व्यवसायीले टेरेनन् स्वास्थ्य मापदण्ड- लुम्बिनी - कान्तिपुर समाचार

व्यवसायीले टेरेनन् स्वास्थ्य मापदण्ड

भौतिक दूरी कायम गर्ने नियम उल्लंघन
पसलमा सेनिटाइज र काउन्टरमा प्लास्टिकको बार राखिएन
मनोज पौडेल, दुर्गालाल केसी

कपिलवस्तु/दाङ — कपिलवस्तु नगरपालिका–१, चोक बजारका एक फेन्सी पसले मास्क नलगाई ग्राहकसँग कुराकानी गर्दै सामान बेच्दै थिए । ग्राहक पनि बिनामास्क थिए । यस्तै तौलिहवा बजारको गौढी चोकमा तरकारी बेच्न बसेकी महिलाले पनि मास्क लगाएकी थिइनन् । उनी बेपरवाह बनेर ग्राहकसँग गफिँदै तरकारी व्यापार गरिरहेकी थिइन् ।

दाङको घोराही बजारमा स्वास्थ्य मापदण्ड अपनाउन सर्वसाधारणलाई अनुरोध गर्दै प्रहरी । तस्बिर : दुर्गालाल/कान्तिपुर

अहिले सदरमुकाम तौलिहवा बजारका व्यवसायीहरू असुरक्षित रूपमा व्यापार व्यवसाय गरिरहेका छन् । दोस्रो चरणको कोरोना भाइरस संक्रमण उच्च रहेका बेला गत वैशाख र जेठ महिनामा तौलिहवा अस्पतालमा उपचारका लागि आएका ७९ जना बिरामीको मृत्यु भयो । बजारकै एक चल्तीका ठूला व्यवसायीको कोभिडकै कारण मृत्यु भयो । मृत्युलाई नजिकबाट देख्नेहरू पनि अहिले सुरक्षा सतर्कता अपनाउन कन्जुस्याइँ गरिरहेका छन् । हेलचेक्र्याइँ गरेर व्यापार व्यवसाय गरिरहेका छन् । व्यवसायीले मास्क नलगाउने मात्र होइन, पसलमा सेनिटाइजर पनि राखेका छैनन् । असुरक्षित संवाद र पैसा लेनदेन गरिरहेका छन् । काउन्टरमा प्लास्टिकको बार पनि लगाएका छैनन् ।

तौलिहवा बजार क्षेत्रमा मेडिकल पसलबाहेक कसैले पनि सुरक्षा सतर्कता अपनाएका छैनन् । बजारका फेन्सी, किराना, कपडा, जुत्ता चप्पल, मोबाइल, जनरल स्टोर र मिठाईलगायत पसलमा कोभिडको सतर्कता अपनाइएको छैन । व्यवसायीले ग्राहकलाई मास्क लगाउन भन्दैनन् । ग्राहक पनि मनखुसी पुग्छन् । बाटोमा कहींकतै प्रहरीलाई देख्ने अवस्था आयो भने मास्क लगाउँछन् । नभए उनीहरू पनि मनमौजी हिँड्छन् ।

तीन सातायताबाट स्थानीय प्रशासनले बजारका पसल खोल्ने समय बढाउँदै लगेको छ । अहिले अर्को सूचना नआउँदासम्म भनेर गएको मंगलबारबाट साँझ ७ बजेसम्म पसल, व्यापार व्यवसाय खोल्न दिएको छ । प्रशासनले निषेधाज्ञा बिस्तारै खुकुलो बनाउँदै लगे पनि व्यवसायीहरूले भने सुरक्षालाई बेवास्ता गरेका छन् । निषेधाज्ञामा मास्क नलगाई बजार हिँडडुल गरेको गुनासो आएपछि प्रहरीले असार पहिलो साता बजार अनुगमन गरेको थियो । १९ जनालाई पक्रेर कारबाही गरेको थियो । पहिलोपटक भएकाले दुई सय रुपैयाँ जरिवाना गरेर छाडेको प्रहरीको भनाइ छ । बजारमा मास्क नलगाई व्यापार व्यवसाय गरिरहेको र ग्राहक पनि बेपरवाह भइरहेको गुनासो आइरहेको प्रमख जिल्ला अधिकारी चक्रपाणि पाण्डेले बताए । ‘गुनासो बढेको छ,’ उनले भने, ‘बजार अनुगमन गरेर कारबाही गर्छौं ।’

