कोरोनाले घरखर्चै रोकियो- लुम्बिनी - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

कोरोनाले घरखर्चै रोकियो

भारतमा रोजगारी गुमाएर घर फर्केकालाई गुजारा चलाउने चिन्ता
वीरेन्द्र केसी

अर्घाखाँची — गुल्मीको मदाने गाउँपालिका–६ का भीम विक अहिलेसम्म १४ पटक भारत आउजाउ गरे । सानै उमेरदेखि भारतमा रोजगारी गरेर परिवारलाई खर्च पठाउँथे । घरमा बुबाआमा, श्रीमती र दुई छोरीको घरखर्च र पढाइ खर्च पुर्‍याउने जिम्मेवारी उनकै काँधमा छ । एक वर्षदेखि उनी बेरोजगार छन् । 

कोरोनाका कारण काम गर्ने होटल बन्द भएपछि अघिल्लो चैतमा घर आएका थिए । यही मौकामा आफ्नो घर बनाउने काममा लागे । घर निर्माण सकेर जाने तयारी गर्दा फेरि दोस्रो लहरको कोरोना संक्रमण भएर निषेधाज्ञा भएपछि बेरोजगार भएको उनले बताए । ‘घरमा खानेखर्च सकियो, काम गर्न हिँड्ने तयारी गर्दा निषेधाज्ञा भयो,’ उनले भने, ‘यहाँ केही काम पाइँदैन । सानो काम पाइए अब भारत जाने थिइनँ ।’

घर बनाउँदा लागेको ऋणले विकको मन आत्तिएको छ । ‘भारत गएर कमाएर ऋण तिरौंला भनेर घर बनाएँ,’ उनले भने, ‘भाका आउनै लाग्यो, साहूले पैसा मागे भने ऋण तिर्ने उपाय छैन, रोगको डर पनि छ, यहाँ गुजारा चलाउन पनि समस्या हुन थाल्यो ।’ घरको आर्थिक स्थिति कमजोर भएर ऋण लागेपछि पढाइ छाडेर भारत पुगेका सौतमारेका दिनेश सुनार पनि अहिले घरमै यत्तिकै छन् ।

आठ वर्ष भारतमा काम गरेर घरको ऋण तिरेर भ्याए । ‘पढाइ थोरै भएकाले धेरै तलब भएको नोकरी पाइँदैन,’ उनले भने, ‘होटलमा भाँडा माझ्ने, ग्यारेजमा काम गर्ने हो । कोरोनाको डरले रोजगारी छाडेर घर आएँ । अहिले पैसा सकिएर घरखर्च जोहो गर्न सकस भएको छ ।’

सानै उमेरमा बाबु गुमेपछि जेठा छोराको काँधमा सबै जिम्मेवारी आयो । ‘घरमा ऋण थियो, जग्गा थोरै थियो, वर्ष दिन काम गरेर ६ महिनालाई खान पुग्दैनथ्यो,’ दिनेशकी आमा सुनकलाले भनिन्, ‘छोराले सबै ऋण तिरो, दुई बहिनीको र आफ्नो विवाह गरेर गाउँमा कच्ची घर पनि बनायो । घरखर्च, नातिको पढाइ खर्च सबै छोराकै भरमा छ, बेरोजगार भएर बस्दा घरायसी समस्या भएको छ ।’ रोगभन्दा भोकको चिन्ताले सताएको उनले बताइन् । गाउँमै घर निर्माण गर्ने काम पनि पाइन्थ्यो । तर, कोरोना लागेपछि आम्दानी नहुँदा घरगोठ निर्माणको काम पनि छैन । बाटो खन्नेलगायत निर्माणका काम डोजर, एस्काभेटरले गर्दा गाउँका कामदार बेरोजगार भएको उनले बताइन् ।

गाउँमै बसेर सिकर्मी, डकर्मीको काम गर्ने सोच बनाएका अर्घाखाँची मालारानी गाउँपालिका–९ का विष्णु पुन फेरि भारत नगएसम्म रोजगार नपाइने भन्दै आत्तिएका छन् । पहिला त गाउँमा कच्ची घर, गोठ बनाउने काम धेरै हुन्थ्यो । घर, निर्माण गर्दा गारो लगाउन ढुंगा निकाल्ने, बोक्ने, माटो मुछ्ने, काठ ओसार्ने र गारो लगाएर एउटा घर गोठ ठडाउन कम्तीमा दुई महिना लाग्थ्यो । दुई महिनाको कमाइले चार महिना खर्च धान्थ्यो । गाउँमा अहिले पहिलेजस्तो घरगोठ निर्माण गर्ने निकै कम छन् र पैसा भएकाले पनि कोरोनाका कारण घर नबनाएको उनले बताए ।

पहिलो चरणको लकडाउनमा गोखुंगाका सुनिल खत्री ६ महिना बेरोजगार भए । लकडाउन अन्त्य भएपछि काठमाडौंको एक होटलमा काम गर्न गए । फेरि कोरोना फैलिएपछि होटल बन्द भएर उनी गाउँमा आए । ‘होटलमा सम्पर्क गर्दा अहिले नआउन भन्छन्,’ उनले भने, ‘कहिले निषेधाज्ञा खुला, कोरोना हराउला र जागिर गर्न काठमाडौं हिँडौंला भनेर मन आतुर छ ।’ एकातिर कोरोना संक्रमणको डर र अर्कोतिर भोकको चिन्ता रहेको उनले बताए ।

