दिएको निर्देशनअनुसार तथ्यांक संकलन गरेर पठाएका हौं,’ उनले भनिन् ।

बाँकेको डुडुवाका सुरवीर बुढाले झुप्रोमा टिनको छानो हालेका छन् । तीन दशकअघि बाबुको हात समाएर सुर्खेतबाट नेपालगन्ज आएको उनलाई सम्झना छ । त्यहीबेला डुडुवा खोलाको छेउ झाडी फाँडेर खरको झुप्रो बनाएका थिए । त्यहीं तीन पुस्ता हुर्कियो तर नातिनातिना खेलाउँदासम्म सुरवीरले जग्गाधनी पुर्जा पाउन सकेका छैनन् । धेरै पटक लालपुर्जा दिलाउँछौं भन्दै आएर नेताले भोट मागे, पाइन्छ कि भन्ने आशामा भोट हालेको उनले बताए । ‘तर अहिलेसम्म न सुकुम्बासीको प्रमाणपत्र छ न त लालपुर्जा,’ उनले भने, ‘पुर्जा देखेर मर्न पाए हुन्थ्यो ।’

बैजनाथ–६ का डेढ सयभन्दा बढी बस्ती सुकुम्बासी छन् । ५० वर्षदेखि जग्गा जोतभोग गरेका सुकुम्बासीले लालपुर्जा पाएका छैनन् । स्थानीय भूमि अधिकार मञ्चका अध्यक्ष जसवीर वडले सुकुम्बासी आयोगले नाममात्र संकलन गरेको बताए । ‘नापी आए, किला गाडे, लालपुर्जा २० वर्षदेखि पाइएन,’ पाल्पाको तानसेन–६ का जितबहादुर विश्वकर्माले भने, ‘जुन नेता आए पनि उस्तै रहेछन् ।’ आफ्नो टोलमा ५२ घर सुकुम्बासी रहेको उनले बताए ।

रैनादेवीछहरा गाउँपालिका अध्यक्ष रामबहादुर कार्कीका अनुसार बल्ढेङगढी, सत्यवती र जुठापौवामा ६ सय परिवार अव्यस्थित बसोबासी छन् । उनीहरूले जंगल क्षेत्र, खोला, वर्षौंदेखि भोगचलन गरे पनि लालपुर्जा नभएको उनले बताए । त्यस्तै इन्दिरा पौडेलले कपिलवस्तुको बुद्धभूमि–२, गोरुसिंगेस्थित सुकुम्बासी बस्तीमा दुई दशक बिताइसकिन् । ‘जन्म यहीं भयो,’ उनले भनिन्, ‘चार/पाँच पटक सुकुम्बासी आयोगमा गएर फारम पनि भरें तर अझै पुर्जा पाएको छैन ।’ कपिलवस्तुको बुद्धभूमि–१, झगरहवाका दलबहादुर जीसीलाई पनि पुर्जा नपाई मरिने हो कि भन्ने चिन्ता छ । ‘१५ वर्षभन्दा अघिदेखि १२/१५ घर सुकम्बासी छौं,’ उनले भने । हुनेखानेले भूमिहीनका नाउँमा चलखेल गर्दा सुकुम्बासीलाई हेयले हेरिन थालेको उनले गुनासो गरे ।

कपिलवस्तुको बुद्धभूमि गाउँपालिकामा सुकुम्बासी बस्ती । तस्बिर : मनोज पौडेल/कान्तिपुर

भूमि आयोगका लुम्बिनी प्रदेश अध्यक्ष शोभाराम बस्नेतले तराईका ६ जिल्लाका ३३ स्थानीय तहबाट संकलित तथ्यांक इन्ट्रीको काम भइरहेको बताए । प्रदेशमा अहिले तीन लाखभन्दा बढी भूमिहीन र अव्यवस्थित बसोबासी रहेको उनले दाबी गरे । ‘भूमिहीनको तुलनामा अव्यवस्थित बसोबासी धेरै छन्,’ उनले भने, ‘हामी तथ्यांक संकलनको काम सकेर जग्गा नापजाँच गरी पुर्जा वितरणको तयारीमा छौं ।’ रूपन्देहीको सैनामैना नगरपालिका, कञ्चन गाउँपालिका र दाङको बबई गाउँपालिकामा तीन/चार दिनमै पुर्जा वितरण सुरु गर्ने उनले बताए । आयोगले जग्गाविहीनलाई भूमिहीनको नामबाट र लामो समयदेखि जोतभोग गर्दै आएकालाई अव्यवस्थित बसोबासीका नामबाट पुर्जा वितरण गर्ने तयारी गरेको छ ।

भूमिहीन पहिचान गर्न जिल्ला जिल्लामा गठन गरिएको भूमि आयोगले निवेदन संकलनमा जोड दिएको पाइएको छ । एउटा जिल्लामा ५० हजारदेखि १ लाखभन्दा बढी निवेदन परेका छन् । धेरै स्थानमा चुनावी आश्वासन पूरा गर्न र भोट पक्का गर्ने उद्देश्यले निवेदन संकलन गरिएको आरोप लागेको छ । अहिले जिल्लास्थित आयोगका शाखामा पुर्जाका लागि निवेदनको खात लागेको छ ।