त्यस्तै, दाङमा निषेधाज्ञा सुरु भएदेखि नै व्यवसायीहरूले खुकुलो बनाउन माग गर्दै आए । अन्ततः दुई महिनापछि निषेधाज्ञा खुकुलो भयो । निषेधाज्ञा खुकुलो गर्दा सर्त थियो, स्वास्थ्य मापदण्ड पालना गर्ने तर अहिले बजारमा कतै पनि यसमा ध्यान पुगेको छैन । भीडभाडका बीच सामान किनमेल भइरहेको छ । व्यवसायी र ग्राहक कसैले पनि मापदण्ड पालना नगर्दा फेरि महामारी फैलिने जोखिम बढिरहेको छ । सार्वजनिक यातायात, पसल, सडक, सरकारी तथा गैरसरकारी कार्यालय सबैतिर भीडभाड छ । गाडीमा अन्य समयमा जस्तै कोचाकोच गरेर यात्रुहरू चढिरहेका छन् । जीविका चलाउनुपर्ने, घरभाडा तिर्नुपर्ने, कर तिर्नुपर्नेजस्ता समस्या देखाउँदै व्यवसायीले निरन्तर बजार खोल्न दबाब दिइरहेका थिए । स्वास्थ्य मापदण्ड अपनाएर मात्र व्यापार व्यवसाय चलाउन सबै व्यवसायीलाई अनुरोध गरिरहेको दाङ जिल्ला उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष टंकसिंह बुढाथोकीले बताए । ‘व्यवसायीलाई स्वास्थ्य मापदण्ड पालना गरेर मात्र व्यवसाय गर्न आग्रह गरिरहेका छौं । ग्राहकले लापरबाही गर्दा पनि भीडभाड भइरहेको छ,’ उनले भने, ‘सर्वसाधारणलाई पनि स्वास्थ्य मापदण्ड अपनाउन आग्रह गरिरहेका छौं । चेतनामूलक कार्यक्रम गरिरहेका छौं ।’

व्यवसायीलाई सुरक्षित भएर मात्र व्यवसाय गर्न सचेत पारिरहेको च्याम्बर अफ कमर्सका अध्यक्ष श्रीधर महराले बताए । जीविका चलाउन कठिन भएका कारण व्यवसाय सञ्चालन गर्नुपर्ने बाध्यता भए पनि लापरबाही गर्न नहुने उनले बताए । यातायात क्षेत्र पनि ठूलो घाटामा गएकाले सञ्चालनका लागि निरन्तर दबाब दिंदै आएको यातायात व्यवसासी भरतनाथ योगीले बताए । ‘हामी ऋणमा डुबिरहेका छौं । ब्याज तिर्न नसकेर सबै छटपटिइरहेका छन्,’ उनले भने, ‘स्वास्थ्य मापदण्ड अपनाएर चलाउने भनेका छौं । यसका लागि हामीले धेरैपटक प्रशासनलाई अनुरोध पनि गर्दै आएका छौं ।’ अहिले स्वास्थ्य समस्याभन्दा जीविका चलाउने कुरा ठूलो भइसकेको उनले बताए । बजारमा दिनहुँ स्वास्थ्य मापदण्डबारे सचेतना फैलाउने गरिरहेको तुलसीपुर उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष रामप्रसाद चालिसेले बताए । सबै व्यवसायीलाई स्वास्थ्यका मापदण्ड अपनाएर मात्र व्यापार, व्यवसाय गर्न अनुरोध गरिरहेको र पालना भए नभएको अनुगमन पनि भइरहेको उनले बताए ।