प्रकाशित : असार १८, २०७८ ०८:२९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

वैदेशिक रोजगारी छोडेर कृषि

गाउँमै तरकारीखेती र पशुपालनमा युवा आकर्षित हुँदै
वीरेन्द्र केसी

अर्घाखाँची — भारतबाट फर्केका युवा देवबहादुर खड्काले सन्धिखर्क नगरपालिका–१० बिहारमा प्लास्टिक टनेलभित्र गोलभेंडा, सिमी, बोडी, घिरौला, काँक्रालगायत तरकारी लटरम्मै फलाएका छन् । कोभिड–१९ को महामारीमा उनलाई सन्धिखर्क बजार र घरमै आउने ग्राहकलाई तरकारी पुर्‍याउन भ्याइनभ्याइ छ ।

अर्घाखाँचीको सन्धिखर्क नगरपालिका–१०, बिहारका देवबहादुर खड्का गोलभेंडा खेती देखाउँदै। तस्बिर : वीरेन्द्र/कान्तिपुर

कोरोना संक्रमणका बेला तरकारी माग धेरै भयो । घरमा यत्तिकै बस्नुभन्दा खालि जमिनमा आफैं उत्पादन गरेर उपभोक्तालाई ताजा तरकारी खुवाउन यतिबेला उनी सक्रिय छन् । ‘गोलभेंडा नपाक्दै बिक्री हुन्छ,’ खड्काले भने, ‘अन्य तरकारीको माग पनि उस्तै छ ।’ कोरोना महामारी लाग्यो भनेर चिन्ता मानेर यत्तिकै बस्नुभन्दा बारी खोर्सेर तरकारी उत्पादन गरेको उनले बताए ।

उनले वर्षमा ५ लाखभन्दा बढी बैंक बचत गर्छन् । कोरोनाका कारण सन्धिखर्कका व्यापारीले बुटवल र तराईबाट तरकारी ल्याउन सहज छैन । संक्रमण फैलिने डरले धेरैले गाउँकै तरकारी खरिद गरेर बिक्री गर्छन् । यस बेला तरकारी बजारमा अभाव छ । गाउँमा व्यापारी खरिद गर्न पुगेपछि खड्का उत्साहित छन् । लामो समय भारतमा रोजगारी छाडेर स्वदेश आएका खड्काले अहिले तरकारीसँगै दूध उत्पादनका लागि दुई मुर्रा भैंसी पालेका छन् । ‘अब कृषितिरै लाग्छु,’ उनले भने, ‘युवा जनशक्तिले कृषि उत्पादन गरेर गाउँलाई स्वरोजगार र आत्मनिर्भर बनाउनुपर्छ ।’ युवा उमेरमा विदेशी भूमिमा रोजगारी खोज्दै जाने, परिवार सहरमा ल्याउन र गाउँमा वृद्धवृद्धा मात्रै हुँदा उब्जनी हुने खेतीयोग्य जमिन बाँझिँदै गएर उत्पादन घट्दो भएको खड्काले बताए ।

पाणिनि गाउँपालिका–१, पणेनाका रेतवीप्रसाद पौडेलले पाखोबारीमा तरकारी खेती गरेका छन् । सुन्तलाका बोटमुनि काउली, बन्दा, मुला, साग, भिन्डी, फर्सीलगायत तरकारी उत्पादन भएका छन् । ‘पाखोबारीमा तरकारीबाट मनग्य आम्दानी भएपछि विदेश जान छाडें,’ उनले भने, ‘कोरानाको बेला गाउँमै तरकारी उत्पादन गरेर सहर पठाएँ । आफ्नै ठाउँमा कृषिकर्मले भविष्य उज्ज्वल छ ।’ उनले तरकारी र सुन्तलाबाट वर्षमा ६ लाख रुपैयाँ आम्दानी गर्छन् । युवा कृषक चिरञ्जीवी पौडेलले बाँझो बारी खनेर तरकारी फलाएका छन् । ‘पाखोबारीमै दुःख गरेपछि तरकारी उत्पादन राम्रो छ,’ उनले भने, ‘वर्षाको तरकारी तराईका सहरबाट माग बढी हुन्छ । कोरोनाका बेला सहरबाट पहाडको तरकारी धेरै खपत भयो ।’

गाउँमा केही गर्न नसकिने भन्दै वैदेशिक रोजगारीमा गएका युवामध्ये केहीले फर्केपछि बारी कोरेर तरकारी खेती, मसलाबाली गरेका छन् । दूध उत्पादनका लागि उन्नत जातका गाईभैंसी पाल्ने र खसीबोकाका लागि बाख्रा पाल्ने गरेका छन् । राम्रोसँग काम गरेर रोगकिराबाट जोगाउन सकेमा कृषिबाट पनि स्वरोजगार बन्न सकिने उनले बताए । कृषि उत्पादन गर्दा पूरै शरीर हिलाम्ये र धूलो हुन्छ । माटोमा काम गर्दा हातखुट्टा फुट्न सक्छन् तर ताजा तरकारी खान पाइने र बिक्री गरेपछि मनग्य आम्दानी गर्न सकिने उनले बताए । केही वर्षदेखि नरपानीमा युवा कृषक गुणनिधि न्यौपानेले पाखोबारीमा तरकराी खेती गरेका छन् । भिरालो बारीमै बोटमा मल र जल मिलाउन सकेमा उब्जनी राम्रो हुन्छ ।

प्रकाशित : असार ९, २०७८ ०८:४५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×