लुम्बिनीमा एकै दिन १५ हजार पर्यटक, व्यवसायी उत्साहित- लुम्बिनी - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

लुम्बिनीमा एकै दिन १५ हजार पर्यटक, व्यवसायी उत्साहित

मास्क अनिवार्य गरिए पनि अन्य सुरक्षा सतर्कतालाई बेवास्ता
मनोज पौडेल, माधव अर्याल

लुम्बिनी/पाल्पा — नयाँ वर्षको अवसरमा बुधबार लुम्बिनी प्रदेशका विभिन्न पर्यटकीय गन्तव्यमा घुमफिर गर्नेको भीड लाग्यो । तराईका प्रमुख पर्यटकीय क्षेत्र लुम्बिनी, बाँके र बर्दिया निकुञ्जमा सर्वसाधारण ओइरिएपछि चहलपहल बढेको हो ।

नयाँ वर्षका दिन बुधवार लुम्बिनीस्थित मायादेवी मन्दिरमा आयोजित शान्ति पूजा । तस्बिर : मनोज/कान्तिपुर

यहाँका पहाडी क्षेत्रका ‘हिल स्टेसन’ पाल्पाको श्रीनगर, रानीमहल, गुल्मीको रेसुंगा, अर्घाखाँचीको नरपानी, प्यूठानको स्वर्गद्वारीमा मंगलबार र बुधबार पाहुना बढेका थिए । एकै दिन धेरै सर्वसाधारण घुम्न आएपछि स्थानीय पर्यटन व्यवसायी हौसिएका थिए ।

कोरोना भाइरस संक्रमणको दोस्रो लहरका कारण त्रास बढिरहेका बेला बुद्धस्थल लुम्बिनीमा नयाँ वर्ष मनाउन बुधबार घुइँचो लागेको हो । संक्रमणलाई बेवास्ता गर्दै यहाँ बिहानदेखि अबेर रातिसम्मै घुम्नेको भीड थियो । मुख्य प्रवेशद्वार ५ नम्बर गेटदेखि मायादेवी मन्दिरसम्म सात सय मिटरमा सर्वसाधारणको भीड थियो । उता अखण्ड शान्ति दीपदेखि मन्दिर पुग्ने पाँच सय मिटर बाटोमा पनि खुट्टा राख्ने ठाउँ थिएन ।

‘संक्रमणको डरत्रास बढ्दो छ,’ पाल्पाको रामपुरबाट लुम्बिनी आएका हरिशरण केसीले भने, ‘तर, बिहानै मोटरसाइकल चलाउँदै यहाँ आएँ ।’ प्रचण्ड गर्मी भए पनि लुम्बिनीको पवित्रता र महिमाले दुःखकष्ट भुलाएको उनले बताए । उनीजस्तै नवलपुरको कावासोतीका रामचन्द्र अर्याल पनि संक्रमण बढिरहेका बेला डराइडराइ आएको बताए । तर, नयाँ वर्षसँगै लुम्बिनी आएर आध्यात्मिक ऊर्जा सञ्चय गर्न पाउँदा निकै खुसी बनेको उनले सुनाए । दैनिक कामले थाक्दै तनाव झेलेका उनले यहाँ आएपछि शान्तिका अग्रदूतको महिमा र ऊर्जाको भावले गतिलो शान्तिको अनुभूति गरेको बताए । नयाँ वर्ष मनाउन पहिलो पटक परिवारसहित यहाँ आएका अर्यालले दुई दिन लुम्बिनीमै बिताएको बताए । ‘लुम्बिनीमा शान्ति, सद्भाव र भ्रातृत्वको राम्रो अनुभूति गरें,’ उनले भने, ‘जीवनलाई सकारात्मक बाटोमा डोर्‍याउने प्रेरणा पाएँ ।’

