जनप्रतिनिधिद्वारा आफूअनुकूल योजना- लुम्बिनी - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

जनप्रतिनिधिद्वारा आफूअनुकूल योजना

महामारीको कारण देखाउँदै जनप्रतिनिधिले स्थानीयसँग छलफलै नगरी योजना लागू गर्न थालेका छन्
ठाकुरसिंह थारू, रूपा गहतराज

नेपालगन्ज — गाउँमा कस्ता विकास योजना आवश्यक हुन्छन्, त्यसको छनोटको अवसर स्थानीयलाई दिने अवधारणा छ । तर, यसपटक बाँकेमा यो व्यवहारमा लागू भएन । स्थानीयका आवश्यकताभन्दा जनप्रतिनिधिको रोजाइका योजना अहिले लागू हुँदै आएका छन् ।

स्थानीय सरकार लागू भएदेखि नै जनप्रतिनिधिले सर्वसाधारणलाई आवश्यकभन्दा आफू, कार्यकर्ता र पार्टीका अनुकूल योजना ल्याउने क्रम बढेको सर्वसाधारणको गुनासो छ । कोरोनाको पहिलो र दोस्रो लहरका बेला जिल्ला संक्रमणको केन्द्र बनेको थियो । संक्रमणका कारण जिल्लामा सामाजिक, आर्थिक र विकासका गतिविधि ठप्प थिए ।

अहिले महामारीको कारण देखाउँदै जनप्रतिनिधिले स्थानीयसँग छलफलै नगरी योजना लागू गर्न थालेका छन् । चालु आर्थिक वर्षका लागि जिल्लाका स्थानीय तहले योजना छनोट गर्दा टोल–टोलमा भेला, बैठक गरेनन् । वडा भेला भएको कतै देखिएन । सर्वसाधारणले योजनाबारे आफूसित परामर्श हुने विश्वास गरेका थिए । त्यो आसमात्रै भयो । यस्ता प्रक्रिया पूरा नगरेरै स्थानीय तहले बजेट र नीति कार्यक्रम सार्वजनिक गरेका छन् ।

‘स्थानीय तहले सूचना जारी गरी योजना माग गर्नुपर्ने हो तर त्यो गरेको देखिएन,’ अधिवक्ता विश्वजित तिवारीले भने, ‘जनप्रतिनिधिले कर्मचारी परिचालन गरेर नजिकका टोल र बस्तीबाट स्थानीयका ‘आवश्यकता’ को सूची संकलन गर्न सक्नुपर्थ्यो । त्यो पनि हुन सकेन ।’

स्थानीय सरकारले योजना मागका लागि सार्वजनिक सूचना गर्नुपर्थ्यो । सर्वसाधारणले आवश्यक परेका योजना लेखेर, फोन, हुलाक वा सामाजिक सञ्जालको प्रयोग गरेर पठाउन सक्थे । त्यसो केही पनि नगरी जनप्रतिनिधिले आफूअनुकूल योजना ल्याएको तिवारीले बताए ।

नेपालगन्ज उपमहानगरपालिकाकी उपप्रमुख उमा थापा मगरले कोरोनाका कारण भौतिक रूपमा उपस्थित भई छलफल तथा भेला गर्न असम्भव भएकाले निवेदनमार्फत योजना पेस गर्न अनुरोध गरेको दाबी गरिन् । ‘विभिन्न गैरसरकारी संस्थाका कार्यक्रम, बजेट, नीति तथा कार्यक्रममा समेटिनुपर्ने विषय पनि इमेलमार्फत सुझावका रूपमा प्राप्त गर्‍यौं,’ उनले भनिन् । तर, सर्वसाधारणले सामाजिक सञ्जालबाट उपमहानगरपालिकासित योजना माग गर्न सकेनन् । स्थानीय तहलाई जेठ मसान्तसम्म एकीकृत बजेट तथा कार्यक्रम तर्जुमा गरी असार ५ सम्म कार्यपालिकाबाट स्वीकृत गराएर असार १० भित्र गाउँ वा नगरसभामा पेस गर्नुपर्ने समयसीमा छ । त्यसका लागि पहिले नै योजना छनोट तर्जुमा गर्न आवश्यक थियो ।

