टुक्रे योजना धेरै- लुम्बिनी - कान्तिपुर समाचार

टुक्रे योजना धेरै

पालिकाका नीति कार्यक्रम र बजेट चुनावकेन्द्रित
कान्तिपुर संवाददाता

परासी — पश्चिम नवलपरासीका स्थानीय तहले चुनावकेन्द्रित नीति कार्यक्रम र बजेट पास गरेका छन् । ठूला र दीर्घकालीन योजनालाई थाती राखेर पालिकाहरूले आगामी वर्ष स्थानीय तह, प्रदेश र संघ तीनै तहको चुनावका लागि टुक्रे र लोकप्रिय हुने कार्यक्रम समावेश गरेका हुन् । 

जिल्लाको पाल्हीनन्दन गाउँपालिकाले विपन्न महिलालाई नगद अनुदान बाँडेको छ । गाउँपालिकाले आइतबार विपन्न महिलाको आय आर्जन र पोषण सुधारका लागि आर्थिक अनुदान प्रदान गरेको हो । पाल्हीनन्दनको हरपुरमा रहेको जानकी महिला बचत तथा ऋण सहकारी संस्थामा आबद्ध २५ जना महिलालाई नगद २५ हजार रुपैयाँका दरले अनुदान रकम बाँडेको हो । चुलोचौकामा महिलाको आर्थिक अवस्था सुधार गर्ने र महिला सशक्तीकरणका लागि सहयोग गर्ने योजना अनुरूप कार्यक्रम अगाडि बढाएको पाल्हीनन्दन गाउँपालिकाका अध्यक्ष वैजुप्रसाद गुप्ताले बताए ।

पाल्हीनन्दनले गत वर्ष करिब ९ सय घरपरिवारलाई ग्यास चुलो र सिलिन्डरसमेत बाँडेको थियो । चालु आर्थिक वर्षमा पनि यसलाई निरन्तरता दिइएको छ । ‘स्थानीयको आवश्यकता अनुसार सहयोग गरेका हौं,’ गाउँपालिका अध्यक्ष गुप्ताले भने, ‘जनप्रतिनिधिको काम भनेको जनचाहना पूरा गर्ने हो । यसलाई चुनाव लक्षित कार्यक्रमका रूपमा बुझ्नु भएन ।’

सुनवल नगरपालिकाले पनि सुत्केरी पोषण खर्च भन्दै नगद पाँच हजार र मृत्यु संस्कार खर्च भन्दै नगद अनुदान दिने कार्यक्रमलाई यस वर्ष पनि निरन्तरता दिएको छ । यसैगरी खरको छानामुक्त कार्यक्रमअर्न्तगत विपन्न परिवारलाई घर निर्माण गरिदिने कार्यक्रमलाई पनि चालु आर्थिक वर्षमा पनि निरन्तरता दिएको छ । बर्दघाट नगरपालिकाले पनि विपन्न मुसहर परिवारलाई घर निर्माण गर्ने अभियान चलाएको छ ।

जनप्रतिनिधिले यस्ता टुक्रे कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिनुलाई स्थानीयले भने चुनावी रणनीतिका रूपमा बुझेका छन् । स्थानीय तहको चुनाव भएको साढे तीन वर्षसम्म धमाधम सडक निर्माण र भौतिक संरचना निर्माणमा ध्यान दिएका जनप्रतिनिधिमाथि अहिले अन्तिम अवस्थामा विपन्न र आर्थिक रूपमा कमजोर भएका जनतालाई आफूप्रति आकर्षित गर्न खोजेको आरोप लागेको छ । ‘एक पटक आर्थिक सहयोग गरेर विपन्नको जीविकोपार्जनमा दीर्घकालीन सुधार हुँदैन । तर, अहिले विपन्नका नाममा भोट बढाउने खेलोमा जनप्रतिनिधि लागेका छन्,’ बर्दघाट नगरपालिका–९ का सुरेश अधिकारीले भने, ‘विपन्नलाई आय आर्जनमा आकर्षित गरेर दीर्घकालीन आर्थिक आम्दानी गर्ने कार्यक्रम ल्याउनुपर्नेमा व्यक्तिगत सहयोग वितरण गरेजस्तो गरेर सरकारी ढुकुटीबाट रकम खर्च गर्ने काम भइरहेको छ ।’

जिल्लाका सातवटै स्थानीय तहले यस वर्ष सडक निर्माण र मर्मतको नाममा २ देखि ५० लाख रुपैयाँसम्मका योजना मात्र पास गरेका छन्, जसमा २ देखि ५ लाख रुपैयाँसम्मको योजना बढी छन् । यसले आफूनिकट कार्यकर्ताको योजना समावेश गर्ने र हरेक टोलटोलमा विकासका नाममा राजनीति गर्ने काम भइरहेको जानकारहरू बताउँछन् । ‘स्थानीय तहले आफ्नो स्रोतबाट ठूला आयोजना निर्माण नगरेर ससाना योजनामा बढी लगानी गर्दा यसले दीर्घकालीन रूपमा फाइदा गर्दैन,’ अर्थशास्त्री झपेन्द्र भुसालले भने ।