मायादेवी मन्दिर प्रवेश गर्न बिहानदेखि नै लाइन थियो । सुरक्षा सतर्कता अपनाउँदै सबैलाई मास्क लगाउन लगाइएको थियो । भौतिक दूरीको भने बेवास्ता गरियो । मन्दिर प्रवेशमा लुम्बिनी विकास कोषले शुल्क लिए पनि गेटमा सेनिटाइजर थिएन । ज्वरो नापिएको थिएन । अपनाउनुपर्ने सतर्कता नहुँदा चिन्ता बढाएको स्थानीयले बताए । ‘जोखिम बढ्दो छ,’ पथप्रदर्शक प्रह्लाद यादवले भने, ‘सतर्कता नअपनाए भयावह अवस्था आउने निश्चित छ ।’ विशेषतः लुम्बिनीमा रूपन्देही, कपिलवस्तु, नवलपरासी, पाल्पा, गुल्मी र अर्घाखाँचीलगायत ठाउँबाट आन्तरिक पर्यटक आएका हुन् ।

बुधबार दिनभरि मात्रै होइन, साँझ अबेरसम्म पनि मन्दिर परिसरमा उस्तै भीड थियो । मायादेवी मन्दिर दर्शन गर्नेको दुई सय मिटर लामो लाइन लागेको थियो । नयाँ वर्षको पहिलो दिन १५ हजार बढीले मायादेवी मन्दिरको दर्शन गरेको लुम्बिनी विकास कोषका सूचना अधिकृत राजन बस्नेतले बताए । बसपार्कमा सवारीसाधन राख्ने ठाउँ नभएर बाटो र कोष कार्यालयमा पार्किङ गर्नुपरेको उनले सुनाए । ‘४० मिनेट लाइन लागेर दर्शन गरें,’ कपिलवस्तुको शिवराज नगरपालिकाबाट आएका उपासक माधव बेल्बासेले भने, ‘आध्यात्मिक र शान्तिको ऊर्जा मिल्यो ।’ नजिकै भए पनि अहिलेसम्म नयाँ वर्षमा लुम्बिनी नआएको उनले बताए । ‘नयाँ वर्षमा पर्यटकको चाप थामी नसक्नु छ,’ लुम्बिनी होटल संघका महासचिव लीलामणि शर्माले भने, ‘फास्टफुड, रेस्टुरेन्ट र क्युरियो पसलले राम्रै व्यापार गरे ।’ होटलहरू भने खाली थिए । रात बस्ने मान्छे नआउँदा होटलको व्यापार नभएको उनले सुनाए ।

श्रीनगर र रानीमहलमा पनि खचाखच

कोरोना त्रासका बीच नयाँ वर्षको स्वागत गर्नेको भीड पाल्पामा पनि उत्तिकै थियो । जिल्लाका पर्यटकीय स्थल रानीमहल र श्रीनगर डाँडामा नयाँ वर्षको स्वागतमा भीड लागेको हो । केही दिनअघि मात्र नगरपालिकाले सरसफाइ गरेको श्रीनगर डाँडा नयाँ वर्ष मनाउन आएका आन्तरिक पर्यटकले भरिभराउ बन्यो । नयाँ वर्षको पहिलो दिन बुधबार बिहानैदेखि श्रीनगर डाँडा भरिभराउ भएको थियो । नयाँ वर्षमा कोरोना त्रासका बीच आन्तरिक पर्यटक आएका हुन् ।

परिवार, समूह, नवजोडी श्रीनगरमा आएका थिए । नयाँ वर्ष मनाउन विभिन्न कार्यक्रम गर्ने, पिकनिक खाने र घुम्न आउनेहरूले श्रीनगरको रौनक बेग्लै बनाएको स्थानीय तानसेन–५ का अनिल थापाले बताए । ‘आन्तरिक पर्यटकको घुइँचो भयो,’ उनले भने, ‘कोरोना त्रासका बीच यत्तिको घुइँचो होला भन्ने लागेको थिएन ।’ अघिल्लो वर्ष लकडाउन थियो । श्रीनगर डाँडा पुग्नेले पानीको झन्झट बेहोर्नुपरेको छ । यहाँ धेरै वर्षदेखि नियमित आउनेहरूको बढी भीड लाग्छ ।