योजनाका लागि सामाजिक सञ्जाललगायतको प्रयोगबाट योजना माग गर्न सकिन्थ्यो । स्थानीयलाई आवश्यक पर्ने योजना छनोटका लागि सातवटा चरण छन् । तर, कोरोनाको बाध्यता देखाउँदै यस पटक कुनै चरण पनि स्थानीय सरकारहरूले बस्ती स्तरमा पुर्‍याएनन् । ‘स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिको नागरिकप्रतिको उदासीनता हो यो । विभिन्न माध्यम अपनाएर योजना छनोटमा सर्वसाधारणलाई सहभागी गराउन सकिन्थ्यो । अरू विधि अनुसरण गर्न सकिन्थ्यो,’ स्थानीय सरकार सुशासनविज्ञ मीनबहादुर मल्लले भने, ‘यसरी जनताले छानेको योजनामा अपनत्व हुन्छ । तर, स्थानीय तहमा वडा समितिमार्फत योजनाहरू संकलन गरिएको देखियो ।’ उनका अनुसार बस्ती स्तरमा हुने योजना छनोटका कार्यक्रम जिल्लामा भएको देखिएन । योजना चरणको अन्तिममा आएर एकीकृत योजना स्थानीय सरकारहरूले ल्याएका छन् । ‘वडाले आफैं योजना छनोट गरे । गाउँपालिका तथा नगरपालिकाले त्यसलाई स्वीकृत गरे,’ मल्लले भने ।

कोहलपुर नगरपालिकाका प्रमुख लुटबहादुर रावतले बस्ती र टोलमा पुगेर योजना छान्ने काम महामारीले प्रभावित भए पनि वडाले बजेटको सिलिङ र योजना पठाएपछि विषयगत समितिमार्फत योजना छनोट गरिएको बताए । ‘वडाबाट आएका योजना विषयगत समितिमा छलफल गरेर सबैको साझा बनाउने प्रयास गरेका छौं,’ उनले भने, ‘प्राथमिकता प्राप्त योजना नै बजेटमा समावेश गरेका छौं ।’

नेपालगन्ज उपमहानगरपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत हीरालाल रेग्मीले सबै टोल र बस्तीमा पुगेर सुझाव संकलन गरिएकाले एकपक्षीय नहुने तर्क गरे । बाँकेका सबै स्थानीय तहले कृषिलाई प्राथमिकतामा राखेका छन् । यहाँका ८ वटै स्थानीय तहले ६ अर्ब २२ करोड रुपैयाँभन्दा बढीको आयव्यय प्रस्तुत गरे । बाँकेमा सबैभन्दा बढी नेपालगन्ज उपमहानगरपालिकाले १ अर्ब ४७ करोड ९६ लाख ५४ हजार रुपैयाँको बजेट प्रस्तुत गरेको थियो ।

प्रकाशित : श्रावण ९, २०७८ ११:४१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

जो दिनहुँ संक्रमितको मृत्यु देख्छन्

‘कोभिड वार्डमा उपचार गराइरहेका आफूजस्तै कोरोनाका बिरामीको मृत्यु भएको देख्दा मन त्यसै आत्तिन्छ । सबै बिरामी र कुरूवाको अनुहार मलिन हुन्छ । वार्डभरि सन्नाटा छाउँछ ।’
ठाकुरसिंह थारू, रूपा गहतराज

नेपालगन्ज — एउटै वार्डका बेडमा उपचार गराइरहेका बिरामीले आँखैअगाडि छटपटिएर ज्यान गुमाएको देख्दा दाङका सन्तोष वलीको मन पोल्छ । उनी संक्रमित श्रीमतीको उपचारका लागि भेरी अस्पताल नेपालगन्जमा आएका हुन् ।

भेरी अस्पताल नेपालगन्जले खुला हलमा बनाएको कोरोना वार्ड तस्बिर : ठाकुरसिंह थारु/कान्तिपुर