निषेधाज्ञा खुकुलो भएसँगै कोरोना महामारीप्रति लापरबाही बढिरहेको स्वास्थ्य कार्यालय प्रमुख अंगदबहादुर शाहीले बताए । ‘मानिसहरू बजारमा जथाभावी हिंडिरहेका छन् । व्यापार, व्यवसाय सबैतिर भद्रगोल छ,’ उनले भने, ‘भन्दा पनि मानिसहरू टेर्दैनन् । उल्टै गाली गर्छन् ।’ मास्क नलगाई हिँडिरहेका छन् । होटल, सैलुनजस्ता संवेदनशील व्यवसाय पनि भित्रभित्रै सञ्चालन भइरहेका छन् । यस्तो लापरबाहीले फेरि संक्रमण फैलने खतरा बढिरहेको उनले बताए ।

प्रकाशित : असार २७, २०७८ ०८:४९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

अपांगता भएकालाई खोपको प्राथमिकतामा राख्न माग

कोरोनाविरूद्धको खोप पाउने अपांगता भएकाको संख्या न्यून
विद्या राई

काठमाडौँ — गत वैशाखमा घरका सबै जनालाई कोरोना संक्रमण भएपछि दाङकी गोमा आचार्यको परिवार होम आइसोलेसनमा बस्यो । खानपान र व्यायाममा जोड दिए । गोमाका २५ वर्षीय छोरा आशिषचाहिँ झन् सिकिस्त हुन थाले । उनी सहजै हिँडडुल गर्न, खानेकुरा राम्ररी चपाएर खान, बोल्न र अरूले बोलेको बुझ्न सक्दैनन् । उनको रोग प्रतिरोधक क्षमता कमजोर भएकैले कोरोनाले अत्यधिक च्यापेको गोमाको आकलन छ । 

प्रतिकात्मक तस्बिर : सीजीटीएन


घरैमा उपचार सम्भव नभएपछि स्थानीय कोरोना अस्पतालमा भर्ना गरे । परिवारका सदस्य अस्पतालमा कुरुवा बस्न मिलेन । खानपान, दिसापिसाब, सरसफाइ, हिँडडुललगायत हरेकमा सहयोगी चाहिने उनलाई अस्पताल बस्न सकस भयो । अनि एक सातामै घर फिर्ता ल्याइयो । तीन सातापछि मात्रै उनको कोरोना रिपोर्ट नेगेटिभ आयो । ‘उसले कोरोनाविरुद्धको खोप बेलैमा लगाउन पाएको थियो भने त्यति धेरै पीडा खेप्नुपर्थेन, भगवान् भरोसाले गर्दा मात्रै छोराले पुनर्जीवन पायो,’ गोमाले भनिन् ।

कोरोना संक्रमणमुक्त भएको डेढ महिना बितिसके पनि उनमा अझै स्वास्थ्य असहजता, कमजोरपनको समस्या उस्तै छ । महामारी कायमै रहेकोले फेरि संक्रमण हुन्छ कि भन्ने पिरलो परिवारलाई छ । यही डरले चिनजानेका मानिस र स्वास्थ्यकर्मीसँग खोपको सोधखोज गरिरहेका हुन्छन् ।

राष्ट्रिय अपांग महासंघ नेपालका अनुसार मुलकमा कोरोनाको दोस्रो लहर सुरु भएको पहिलो डेढ महिनामा अपांगता भएका ३ सय ५० जनाभन्दा बढी संक्रमित भए । जसमध्ये १३ जनाले ज्यान गुमाए । महासंघको वाग्मती प्रदेश उपाध्यक्ष लक्ष्मी काफ्ले भन्छिन्, ‘समयमै खोप लगाउन पाएको भए यो अवस्था पक्कै आउने थिएन ।’ राष्ट्रिय जनगणना २०६८ अनुसार देशभर बौद्धिक अपांगता, शारीरिक अपांगता, बहिरा, दृष्टिविहीन, श्रवणदृष्टिविहीन, स्वरबोलाइसम्बन्धी अपांगता, मनोसमाजिक अपांगता, अटिजम, हेमोफोलिया र बहुअपांगतालगायत अपांगता भएका व्यक्तिको संख्या ५ लाख १३ हजार ३ सय २१ छ । यिमध्ये निकै कमले मात्र कोरोनाविरुद्धको खोप प्राप्त गरेका छन् ।

