सिद्धार्थले दरबार त्यागेको झल्को- लुम्बिनी - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

सिद्धार्थले दरबार त्यागेको झल्को

पर्यटकलाई आकर्षित गर्न नयाँ कार्यक्रम
मनोज पौडेल

कपिलवस्तु — असार पूर्णिमाको जुनेली रात । शुक्रबार मध्यराति सेतो घोडा कन्थक सजाइयो । उसको घाँटी र आँखा सिँगारियो । आकर्षक घोडामा राजकुमार सिद्धार्थ बनेर एक शाक्य कुलका युवा बसे । सारथि छन्दले घोडा हाँके । तर, घोडा अगाडि बढ्न मानेन । अन्ततः कष्ट र दुःख मान्दै घोडा राजप्रासादको पूर्वी द्वारबाट बाहिर निस्कियो र दरबार छोड्यो ।

लुम्बिनीमा शुक्रबार महाभिनिष्क्रमण दिवस मनाइँदै। तस्बिर : मनोज/कान्तिपुर

आजभन्दा २ हजार ६ सय १६ वर्षअघिको घटना स्मरण गर्दै शुक्रबार यहाँ राजकुमार सिद्धार्थले राजसी सुखसयल त्याग्दै राजदरबार छोडेको घटना चित्रित गर्दै महाभिनिष्क्रमण दिवस मनाइएको हो । ‘शान्तिकामीका लागि यो निकै महत्त्वपूर्ण प्रेरणामूलक घटना हो,’ कार्यक्रमका परिकल्पनाकार विक्रम पाँडेकाजीले भने, ‘यसको प्रचार आवश्यक छ ।’ महाभिनिष्क्रमण के हो, यसको महत्त्व किन छ भन्ने कुरा प्रभावकारी रूपमा प्रचार गरियो भने लुम्बिनी क्षेत्र अझै राम्रो पर्यटकीय नयाँ गन्तव्य बन्ने पाँडेकाजीले सुनाए ।

भिक्षु महासंघ अध्यक्ष भिक्षु मैत्री महास्थवीरले मंगलपाठ गरेर कार्यक्रमको शुभारम्भ गरेका थिए । त्यसपछि नेपाल पर्यटन बोर्डका सीईओ डा. धनञ्जय रेग्मी घोडा चढेर बाहिरिएका थिए । ‘शान्ति, सद्भाव र करुणाको ऊर्जा पलायो,’ पर्यटन बोर्डका सीईओ रेग्मीले भने, ‘साँच्चै यसलाई शान्तिको पर्यटन गन्तव्य बनाउन सकिने अनुभूति गरें ।’ सोच्दै नसोचेको इतिहास ब्युँताएको भिक्षु महासंघ अध्यक्ष भिक्षु मैत्री महास्थवीरले बताए । उनले भने, ‘यसलाई बौद्धमार्गीमा आकर्षण थप्ने कार्यक्रमका रूपमा विकास गर्नुपर्छ ।’

असार पूर्णिमालाई बौद्ध दर्शनमा निकै पवित्र दिन मानिन्छ । यो राजकुमार सिद्धार्थ गर्भ प्रवेश गरेको दिन, प्रथम धर्मदेशना गरेको दिन र मातालाई दूषितलोकमा अभिधम्म देशना गरेको दिन पनि हो । त्यसैले यसलाई सबैका लागि पुण्य सञ्चय, आपसी सद्भाव र भ्रातृत्व जगाउने आकर्षक कार्यक्रमका रूपमा विकास गरेर लैजानुपर्ने नेपाल पर्यटन बोर्डका उपाध्यक्ष चन्द रिजालले बताए । बुद्ध सर्किट्स डटकम र कपिलवस्तु टुरिजमद्वारा आयोजित कार्यक्रमलाई अर्को वर्षदेखि उत्सवका रूपमा दिउँसोबाट मध्य रातिसम्म मनाउने टुरिजम अध्यक्ष मनोज श्रीवास्तवले बताए ।

अर्को वर्षबाट लुम्बिनी दरबारबाट निस्किएपछि भारतको बौद्धगयासम्मै लैजाने टुर प्याकेज विकास गरिने भएको छ । त्यसैगरी, राजकुमार सिद्धार्थ ज्ञान प्राप्तिका लागि राजदरबारको जुन द्वारबाट निस्किएका थिए, त्यही द्वारबाट भ्रमण कार्यक्रम सुरु गरिने उनले सुनाए । ‘यसले महाभिनिष्क्रमणको झल्को दिनेछ,’ अध्यक्ष श्रीवास्तवले भने, ‘यो कार्यक्रम ऐतिहासिक र प्रेरणामूलक हुनेछ ।’

प्रकाशित : श्रावण १०, २०७८ ०८:५८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

भारतीय बाँधले २ सय हेक्टर खेत डुब्यो

मनोज पौडेल

कपिलवस्तु — यशोधरा गाउँपालिका–२ भावपुरका ओमप्रकाश पाण्डे खेतको चारैतिर पानी भरिएको देख्दा अबका दिन परिवारको हातमुख कसरी जोर्ने भन्ने चिन्तामा छन् । उनले सम्पूर्णा जातको धान असारमा दुई पटक रोपे । दुवै पटक डुबानले नष्ट गर्‍यो । तेस्रो पटकको रोपो पनि साता दिन नपुग्दै फेरि डुबानमा परेको छ ।

कपिलवस्तुको मायादेवी गाउँपालिकास्थित सीमा क्षेत्रमा भारतले बनाएको बजहासागर बाँधका कारण डुबेको धान खेत हेर्दै स्थानीय । तस्बिर : मनोज पौडेल/कान्तिपुर

