उपचार नपाएर ज्यान गुमाउँदै संक्रमित- लुम्बिनी - कान्तिपुर समाचार

उपचार नपाएर ज्यान गुमाउँदै संक्रमित

होम आइसोलेसनमा बसेकालाई गम्भीर अवस्था भएपछि मात्र अस्पताल
ठाकुरसिंह थारू

नेपालगन्ज — बाँकेको खजुरा गाउँपालिका–२ का ६९ वर्षीय पुरुषको स्वास्थ्यमा सोमबार साँझ समस्या देखियो । श्वासप्रश्वासमा समस्या भएपछि अस्पतालमा ल्याउँदै गर्दा सोही राति बाटोमै उनको मृत्यु भयो ।

लक्षण देखिएपछि गत वैशाख १९ गते परीक्षण गर्दा कोरोना संक्रमण पत्ता लागेपछि होम आइसोलेसनमा बसेका थिए । नजिकै रहेको भेरी अस्पताल नेपालगन्ज र नेपाल शिक्षण अस्पताल संक्रमितले भरिभराउ छन् । त्यसैले गर्दा उनी घरमै बस्न बाध्य थिए ।

खजुरा गाउँपालिकाको आइसोलेसन सेन्टरमा रहेका वडा नम्बर ३ का ५५ वर्षीय कोरोना संक्रमित पुरुषको गत शनिबार मृत्यु भयो । उनको उपचार नपाएर ज्यान गएको परिवारजनको आरोप छ । सामान्य लक्षण देखिएपछि सुरुमा उनी परीक्षण नै नगराई होम आइसोलेसनमा बसेका थिए । वैशाख १६ गते परीक्षण गर्दा रिपोर्ट पोजिटिभ आयो । वैशाख १७ गते आइसोलेसन सेन्टरमा भर्ना भए ।

परिवारले उनलाई सुरुमा शिक्षण अस्पताल नेपालगन्ज लगेका थिए । तर, अस्पतालका स्वास्थ्यकर्मीले कोरोनाका बिरामीलाई उपचार गर्न नसक्ने भन्दै एम्बुलेन्सबाट झार्नै दिएनन् । अस्पतालमा बेडको अभाव भएपछि उनलाई परिवारले शुक्रबार आइसोलेसन सेन्टरमा भर्ना गरेका हुन् । ‘देखाउनका लागि दुई जना स्टाफको भरमा आइसोलेसन बनाइएको छ । तर, डाक्टर छैनन् । समयमा उपचार पाएको भए बुबा सायद बाँच्नु हुन्थ्यो होला,’ मृतकका छोरा अनिल तिरुवाले भने, ‘अक्सिजन लेबल कम थियो । एक्कासि गाह्रो भयो भन्दा भन्दै ज्यान गयो ।’

बाँकेमा संक्रमण बढेसँगै अस्पतालहरूमा बेड अभाव भएपछि होम आइसोलेसनमा बस्ने बढेका छन् । लक्षण देखिएपछि परीक्षण नै नगराई होम आइसोलेसनमा बस्ने पनि उत्तिकै छन् । ढिलो गरी परीक्षण गराउँदा र होम आइसोलेसनमा बस्ने बढेसँगै मृत्यु हुनेको संख्या पनि बढ्दै गएको छ ।

संक्रमण भएकाहरू स्वास्थ्य समस्या गम्भीर भएपछि मात्र उपचारका लागि अस्पताल आउने गरेका कारणले मृतकको संख्या बढेको स्वास्थ्यकर्मीहरूको भनाइ छ । अस्पताल भरिएको हल्लाले पनि संक्रमितहरू बेड नपाउने हो कि भनेर अस्पताल नगएर घरमै बस्न थालेका हुन् । त्यस्तै स्वास्थ्य अवस्था सामान्य हुँदासम्म घरमै बस्ने र गम्भीर अवस्थामा मात्र अस्पताल आउन चिकित्सकले सुझाव दिँदै आएका छन् ।

‘अहिलेको समस्या नै त्यही हो । लक्षण देखिएकाहरू नै पीसीआर नगरी बस्नुहुन्छ । धेरै अस्वस्थ भएपछि मात्र पीसीआर गराउनु हुन्छ । कतिको त अस्पतालमा भर्ना भएपछि मात्र पीसीआर गराइन्छ,’ भेरी अस्पताल नेपालगन्जका कोरोना स्रोत व्यक्ति तथा फिजिसियन डा. संकेत रिसालले भने, ‘उपचारका लागि बिरामीलाई ढिलो गरी अस्पताल पुर्‍याउँदा पक्कै पनि उपचारमा समस्या थपिन्छ ।’ मृतकहरूको आँकडा हेर्दा उपचारका लागि अन्तिम अवस्थामा अस्पताल पुग्नेको संख्या धेरै छ । अस्पतालमा बिरामीको चाप थेगिनसक्नु छ । अक्सिजन अनि भेन्टिलेटरको अभाव उस्तै छ । जसले होम आइसोलेसनमा बस्ने संख्या बढ्दो छ ।

