मदरसाबाटै एसईई- लुम्बिनी - कान्तिपुर समाचार

मदरसाबाटै एसईई

मुस्लिम समुदायका छोरीहरुलाई कलिलै उमेरमा अभिभावकले विवाह गर्दिने डर हटेको छ
नवीन पौडेल

परासी — पश्चिम नवलपरासीको प्रतापपुर गाउँपालिका–६ की १६ वर्षीया रेहाना खातुनमा अहिले बेग्लै उत्साह छ । मदरसाबाट एसईई उत्तीर्ण गरेपछि उनमा त्यस्तो उत्साह देखिएको हो ।

सरकारले गत वर्षको शैक्षिक सत्रदेखि अनिवार्य अंग्रेजी, नेपाली, गणित, विज्ञान, सामाजिक शिक्षा, स्वास्थ्यबाहेक उर्दू र अरेबिक विषय समावेश गरेर एसईई दिन पाउने व्यवस्था गरेको हो । त्यसपछि पहिलो पटक एसईईमा मदरसाका विद्यार्थी सहभागी भएका हुन् ।

खातुनको अध्ययन मदरसाबाटै सुरु भयो । घरपायकको मदरसामा उच्च शिक्षाको अनुमति थिएन । मदरसाबाट एसईईको परीक्षा अनुमति नभएकाले उनी अप्ठ्यारोमा परेकी थिइन् । मदरसाबाहेक अन्य विद्यालयमा अभिभावकले पठाउनु यस समुदायमा निकै चुनौती छ । बीचमै पढाइ छुटेपछि कलिलै उमेरमा विवाह गरिदिने चिन्ता र डर उनमा थियो । तर, एसईई उत्तीर्ण गरेपछि उनको डर र चिन्ता हटेको छ । उनमा पनि उच्च शिक्षा हासिल गरेर सरकारी जागिर खाने आशा पलाएको छ ।

छोरालाई भारत तथा नेपालकै विद्यालयमा अध्ययनका लागि पठाए पनि छोरीलाई बाहिर राखेर पढाउन मुस्लिम समुदाय अझै पनि डर मान्छ । यस समुदायमा आफ्नो धर्म र भाषा सिकाइका लागि मदरसा शिक्षा अनिवार्य मानिन्छ । तर, अहिले नेपालमा नै पहिलोपटक जिल्लाको मदीनतुल ओलुम मदरसामाले उर्दू र अरेबिक भाषासहितको एसईई परीक्षा सञ्चालन गर्न पाउने अनुमति पाएपछि यस क्षेत्रकै मुस्लिम समुदाय निकै हर्षित छ । मदरसाबाटै एसईई उत्तीर्ण हुन पाएपछि छात्राहरूमा बेग्लै खुसी छाएको छ ।

खातुनमात्रै होइन, गत वर्ष एसईई उत्तीर्ण ११ जना छात्रामा बेग्लै उत्साह र खुसी देखिएको छ । प्रतापपुरकै खुसइदा खातुनको पनि उच्च शिक्षा हासिल गर्ने बाटो खुलेको छ । ‘विशेष गरी छोरीहरूका लागि यो निकै ठूलो कुरा हो । कक्षा १२ पास गरेपछि मदरसाबाहेक अन्य विषय पनि अध्ययन गर्न हामी विभिन्न कलेजमा जान सक्छौं,’ उनले भनिन्, ‘हाम्रो समुदायका लागि उज्यालो दिनको सुरुवात हो ।’

मदरसाबाटै एसईई दिन पाउने भएपछि बालबालिकालाई उच्च शिक्षा हासिल गर्न निकै सहज हुने शिक्षाविद् अब्दुल रउफ खानले बताए । ‘मातृभाषा र धार्मिक शिक्षा प्राप्त गर्न पाउनु हरेक मानिसको अधिकार हो । यसका लागि हामीले लामो समयदेखि स्थानीय तहदेखि केन्द्रसम्म निकै संघर्ष गर्नुपर्‍यो,’ उनले भने, ‘अब मुस्लिम समुदायका बालबालिकाले कक्षा ८ पछि मदरसा छोड्नुपर्ने अवस्था हटेर जानेछ ।’

आर्थिक रूपमा सम्पन्न परिवारले भारतमा लगेर पढाउने गरे पनि विपन्न समुदायका छोरीहरू पढाइ बीचमै छुटेपछि उमेर नपुग्दै विवाह गर्नुपर्ने वाध्यतामा पुग्ने गरेको मदीनतुल ओलुम मदरसाका प्रधानाध्यापक अमिर आजमले बताए । ‘अब बीचमै पढाइ छुट्ने र कम उमेरमा विवाह गर्ने प्रचलन हटेर जानेछ,’ उनले भने ।

प्रकाशित : भाद्र ३१, २०७८ १२:३८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