प्रकाशित : श्रावण ११, २०७८ ०९:०९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कोरोनाले खोस्यो पढाइ, गरिबीले पुर्‍यायो भारत

बाल श्रम शोषणमा परेका चार किशोरीको भारतबाट उद्धार
ठाकुरसिंह थारू, रूपा गहतराज

नेपालगन्ज — कोरोना महामारी फैलिएसँगै सरकारले लकडाउन जारी गर्‍यो । गाउँमा काम पाउन छोड्यो । ५ कक्षामा पढ्ने कैलालीकी १४ वर्षीया किशोरी पनि यसको मारमा परिन् । उनका बुबा गाउँमै कपडा सिलाउँथे ।

भारतको उत्तर प्रदेशबाट उद्धार गरी बाँके ल्याइएका किशोरीलाई अभिभावकको जिम्मा लगाइँदै । तस्बिर : रूपा/कान्तिपुर

कोरोनाले काम बन्द भएपछि पाँच जनाको परिवारलाई खान, लाउन समस्या पर्‍यो । गाउँकै चिनजानकै दिदी नाता पर्नेले भारतमा काम पाइन्छ भनिन् । चार महिनाअघि बुबाआमाको सहमतिमै ती किशोरीलाई दिदीले लगिन् ।

उत्तर प्रदेशको उन्नाउ सहरको एक मासु कम्पनीमा आठ हजार भारतीय रुपैयाँ मासिक पारिश्रमिक पाउने मौखिक सर्तमा उनले काम गर्न थालिन् । काटेको मासु प्याकिङ गर्ने काम गर्दैगर्दा उनी बिरामी परिन् । थला परेपछि घर र बुबाआमाको सम्झनाले सतायो । तर कम्पनीले छुट्टी दिएन । ‘परिवारमा कमाउने कोही थिएनन्, त्यसैले काम नगरी सुख भएन । काम गर्दागर्दै बिरामी परेर थला परें,’ शान्ति पुनःस्थापना गृह बाँकेले भारतको उन्नाउबाट उद्धार गरेपछि शुक्रबार नेपालगन्ज आइपुगेकी ती किशोरीले भनिन्, ‘बिरामी पर्दा पनि काम गर्नै पर्थ्यो, आराम गर्न पाइँदैनथ्यो ।’ उनी सन्चो भएको जस्तो देखिँदैनथ्यो । ‘दुई दिन काम गरेको पाँच सय भारु पाउँथ्यौं । दिनभरि काम गरेर राति १२ बजे बल्ल सुत्न पाइन्थ्यो,’ उनले भनिन् ।

कैलालीकी ती किशोरीको जस्तै अवस्था बर्दिया राजापुरकी १७ वर्षीयाको पनि छ । उनी गाउँकै विद्यालयमा कक्षा ५ मा पढ्दै थिइन् । कोरोना महामारी बढेसँगै विद्यालय बन्द भयो, पढाइ छुट्यो । उनका बुबाआमाले समेत काम पाएनन् । सबैको भोकै मर्ने अवस्था देखेपछि उनले भारत जाने निर्णय गरिन् र गाउँकै दिदी नाता पर्नेसँग भारत पुगिन् । घरकी एक्ली छोरी, उनी राम्रोसँग नेपाली बोल्नसमेत जाँन्दिनन् । ‘दिनभरि उभिएर मासु प्याकिङ गर्दा घुँडा धेरै दुख्थ्यो,’ उनले भनिन्, ‘सुरुसुरुमा त काम गर्न नसक्दा मालिकको धेरै गाली खानु पर्‍यो ।’ थकान अझै उनको अनुहारमा देखिन्छ ।

यसैगरी भारत पुगेकी कैलालीकी १८ वर्षीया अर्की किशोरीको भोगाइ भने फरक छ । कोरोना महामारी सुरु भएसँगै कामविहीन भएर बस्नुपर्दा उनी दिक्क थिइन् । त्यसमाथि बुबाले पनि नराम्रो व्यवहार गर्न थाले । एक दिन बुबाले ‘काम केही छैन, बसी बसी खाएकी छे’ भन्दै हात छोडेपछि उनले भारत जाने निधो गरिन् । उनको ८ जनाको परिवार छ । ‘कमाउने बुबा रक्सीमा रमाउँथे । आमालाई पिट्थे । मलाई नि घरमा बसेर खान्छेस् भनेर गाली गर्नु हुन्थ्यो,’ १८ वर्षीया ती किशोरीले भनिन्, ‘आमालाई घर चलाउन मद्दत होला भनेर घरको सल्लाहले कमाउन गएकी हुँ ।’