‘कोभिड वार्डमा उपचार गराइरहेका आफूजस्तै कोरोनाका बिरामीको मृत्यु भएको देख्दा मन त्यसै आत्तिन्छ । सबै बिरामी र कुरुवाको अनुहार मलिन हुन्छ । वार्डभरि सन्नाटा छाउँछ,’ उनले भने, ‘बिरामीको मन त झन् त्यो अवस्था देखेर रुन्छ ।’ उनका अनुसार आफूजस्तै बिरामीको मृत्यु भएको देख्दा आत्मबल कमजोर हुने गरेको छ ।

भेरी अस्पतालमा एउटै वार्डमा ६० बढी बिरामी छन् । कोरोनाका बिरामीलाई राख्ने तीन ठूला हलमा वार्ड बनाइएको छ । खुला हल भएका कारण बिरामी छटपटिने र मृत्यु भएको सबैले सहजै देख्न सक्छन् । जटिल अवस्थाका बिरामी छटपटिएको देखेर सामान्य स्वास्थ्य अवस्था रहेका अन्य बिरामी पनि आत्तिने गर्छन् । ‘वार्डमा मान्छे नमरेको दिन छैन । त्यो दृश्य दैनिक हेर्नुपर्छ । लास देख्दा मन खिन्न हुन्छ । आफ्ना मान्छेको पनि त्यस्तै हुने हो कि भन्ने डरले मनमा त्रास बढ्छ,’ दाङका वलीले भने, ‘अब त लास देख्ने बानी पर्न थालिसक्यो । तर, डरचाहिँ लाग्दो रहेछ ।’

नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका –१८, कारकाँदोका चन्द्र वली कोरोनाको लक्षण देखिएपछि तीन दिन परिवासँग छुट्टिएर होटलमा बसे । तर, ज्वरो कम नभएपछि भेरी अस्पतालमा उपचारका लागि भर्ना भए । उनले कोरोना जित्न अस्पतालमा १७ दिन बिताए । उनी बसेको बेडवरिपरि २३ जना संक्रमित थिए । मृत्युलाई उनले नजिकबाट चिन्ने मौका पाए । संक्रमितको छटपटी, कुरुवाको आक्रोश र चिन्ता पनि उनले नजिकबाट नियाले । आफ्नै अगाडि तीन जना कोरोना संक्रमितको मृत्यु भएपछि उनले डरले शिर ठाडो पार्न सकेनन् । ‘न पर्दा थियो, न कुनै छेकबार । आफ्नै अगाडि मान्छे मरिरहँदा डरले घोप्टो परेर सुत्थें । हेर्न सक्दिनथें,’ उनले भने, ‘राति मरेको मान्छेको शव बिहान मात्र लैजान्थे । हामी निकै आत्तिन्थ्यौं ।’ एकातिर संक्रमितको चाप र अर्कोतिर जनशक्तिको अभावमा कोरोना उपचार उनका लागि सजिलो भएन । ‘अरुको अवस्था हेर्दाहेर्दै आफू कमजोर भएको महसुस हुन्थ्यो,’ उनले भने, ‘अहिले ठूलै युद्धको भुमरीबाट निस्किएको अनुभूति भएको छ ।’

बर्दियाको बाँसगढीका ४९ वर्षीय पुरुष २२ दिनदेखि भेरी अस्पताल नेपालगन्जमा उपचार गराइरहेका छन् । कोरोनाको संक्रमणले अक्सिजनको मात्रा तलमाथि हुन थालेपछि उनी अस्पताल भर्ना भएका थिए । उनी पनि लहरै बेड राखिएको कोरोना वार्डमै भर्ना भएका हुन् । यतिका दिनसम्म उनले दर्जनौं लास देखिसके । त्यो दृश्य देखेर कहिलेकसो उनी आत्तिन्छन् । आफूलाई सम्हाल्ने प्रयास गर्छन् । उनले अहिले कोरोनालाई पराजित गरेका छन् । एक–दुई दिनमै अस्पतालबाट डिस्चार्ज हुने क्रममा छन् । ‘आफ्नै अगाडि मृत्यु भएको देख्दा कोरोनाको सामान्य लक्षण भएका बिरामी पनि आत्तिन्छन् । डर र त्रास पैदा हुन्छ । यसले निको हुनमा झन् समय लाग्दो रहेछ,’ उनले भने, ‘कोठाहरू भइदिएको भए त्यो अवस्था देख्नु पर्दैन्थ्यो । तर, बिरामी यति धेरै छन् कि हलमा नराखी उपाय नै छैन ।’