भूमिसम्बन्धी समस्या समाधान आयोग रूपन्देहीका अध्यक्ष बलबहादुर आचार्यले यहाँका १६ स्थानीय तहमा झन्डै ९० हजार भूमिहीन र अव्यवस्थित बसोबासी रहेको बताए । ‘९ स्थानीय तहमा भूमिहीन सुकुम्बासी ५ हजार ९ सय ५३ र भूमिहीन दलित २ हजार ८ सय ८१ सहित ७७ हजार ५ सय ५ जना अव्यवस्थित बसोबासीको पहिचान भएको छ,’ उनले भने । संकलित तथ्यांकमध्ये बुटवलमा मात्र १७ हजार ३ सय ५१ छन् । सैनामैना नगरपालिकामा १६ हजार ३ सय ५९ र देवदह नगरपालिकामा १४ हजार ४ सय ५३ जना रहेको उनले बताए । बाँकेमा ५५ हजार ८ सय ३४ ले पुर्जाका लागि निवेदन दिएका छन् । जसमध्ये ८ सय ३० निवेदन पुरानो आयोगले अधुरा छोडेका काम हुन् । आयोगकी जिल्ला अध्यक्ष शान्ती ढकालले वास्तविक सुकुम्बासीको पहिचान गरी कतिपय ठाउँमा जग्गा नापी प्रक्रिया सुरु भइसकेको बताइन् ।

बर्दियामा १८ महिनामा भूमिहीन समस्या समाधान आयोगमा ४४ हजार ६ सय ९५ निवेदन दर्ता भएका छन् । आयोगका जिल्ला अध्यक्ष भीमबहादुर केसीका अनुसार दलित, भूमिहीन सुकुम्बासीका ११ हजार ६ सय २७, अव्यस्थित बसोबासी २९ हजार २ र अपुरा ४ हजार ६६ जनाले पुर्जाका लागि निवेदन दिएका छन् । दाबी विरोध न्यून भएको आयोगले जनाएको छ । आयोगका अनुसार राजापुर–८, बासगढी–६, गुलरिया–५ र ठाकुरबाबा–५ मा नापजाँच सुरु गरिएको छ ।

बर्दियाको बारबर्दिया नगरपालिकास्थित खरखरेमा बसेको सुकुम्बासी बस्ती । तस्बिर : कमल पन्थी/कान्तिपुर

पाल्पामा सुकुम्बासी थोरै भए पनि जग्गाका लागि आवेदन दिने धेरै छन् । भूमिसम्बन्धी समस्या समाधान आयोगमा १५ हजारजति आवेदन परेको अध्यक्ष एकप्रसाद भण्डारीले बताए । ‘वास्तविक सुकुम्बासी र भूमिहीन १५ सय होलान्,’ उनले भने, ‘तर यसपालि १५ हजारको आवेदन पर्ने देखिएको छ ।’ कतिपय ३० वर्षदेखि छाप्रा बनाएर बसेका पनि छन् ।

दाङका १० स्थानीय तहबाट प्रतिपालिका ४ हजारदेखि २२ हजारका दरले पुर्जा प्राप्तिका लागि निवेदन परिरहेको जिल्ला सुकुम्बासी समस्या समाधान आयोगका संयोजक शिवकुमार आचार्यले बताए । धेरै पालिकामा लालपुर्जा वितरणको तयारीसमेत भइसकेको उनले बताए ।

‘कतिपय पालिकामा त जग्गा नापी गरी कित्ताकाटसमेत भइसकेको छ । जिल्लाभरबाट प्राप्त फाइल अध्ययन गर्ने काम भइरहेको छ,’ आचार्यले भने, ‘सहज रूपमा काम गर्ने वातावरण भए आयोगले छिट्टै सुकुम्बासी समस्या समाधान गर्न सक्छ । वास्तविक सुकुम्बासीको अध्ययन गरी जग्गा प्रदान गरिनेछ ।’

कपिलवस्तुमा आयोगले काम गरेको छैन । त्यहाँका बुद्धभूमि, वाणगंगा, शिवराज र कपिलवस्तु नगरपालिका तथा विजयनगर गाउँपालिकाले सुकुम्बासीको लगत संकलन गरेको छैन । ‘मन्त्रालयले असार अन्त्यमा प्रगति विवरण मागको थियो,’ आयोगका सदस्यसचिव तथा जिल्ला समन्वय अधिकारी भूमि पोखरेलले भने, ‘सरकार परिवर्तनसँगै ताकेता आएन ।’ आफूहरूले स्थानीय तहबाट कामको प्रगति लिन अब पत्राचार गर्ने बताए । ‘आयोग विघटनको हल्ला छ,’ उनले भने, ‘पत्र आएको छैन । अन्योल हुँदा काम अघि बढेन ।’

-सन्जु पौडेल (लुम्बिनी), घनश्याम गौतम (रूपन्देही), मधु शाही (बाँके), माधव अर्याल (पाल्पा), मनोज पौडेल (कपिलवस्तु), दुर्गालाल केसी (दाङ) र कमल पन्थी (बर्दिया)

प्रकाशित : श्रावण ११, २०७८ ०९:१६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×