‘यसपालि त १६ जना मजदुर लगाएर पाँच दिनसम्म रोपेको थिएँ,’ उनले भने, ‘पूरै लगानी काम नलाग्ने भएपछि अहिले खेततिर जान मन पनि छैन ।’

मायादेवी गाउँपालिका–४ तुल्सीडिहवाका राजु यादवले त ऋण लिएरै धान लगाएका थिए । डुबानले पहेंलिन थालेपछि उनी चिन्तामा छन् । ‘जता हेर्‍यो उतै पानीपानी छ,’ उनले भने, ‘पहिलो पटक असार दोस्रो साता रोपेको धान पहेंलिएर गल्यो । फेरि साउनको सुरुमै दोस्रो पटक ११ बिघामा रोपें । अहिले त्यो पनि डुबानले पहेंलियो ।’

भारतीय बजहा सागर बाँधका कारण यहाँको २ सय हेक्टर धान खेत डुबाएको छ । बजहा सागरको पश्चिम–दक्षिणमा २० र ८ ढोके दुईवटा पक्की बाँध छन् । २० ढोके बाँध ५० मिटर र ८ ढोके बाँध २० मिटर लामा छन् । फाटक ५ मिटर चौडा छ । यसले पानीजति नेपाल फर्किंदा रोपेको धान बाली डुबेको हो । महिना दिनदेखि नियमितजसो वर्षा भइरहेको छ ।

भारतको सिद्धार्थनगर जिल्लास्थित चिल्हियाँ थानाअन्तर्गत बजहामा सीमासँगै जोडेर बाँध बनाइएको छ । उत्तरमा रहेको नदीको पानी जम्मा गरेर भारतले सिँचाइ गर्दै आएको छ । विशेषगरी हिउँदलाई लक्षित गरेर पानी जम्मा गरिन्छ । अत्यधिक पानी पर्दा बाँधका ढोका नखोलिँदा नेपालतिर डुबान भएको हो । नेपालबाट गएको जमुवार खोलाको पानी पनि त्यही बाँधमा पुग्छ । वर्षाको भेलको पानी बाँधमा ठोक्किएर उर्लिंदा आसपासका धान खेत डुबेका हुन् ।

बाँधकै कारण ५ किमि पर रहेको यशोधरा–२ भावपुरपूर्वको १ सय बिघाभन्दा बढी धान खेत डुबाएको छ । पहिलो पटक गत असार दोस्रो साता खेत डुबेपछि साउनमा १ सयभन्दा बढी कृषकले दोस्रो पटक रोपेका थिए । ‘एक दशकपछि पानीले नराम्ररी खेत डुबाएको हो,’ भावपुरका कृषक जावेद बढईले भने, ‘यस पटक परिवारको मुखमा माड लगाउन पनि सक्ने अवस्था रहेन ।’ यशोधरा–३ लोहरौली गाउँको पूर्व सीमा, मायादेवी–४ का तुल्सीडिहवा, गौरा, सिसहनिया र सिहोरवा गाउँमा लगाइएको खेत डुबानमा छन् । यशोधरा–१ रजवापुर, वडा–६ को पुन्नीहवा र पकडीमा पनि क्षति पुगेको छ ।

गत असारमा १० हजार रुपैयाँ खर्च गरेर ३ बिघा खेतमा लगाएको नीलम जातको धान डुबानमा परेको भावपुरका रामदास धोबीले बताए । सहकारीबाट ५ हजार रुपैयाँ ऋण लिएर दोस्रो पटक धान रोपेको उनको भनाइ छ । ‘अहिले फेरि उस्तै बनाइदियो,’ उनले भने, ‘सात जनाको परिवार अब कसरी पाल्ने भनेर टाउको समाएर बसेको छु ।’

बाँधका कारण ५५२/४७ नम्बरको सीमास्तम्भ पूरै डुबेको छ । उक्त स्तम्भ वर्षमा १० महिना डुब्ने गर्छ । डुबानकै कारण २०७१ असोजमा ढलेको उक्त स्तम्भ वर्ष दिनपछि मर्मत गरिएको थियो । चार/पाँच वर्षअघि बाँधमाथिबाट एउटा मोटरसाइकल मात्र आवतजावत गर्ने बाटो थियो । अहिले विस्तार गरेर चार चक्के ठूला सवारीसाधन चल्ने बनाइएको छ ।

बाँध पनि उँचो बनाउँदै लगिएको छ । यसले नेपालतिर डुबान क्षेत्र बढेको स्थानीय जयबुद्ध यादवले बताए । बाँधको उचाइ बढ्दै जाँदा नेपालतिर पानी बढी जम्मा हुने गरेको हो । सरकारले वार्ता गरेर यसको दिगो समाधान खोज्नुपर्ने तुल्सीडिहवाका वंशगोपाल यादवको सुझाव छ । ‘नभए तुल्सीडिहवा गाउँका १४ घर बसाइँ सरेर अर्को ठाउँ जानुको विकल्प छैन,’ उनले भने । गाउँ नै डुबानमा पर्ने जोखिम बढेपछि स्थानीयले राति लुकीलुकी जोखिम मोलेर बाँधका ढोका खोल्ने गरेका छन् । बाँधका ढोका खोल्न भारतीय अधिकारीलाई समन्वय गरी आग्रह गरिएको प्रजिअ चक्रपाणि पाण्डेले बताए ।

प्रकाशित : श्रावण ८, २०७८ १०:४९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×