उनी कक्षा १० मा पढ्दै थिइन् । गत पुस ६ गते गाउँकै दिदीसँग भारतको रुपैडिया बजार घुम्न जाने भन्दै उनी उन्नाउ पुगेकी थिइन् । त्यहाँ उनले कम्पनीमा काम गरेर मासिक सात हजार पाउँथिन् । ‘यसरी लुकेर भारत जान हुँदैन भन्ने थाहा पनि भएन,’ उद्धारपछि नेपालगन्ज आउन सफल भएकी उनले भनिन्, ‘काम नगरी त सुख छैन । अब गाउँमै केही काम खोज्नुपर्ला ।’

कक्षा १० मा पढ्दै गरेकी कैलालीकी १८ वर्षीया अर्की किशोरी आफ्नै काकीसँग भारत पुगेकी थिइन् । ६ महिनाअघि भारत पुगेकी उनले कमाएर हालसम्म ८ हजार रुपैयाँ घर पठाएको बताइन् । ‘काम त कति गरें गरें, थकाइ मार्न आधा घण्टा शौचालयमा बस्थें,’ उनले भनिन्, ‘काम गर्दा घुँडा दुखेर झर्लाझैं हुन्थ्यो । भारत जाने रहर थिएन, बाध्यताले पुगियो ।’ लकडाउनले पढाइ छुटेपछि उनी भारत पुगेकी थिइन् । ‘लकडाउनपछि पढाइ भएन । घरमा खाली बसेकी थिएँ, त्यसैले घरलाई केही सहयोग पुग्ला भनेर भारत गएकी हुँ,’ उनले भनिन् ।

शान्ति पुनःस्थापना गृह बाँकेले भारतको उन्नाउबाट शुक्रबार चारै किशोरीलाई उद्धार गरेको हो । दुई जना किशोरीका अभिभावकले उद्धारका लागि आग्रह गरेपछि उनीहरूको उद्धार गरिएको क्षेत्रीय संयोजक भूमिराज भट्टराईले बताए । ‘ती नानीहरूको बस्ने ठाउँमा मान्छे बस्ने अवस्था थिएन । एउटा कोठामा २० जना किशोरीलाई राखिएको थियो,’ उनले भने । बाल श्रम शोषण पनि बेचबिखनको परिभाषामा समेटिएकाले मानव बेचबिखनको मुद्दा उक्त घटनामा आकर्षित हुने उनको तर्क छ । कोरोना महामारीका कारण अहिले पनि नेपाल–भारत नाका पूर्णरूपमा खुला भइसकेको छैन । तर अनेकौं बहाना बनाएर नाका पार गर्नेहरू उत्तिकै छन् । संस्थाले चैतयता मात्र जोखिम यात्रामा रहेका ६३ जना महिला तथा बालिकाको उद्धार गरेको जनाएको छ ।

चार बालबालिकाको उद्धार

भैरहवा– विभिन्न माध्यमबाट भारत पुगेका चार जना बालबालिकाको उद्धार गरी आफन्तको जिम्मा लगाइएको छ । भारतस्थित प्रवासी मित्र मञ्च नेपाल र मानव कल्याण मित्र मञ्च नेपालले उद्धार गरी नेपाल ल्याइएका तीन जनालाई आइतबार जिल्ला प्रशासन कार्यालय रूपन्देहीको रोहबरमा आफन्तको जिम्मा लगाइएको हो । एक जनाका आफन्त नआएकाले केही दिनका लागि कोटिहवास्थित बालगृहमा राखिएको छ ।

बाँकेको कोहलपुर नगरपालिका–४ बेलनपुरका ९ वर्षीय रोशन बढई, ७ वर्षीय विशाल बढई, ५ वर्षीया पुजा बढई र बैतडीको पाटन नगरपालिकाका १५ वर्षीय प्रकाश भन्ने कृष्णसिंह महराको उद्धार गरी नेपाल ल्याइएको प्रवासी नेपाली मित्र मञ्च दिल्लीका महासचिव रघुनाथ पाण्डेले बताए । जसमध्ये कोहलपुरका तीन जना बालबालिकालाई आफन्तको जिम्मा लगाउन कोहलपुर–४ का वडाध्यक्ष तीर्थराम थारूको जिम्मा लगाइएको छ । महरालाई भने जिम्मा लिने कोही नआएकाले कोटिहवास्थित बालगृहमा राखिएको हो ।

महासचिव पाण्डेका उनका अनुसार बैतडीका प्रकाश सिंह हिँड्दै र अन्य तीन जना ट्रकमा चढेर भारत पुगेका हुन् । तर उनीहरूलाई कसले ट्रकमा चढाएर भारत पुर्‍यायो भन्ने खुलेको छैन । ६ महिनाअघि कोहलपुर नाकाबाट भारत पुगेका ती बालबालिकालाई भारत उत्तर प्रदेशको बरेलीस्थित आर्य समाज अनाथालयबाट उद्धार गरिएको हो ।

प्रकाशित : श्रावण ११, २०७८ ०९:०४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×