स्वास्थ्यकर्मी नहुँदा उपचारमा सास्ती

विप्लव महर्जन

सल्यान — जिल्ला अस्पतालमा स्वास्थ्यकर्मीको अभाव भएपछि बिरामीको उपचारमा सास्ती भएको छ । करारमा भर्ना गरिएका स्वास्थ्यकर्मीको म्याद थप नभएपछि र केही स्वास्थ्यकर्मी सरुवा भएर गएपछि बिरामीको उपचारमा समस्या भएको हो । 

स्वास्थ्यकर्मीको अभावका कारण अस्पतालमा बिरामीको संख्या कम हुन थालेको छ । एउटै स्वास्थ्यकर्मीले लामो समयसम्म बिरामीको उपचार गर्नुपर्ने बाध्यता भएको छ । ९ जनाको नर्सको दरबन्दी रहेको अस्पतालमा अहिले ३ जना कार्यरत छन् । त्यसमा पनि एक नर्स अध्ययन बिदामा गएपछि समस्या भएको छ । त्यस्तै ३ जना सिनियर अनमीको दरबन्दी भए पनि एक जना मात्र कार्यरत छिन् । ‘विभिन्न विभाग र सय्यामा लामो समय खट्नुपर्ने स्वास्थ्यकर्मी नै नहुँदा समस्या भयो,’ अस्पतालका डा. प्रदीप शर्माले भने, ‘कर्मचारीको अभाव भएपछि एउटै स्वास्थ्यकर्मीलाई डबल ड्युटीमा खटाउनुपरेको छ ।’

अस्पतालमा ९ जना चिकित्सक कार्यरत छन् । तीमध्ये ७ जना करार सेवाका छन् । १५ शय्याको अस्पतालले अहिले ४० बेडबाट उपचार दिइरहेको छ । तर स्वास्थ्यकर्मीको अभाव भएपछि कतिपय सेवा बन्द गर्नुपर्ने अवस्था आएको डा. शर्माले बताए । ‘वर्षौंदेखि स्वास्थ्यकर्मीको अभाव छ,’ उनले भने, ‘तत्काल दुई दर्जन स्वास्थ्यकर्मीको दरबन्दी पूर्ति नभए उपचार सेवा नै लथालिंग हुने देखियो ।’ उनले दरबन्दी पूर्तिका लागि पटकपटक प्रदेश सरकारसँग माग गरे पनि बेवास्ता भएको गुनासो गरे । अस्पतालमा स्वास्थ्यकर्मीको अभाव भए पनि बिरामीको संख्या भने दैनिकजसो बढिरहेको उनी बताउँछन् । ‘भर्ना हुने बिरामी र सुत्केरी हुन आउने गर्भवतीकै स्याहारसुसारमा समस्या भयो,’ उनले भने, ‘दुई/चार जना नर्सले इमरजेन्सी भ्याउनु कि डेलिभरी रुम ? ’ अस्पतालमा दैनिक करिब १ सय ५० बिरामी उपचारका लागि आउने गरेको तथ्यांक छ । त्यसमध्ये दैनिक त्यसमध्ये ८/१० जना भर्ना हुने गरेका अस्पतालले जनाएको छ ।

अस्पतालका अनुसार दैनिक १० देखि १५ जनासम्म गर्भवती प्रसूति सेवाका लागि आउने गरेका छन् । ‘बिरामी बढेका बढ्यै छन्,’ स्वास्थ्यकर्मी कोपिला रानाले भनिन्, ‘इमर्जेन्सीमा मात्रै कम्तीमा ५ जना नर्स चाहिन्छ, हामी २ जनाले कहाँकहाँ हेर्ने ? ’ थोरै जनशक्ति हुँदा एकछिन पनि फुर्सद नहुने उनले गुनासो गरिन् । बिहान, दिउँसो र रातिको ड्युटी २ जनाले भ्याउनुपर्ने बाध्यता भएको उनको भनाइ छ । स्वास्थ्यकर्मीको अभावमा बिरामीलाई सेवा दिन समस्या भएको अर्की स्वास्थ्यकर्मी तारा शाहीले बताइन् । उनका अनुसार मौसममा आएको परिवर्तनका कारण ज्वरो र रुघाखोकीका बिरामी बढेपछि अस्पतालमा बिरामीको चाप बढेको हो । ज्वरोका बिरामी मात्रै दैनिक १० जनासम्म अस्पतालमा भर्ना हुने गरेको बताइन् । उनका अनुसार दुर्घटनाका बिरामीलाई २४ घण्टा हेर्नुपर्ने बाध्यता हुन्छ । ‘अरु पनि बिरामी बढिरहेका छन्, सुत्केरी हुन आउनेको चाप पनि धेरै छ,’ उनले भनिन् ।


प्रकाशित : भाद्र ३१, २०७८ १२:३६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×