पहाडी जिल्लामा प्रकृतिको सुन्दरता भएर पनि यसलाई जोगाउनेतर्फ ध्यान नगएको यहाँ आएकी नवलपरासी, सुनवलकी टीकामाया पुन मगरले बताइन् । श्रीनगर डाँडाको रेखदेख गर्दै आएको तानसेन नगरपालिकाले व्यवस्थित गर्न नसकेको उनले सुनाइन् । प्रकृतिले दिएको सुन्दर उपहारको रूपमा श्रीनगर डाँडालाई लिने गरिन्छ । आन्तरिक पर्यटकको घुइँचो हुँदाहुँदै पनि श्रीनगरमा खानेपानीको अभाव, पिकनिक स्पट नहुनु जस्ता कारणले पर्यटकलाई खिन्न पार्ने गरेको उनको अनुभव छ । श्रीनगर डाँडाबाट सूर्योदय हेर्न बिहान ४ बजेदेखि नै यहाँ भीड लागेको थियो । नगरपालिकाले भने श्रीनगर डाँडामा कति आन्तरिक पर्यटक आए भन्ने तथ्यांक राख्न सकेको छैन । यहाँ आउने पर्यटकलाई टुरिस्ट गाइडको अभाव, पर्यटन सूचना केन्द्र नहुँदा समस्या छ । जिल्लाका साथै छिमेकी गुल्मी, अर्घाखाँची, स्याङ्जा, रूपन्देही, नवलपरासीबाट नयाँ वर्ष मनाउन आन्तरिक पर्यटक यहाँ आएका थिए ।

अर्को पर्यटकीय क्षेत्र रानीमहलमा पनि भीड लागेको थियो । बिहानैदेखि पर्यटकको चहलपहल बढेको स्थानीय रिसोर्ट व्यवसायी सुशील कुँवरले बताए । ‘कोरोना त्रास भए पनि आन्तरिक पर्यटकको भीड अत्यधिक भयो,’ उनले भने, ‘यसले होटल तथा रेस्टुरेन्ट व्यवसायीलाई उत्साहित बनाएको छ ।’ तिनाउ गाउँपालिका–३, दोभानस्थित सिद्धबाबा मन्दिरमा पनि नयाँ वर्षको पहिलो दिन बुधबार बिहानैदेखि भीड लागेको थियो । सिद्धार्थ राजमार्गको छेउमा रहेको मन्दिरमा दर्शन गर्न रूपन्देही, पाल्पा, नवलपरासी, कपिलवस्तुबाट दर्शनार्थीको बिहानैदेखि घुइँचो लागेको थियो ।

मुख्यमन्त्रीद्वारा प्रार्थना

नयाँ वर्षको उपलक्ष्यमा बुधबार लुम्बिनीमा भिक्षु/भिक्षुणीद्वारा आयोजित शान्ति पूजामा लुम्बिनी प्रदेशका मुख्यमन्त्री शंकर पोखरेलले पनि प्रार्थना गरे । नयाँ वर्षमा मुलुकबाट रोगव्याधि अन्त्य, आपसी सद्भाव, करुणा र मैत्रीको भावना पलाई विकासका लागि उपलब्धिमूलक बनोस् भन्ने कामना गर्न आयोजित प्रार्थना कार्यक्रममा मुख्यमन्त्री पोखरेल पत्नी सुजिता शाक्य र दुई छोरीका साथ सहभागी भएका हुन् । अनौपचारिक भ्रमणमा उनी सर्वसाधारणजस्तै गरी प्रार्थना गर्न बिहानै मायादेवी मन्दिरमा पुगेका थिए । उनले मन्दिरमा धूप र दीप पनि प्रज्ज्वलन गरे ।

प्रकाशित : वैशाख २, २०७८ १०:१९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