हाल नेपालगन्ज उपमहानगरपालिकामा २ हजार ३ सय ६६ जना होम आइसोलेसनमा छन्, जसमध्ये सबैभन्दा धेरै वडा नं. १० मा ६ सय ५० जना छन् । उपमहानगरले सामान्य लक्षणसहितका बिरामीलाई ह्वाइट हाउसस्थित आइसोलेसनमा राखेको छ भने रामलीला मैदानस्थित तालिम केन्द्रमा अक्सिजनसहितको आइसोलेसन केन्द्र सञ्चालनमा छ । घरमै आइसोलेसनमा बसेकालाई सुरुमा सम्पर्क व्यक्तिले स्वास्थ्य अवस्थाबारे जानकारी लिने र पछि पनि समय–समयमा परामर्श दिँदै आएको स्वास्थ्य शाखा प्रमुख रामबहादुर चन्दले बताए । ‘घरमै बसेकाहरूलाई वडाकै स्वास्थ्यकर्मीले फलोअप गर्नुहुन्छ,’ उनले भने, ‘समस्या गम्भीर भएमा कोभिड वार्डमा रेफर गर्छौं ।’

नेपालगन्जकी उपप्रमुख उमा थापामगरले होम आइसोलेसनमा बसेकाहरूको स्वास्थ्य अवस्थाबारे समय–समयमा जानकारी लिई आवश्यक परामर्शमा निरन्तर खटिन स्वास्थ्यकर्मीलाई निर्देशन दिएको बताइन् । वैशाख २० गतेसम्मको अभिलेखअनुसार कोरोनाका कारण नेपालगन्जमा मात्र ७१ जनाको मृत्यु भइसकेको छ । कोहलपुरमा २९, बैजनाथमा १२, खजुरामा १८ जनाको मृत्यु भएको छ । होम आइसोलेसनमा बस्ने व्यक्तिको स्वास्थ्य अवस्थाबारे जानकारी लिन सम्बन्धित पालिकाले स्वास्थ्यका कर्मचारी परिचालन गर्नुपर्ने स्वास्थ्य निर्देशिका छ ।

प्रकाशित : वैशाख २२, २०७८ ०८:३१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

होला रातो मत्स्येन्द्रनाथको जात्रा ?

उपत्यकामा निषेधाज्ञा जारी छ, सँगसँगै रथ निर्माण पनि भइरहेको छ । संक्रमणको जोखिमका बीच हजारौंको उपस्थिति रहने रथयात्रा होला त ? भइहाले पनि कसरी गरिएला भन्ने आमचासो छ ।
प्रशान्त माली

काठमाडौँ — वर्षा र सहकालका देवता मानिने रातो मत्स्येन्द्रनाथको रथ निर्माण थालिएको मंगलबार ७ दिन पुग्यो । ललितपुरको पुल्चोकमा पाटन यावाल गुठीका १२ जना र बाराही गुठीका २३ जनाले धमाधम रथ निर्माण गरिरहेका छन् ।

आगामी वैशाख २९ मा रथारोहण र जेठ १ मा रथयात्राको साइत परेको छ । तर काठमाडौं उपत्यकामा वैशाख मसान्तसम्म निषेधज्ञा जारी छ । सरकारले संक्रमणको जोखिम भन्दै अत्यावश्यकबाहेक घरबाहिर ननिस्कन सर्वसाधारणलाई आग्रह गरिरहेको छ । यस्तोमा बाजागाजासहित हजारौंको उपस्थितिमा सम्पन्न हुने रथयात्रा होला त ? भइहाले पनि कसरी गरिएला भन्ने अहिले आमचासो छ ।

गत चैत २६ मा ललितपुर प्रशासनमा सरोकारवालासहित बसेको बैठकले रथ निर्माण र जात्रा गर्ने निर्णय भने गरिसकेको छ । गतवर्ष रथारोहणपछि मत्स्येन्द्रनाथलाई अनिर्णयको बन्दी बनाएर बिचल्ली बनाएको भन्दै स्थानीय रथ तान्न बाहिर निस्कँदा झडप भएको थियो । जात्रा व्यवस्थापन गर्ने मुख्य जिम्मेवारी गुठी संस्थान र ललितपुर महानगरको हो । शान्ति सुरक्षा र रथ तान्न प्रशासन कार्यालय र स्थानीय २१ जातीय खलक जिम्मेवारीमा छन् ।