आशिषजस्तै लाखौं अपांगता भएकाहरू खोपको पर्खाइमा छन् । संक्रमणको उच्च जोखिममा रहेकैले नेपालमा कोरोनाविरुद्धको खोप अभियान सुरू भएदेखि नै यो वर्गलाई प्राथमिकता दिइनुपर्ने माग उठिरहेको छ । तर व्यवहारमा त्यस्तो नपाइएको बौद्धिक अपांगताका अभिभावक महासंघ, नेपालका अध्यक्ष राजु बस्नेत बताउँछन् । ‘अपांगता भएका, त्यसमा पनि गम्भीर प्रकृतिका अपांगताका भएका व्यक्तिहरूलाई खोपको टड्कारो आवश्यकता छ,’ छोरा रोशनको प्रसंग जोड्दै उनले थपे, ‘अपांगता भएका व्यक्तिको अधिकारका लागि निरन्तर वकालतका कामले म फिल्डमा हिँडिरहनुपर्छ, घर फर्केर ढोका टेक्न नपाउँदै छोरो काखमा आइपुग्छ, उसलाई संक्रमण होला भन्ने डर भइरहन्छ, छोरालाई खोप लगाएको भए यति धेरै पीर हुने थिएन ।’

गम्भीर प्रकृतिका अपांगता भएका व्यक्तिमा रोग प्रतिरोधक क्षमता कमजोर हुने, बौद्धिक अपांगता भएकासँग भौतिक दूरी कायम गर्न/गराउन नसकिने, सहयोगीका रुपमा खटिने व्यक्तिबाटै संक्रमणको जोखिम हुने भएकोले यो वर्गलाई खोपको प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने उनको भनाइ छ । महासंघले अपांगता भएका व्यक्तिलाई खोपमा प्राथमिकता दिन, खोप केन्द्रहरू सहज र पहुँचयुक्त बनाउन गत वैशाख २ देखि असार ४ सम्म स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय, महिला बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्रालयलगायत सम्बन्धित निकायहरूमा १० पटकभन्दा बढी पटक यसबारे ध्यानाकर्षण गराइसकेको छ । अपांगताको विषय मानवीय संवेदनशीलताको विषय पनि भएको हुँदा नीतिगत निर्णय गरेर उनीहरूलाई प्राथमिकतामा राखी खोप दिन सरकारको तर्फबाट पहल गर्ने प्रतिबद्धता प्राप्त भए पनि कार्यान्वयनमा नआएको महासंघको गुनासो छ ।

यसबारे सोमबार राष्ट्रिय सभा बैठकमा बोल्दै सांसद विमला राई पौड्यालले समेत सरकारको ध्यानाकर्षण गराएकी थिइन् । ‘अरुसँग आश्रित भएर आफैं सुरक्षित हुन नसक्ने समुदाय सबैभन्दा जोखिममा भएको समुदाय हो, त्यसैले सरकारले यो संवेदनशीलता बुझेर अपांगता भएका व्यक्ति बस्ने घर, सेल्टर पहिचान गरी त्यही ठाउँमा गएर खोप लगाउने व्यवस्था गरियोस्,’ उनले आफ्नो सरोकारको विषय खोपको उपलब्धता मात्रै नभएर प्राथमिकताको समेत रहेको बताइन् ।

प्रकाशित : असार २७, २०७८ ०८:४८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×