समुदायमा पुग्ने कला

सुशीला तामा‌ङ

काठमाडौँ — सतेन्द्रकाजी श्रेष्ठले झन्डै साढे तीन दशक पर्यटन व्यवसायको क्षेत्रमा बिताए । आफ्नो आँखै अगाडि सोल्टी होटलमा पर्यटकहरू निदाइरहेको उनले नियालिरहेका थिए । निदाएका पर्यटकलाई ब्युँझाउन भने उनले कला विधालाई रोजे ।

काठमाडौं ताहाचलको ग्यालरी क्याफेमा कलाकर्मी । तस्बिर : कान्तिपुर

कालीमाटीदेखि सोल्टीमोडसम्मको क्षेत्रलाई पर्यटन बजारका रूपमा विस्तार गर्न श्रेष्ठले सोल्टीमोडको लसतामार्गमा घरमा आर्ट ग्यालरीसँगै क्याफेको सुरुवात गरेका छन् । कलालाई पर्यटन क्षेत्रसँग जोड्न ग्यालरीसँगै क्याफेको अवधारणा अगाडि सारिएको उनले बताए । ‘हामीसँग थुप्रै कलात्मक उत्पादनहरू छन् तर त्यसलाई बाहिर निर्यात गर्न सकेका छैनौं,’ उनले भने, ‘वस्तु निर्यातका लागि मुख्य आधार नै पर्यटन हो । प्लाटिनम, ग्रान्ड, सोल्टीजस्ता होटलमा सुतिरहेका पर्यटकलाई बाहिर निकाल्ने कोसिस गरौं ।’

हरिवंश आचार्य, किरण मानन्धरलगायतका कलाकारहरूको सहभागितामा हालै मात्र सुरु भएको ‘सोभिनियर्स ग्यालरी क्याफे’ मा चित्र, संगीत तथा खानाको स्वादको साथ आनन्द लिन सकिन्छ । ग्यालरी क्याफेको सुरुवातकै दिनदेखि ललितकला चित्रकला विभागका प्रमुख तथा चित्रकार सुष्मा राजभण्डारी, कृष्ण मानन्धर, कृष्णप्रकाश शाह, नेमबहादुर तामाङ, मुकेश श्रेष्ठलगायतका चित्रकारहरूका कलाकृतिहरू प्रदर्शनीमा राखिएका छन् । प्रारम्भमा सुरसुधाका कलाकारहरू सुरेन्द्र श्रेष्ठ र प्रेम राणालगायतकाले वाद्यवादन प्रस्तुति दिएका थिए ।

हस्तकला व्यवसायीसँगै कला र कलाकारसँग नजिकको सम्बन्ध बनाएका श्रेष्ठलाई तीन दशकअघि नै आर्ट ग्यालरी नै स्थापना गरेर दर्शक र कलाकारबीचको पुलका रूपमा उभिनुपर्छ भन्ने भावना जागृत भएको थियो । ग्यालरीको अवधारणाअनुसार नै उनले २०४३ सालमा परम्परागत शैलीमा कलात्मक ढंगले घर बनाए । पारिवारिक भेटघाट तथा कार्यक्रममा उनले वास्तुकला, चित्रकलाहरू देखाउँदै आएका थिए । कलात्मक किसिमको घरको डिजाइन तथा कलाको सजावटले नै अनौपचारिक ग्यालरीका रूपमा त्यतिबेला नै सुरुवात गरे पनि नौलो रूपमा कसरी औपचारिक रूपमा जान सकिएला भन्नेबारे उनी सोचमग्न थिए । त्यसैमा उनलाई साथ दिए चित्रकार राजभण्डारीले । श्रेष्ठका अनुसार राजभण्डारीलगायतको सहयोग र समर्थनमा ग्यालरीलाई औपचारिक रूपमा अगाडि ल्याइएको हो ।