गुठी संस्थान ललितपुर शाखा प्रमुख खिमा वली भन्छन्, ‘जात्रा व्यवस्थित बनाउने बारे पटक–पटक छलफल भइरहेको छ । स्वास्थ्य मापदण्ड अपनाएर परम्परालाई निरन्तरता दिने भन्ने छ ।’ तर अहिले नै यस्तै गर्ने भन्ने पूरा टुंगो भने लागिनसकेको उनले बताए । ‘रथ तयार भइसकेपछि कति जनाको उपस्थितिमा कसरी तान्ने भन्ने विषयमा स्थानीय जातीय खलकलगायत सरोकारवालासँग छलफल थालेर निष्कर्ष निकाल्नेछौं,’ उनले भनिन् । ललितपुरका प्रमुख जिल्ला अधिकारी ढुण्डीप्रसाद निरौलाले वैज्ञानिक प्रक्रिया अपनाई रथयात्रा गर्न सरोकारवालासँग छलफल गरेर अगाडि बढ्ने बताए । महानगरले पनि रथयात्रा न्यून सहभागितामा गर्न ज्यापू समाजका प्रतिनिधिसँग छलफल थालेको जनाएको छ ।

यात्राको पहिलो दिन रथ पुल्चोकबाट पाटन गाःबहाल पुर्‍याइन्छ । त्यहाँ ९ वटा धिमे बाजा खलक उपस्थित हुन्छन् । लगनखेलमा १९ वटा धिमे बाजा थपिन्छन् । सुन्धारा, चक्रवाहल, जावलाखेलमा पनि छुट्टाछुट्टै बाजा उपस्थित हुने प्रचलन छ । तर यसपटक सीमित बाजा मात्र उपस्थित गराइने महानगर प्रवक्ता राजु महर्जनले बताए । ‘जात्रा व्यवस्थित बनाउन रथ तान्ने, बाजा बजाउनेलाई छुट्टाछुट्टै टिसर्ट र क्यापको व्यवस्था गर्छौं । सेनिटाइजर, मास्क, ग्लोब्स, थर्मल गन उपलब्ध गराउँछौं,’ उनले भने । पाटनमा गाःबहाल, वछु त्वाः, लगः याः र पुचः गरेर चारवटा जात्रा व्यवस्थापन समिति छन् । यी समितिमार्फत रथ तान्न पालो पर्नेलाई मात्र उपस्थित गराउन भनिएको महर्जनले बताए । महानगर प्रमुख चिरीबाबु महर्जनले रथयात्रा सम्पन्न गर्न महानगरको तर्फबाट कुनै पनि कमी–कमजोरी हुन नदिने प्रतिबद्धता जनाए ।

ज्यापू समाजका अध्यक्ष चन्द्र महर्जनले न्यून जनसहभागितामा स्वास्थ्य मापदण्ड अपनाएर जात्रा सम्पन्न गरिने बताए । मत्स्येन्द्रनाथ सूर्य दक्षिणायन हुँदा ६ महिना बुङमती र उत्तरायण हुँदा ६ महिना पाटन मत्स्येन्द्रबहालस्थित मन्दिरमा राखिन्छ ।

भारत असमको कामरुप कामाक्ष पर्वतबाट मत्स्येन्द्रनाथ नेपाल ल्याउन भूमिका खेलेका भक्तपुरका तत्कालीन राजा नरेन्द्रदेव मल्ल, कान्तिपुरका तान्त्रिक बन्धुदत्त आचाजुको पालादेखि चल्दै आएको परम्परा हो । रातो मत्स्येन्द्रनाथका ज्योतिषी कीर्तिमदन जोशी भन्छन्, ‘मत्स्येन्द्रनाथ र मीननाथको रथयात्रा गर्न कम्तीमा एक सय जनशक्ति चाहिन्छ । यस पटक सीमित व्यक्ति र रथको अगाडि–पछाडि दुईवटा उपकरणमार्फत गन्तव्यमा पुर्‍याउन सकिन्छ ।’ उनले ६/६ महिना बुङमती र पाटनमा रात बसाल्ने परम्परा कुनै पनि हालतमा तोड्न नमिल्ने बताए ।

गत भदौ १८ मा स्थानीय रथ तान्न पुल्चोक पुगेपछि भएको प्रहरीसँगको झडपमा २४ जना पक्राउ परेका थिए । झडपपछि भदौ २१ मा क्षमापूजा गरी बाँकी प्रक्रियालाई औपचारिकता मात्रै दिइयो । नरिवल खसाल्ने र भोटो पनि देखाइएन । स्थानीय पृथविन्दु महर्जन भन्छन्, ‘गत वर्षको जस्तो घटना नदोहोरियोस् । सबैको बेलैमा ध्यान जाओस् ।’

प्रकाशित : वैशाख २२, २०७८ ०८:२८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×