उक्त अस्पतालमा रहेका सुविधासम्पन्न १८ आईसीयू बेड भरिएका छन् । बिरामीको चाप बढ्दै गएपछि अस्पतालमा ठाउँ अभाव छ । १ सय ४२ बेडको कोरोना वार्डमा २ सय ५० जना बिरामी भरिभराउ छन् । त्यहाँ पनि बिरामी नअटाएपछि अस्पताल परिसरमा पाल टाँगेर कोरोना संक्रमितको उपचार भइरहेको छ । उक्त अस्पतालमा स्वास्थ्य अवस्था जटिल बनेपछि मात्रै उपचारका लागि आउने गरेका छन् । लुम्बिनी र कर्णाली प्रदेशबाट जटिल अवस्थाका कोरोना संक्रमितलाई उपचारका लागि पठाउने गरिएको छ । जसका कारण बिरामीको चाप भेरीमा बढेको हो ।

मृत्यु हुने घटनाले कुरुवाका आफन्त मन थाम्न नसकेर अस्पतालमै रुने कराउने गर्छन् । कतिपयले आक्रोश पोख्दै स्वास्थ्यकर्मीमाथि दुर्व्यवहार पनि गर्ने गरेका छन् । भेरी अस्पताल नेपालगन्जका वरिष्ठ फिजिसियन तथा कोरोना स्रोत व्यक्ति डा.संकेत रिसालले हालको अवस्थामा बिरामीलाई व्यवस्थित रूपमा राख्न नसकिने बताए । उनका अनुसार तीनवटा ठूला हलमा कोरोना वार्ड बनाइएको छ । ‘कोभिड वार्डमा रहेका बिरामीलाई सक्ने सहयोग गरिरहेका छौं । जेजति जनशक्ति छ, त्यसको प्रयोग गरेका छौं,’ उनले भने, ‘एउटा बिरामीका कारण अर्को बिरामीलाई अप्ठ्यारो नहोस् भन्ने हेक्का राखेका छौं ।’ एउटा बिरामीको मृत्यु हुँदा अर्को बिरामीलाई पीडा हुनु स्वाभाविक रहेको उनले बताए । ‘हाल बिरामीलाई कोठाको वार्डमा राखेर उपचार गर्न साध्य छैन । यो बाध्यात्मक अवस्था हो,’ उनले भने ।

अस्पतालको इमर्जेन्जी वार्डसमेतलाई कोरोना वार्डमा परिणत गरिएको छ । १६ बेडको इमर्जेन्सीको ८ वार्डमा अक्सिजनको पाइपलाइन जोडिएको छ । बाँकीका वार्डमा सिलिन्डर अक्सिजनले काम चलाउनु परेको अस्पतालले जनाएको छ । हालसम्म बाँकेमा २ सय ३२ जनाको मृत्यु भएको छ । १ सय ५४ जनाको आईसीयूमा उपचार भइरहेको छ । वैशाखयता मृतकको संख्या बढेको हो । ३ हजार ५ सय ६० सक्रिय संक्रमित छन् । २ हजार ९ सय ४६ जना होम आइसोलेसनमा रहेका छन् ।

अस्पतालका नर्सिङ अधिकृत शिला शर्माले मोनिटर, अक्सिजन पाइपलाइनसहितको आईसीयू बेड सेटअप गरेर जटिल स्वास्थ्य अवस्थाका बिरामीको उपचार भइरहेको बताइन् । ‘वार्डका बेडहरूमा अक्सिजन र मोनिटर जडान गरिएकाले आईसीयूजस्तै मानिएको हो,’ उनले भने, ‘अस्पतालमा अन्तिम अवस्थाका बिरामी उपचारका लागि बढी आउने गरेकाले मृतकको संख्या बढेजस्तो देखिएको हो ।’

प्रकाशित : जेष्ठ १०, २०७८ ०९:२२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×