ग्यालरी क्याफेमा छिर्नेबित्तिकै सुमधुर संगीतको धुनमा कलात्मक वास्तुकलासँगै चित्रकलाहरू मौलिक खानाको स्वादसँगै अवलोकन गर्न सकिन्छ । जहाँ कलाकार मणिरत्न वज्राचार्यको काष्ठकलादेखि राजभण्डारीको मूर्त तथा अर्धअमूर्त शैलीमा कोरिएको गणेश सिजिरका चित्र, अन्य चित्रकारहरू मानन्धर, शाह, तामाङ, श्रेष्ठका मन्त्रमुग्ध कलाकृतिहरू प्रदर्शन गरिएका छन् । घर निर्माणकै क्रममा पनि कलात्मक काष्ठकलाहरूलाई लाखौं मूल्यमा खरिद गरेर सजाइएको श्रेष्ठले सुनाए ।

ग्यालरीको एक कोठाको भित्तामा प्रदर्शित शाहका चित्रहरूले बजिरहेको संगीतको धुनलाई सुर मिलाइरहेको भान हुन्छ । मानसिक आनन्द र शान्तिका लागि संगीतको धुनजस्तै रंगहरूमार्फत कला सिर्जना गरिएको शाहले खुलाए । अमूर्त शैलीमा तयार गरिएको उनको चित्रमा कुनै वस्तुको रूप त छैन तर अवलोकन गर्नेले आफ्नै हिसाबले रङभित्र छिरेर रङको भाषा अर्थ्याउन सक्ने उनको दाबी छ । ग्यालरीमा एक महिनापश्चात् अर्को कलाकृति प्रदर्शन हुनेछन् ।

कलालाई आम जनसमुदायमा पुर्‍याउन निजी तहबाट धमाधम ग्यालरीहरू सञ्चालनको अभ्यास पुरानै हो । सिद्धार्थ आर्ट ग्यालरी, मिथिला येन आर्ट ग्यालरी, क्लासिक आर्ट ग्यालरी, एम क्युब, दलाई ला आर्ट, तारागाउँ म्युजियमजस्ता दर्जनको हारहारीमा रहेका ग्यालरीहरूले निरन्तर रूपमा कला प्रदर्शनीहरू गर्दै आइरहेका छन् । चित्रकला तथा शिल्पकलालाई क्यानभास, रङ, कुची तथा अनेकौं माध्यममा व्यक्त गर्ने कलाकारहरू आ–आफ्नै निजी ग्यालरी सञ्चालनमा अग्रसर देखिन्छन् । पछिल्लो समय भने ग्यालरीसँगै क्याफेको अवधारणा निकै अगाडि बढेको कला समीक्षक रमेश खनालको बुझाइ छ । बाह्य मुलुकमा क्याफेसँगै आर्ट ग्यालरीको मान्यता भएको खनालले सुनाए ।

खनालको भनाइमा सहमत हुँदै शाहले भने, ‘कलालाई ठूलो ग्यालरीमा नै प्रदर्शन गर्नुपर्छ भन्ने मान्यतालाई तोड्डै हामी कलाकार अब आम समुदायमा आउनुपर्छ । संगीतजस्तै चित्रकलालगायतका अन्य विधाहरू पनि अब सजिलै समुदायको पहुँचमा पुग्न जरुरी छ ।’ मानिसले जेजति मिहिनेत र दुःख गर्छ, आनन्दको प्राप्तिकै लागि गर्ने जिकिर गर्दै शाहले ग्यालरीमा चित्र, संगीतको धुन र खानाको स्वादसँगै तीन वटा चीज एकै ठाउँमा मिल्ने बताए । ग्यालरीले दर्शक र कलाकारबीच सम्बन्ध विस्तार हुनुका साथै सजिलोसँग आम जनसमुदायमा कलाको पहुँच बढ्ने आशा राखेका छन् । मुलुकमा सिर्जना गरिएका कलाकृतिहरू बाहिर पुग्न सकेमा विश्व बजारको पहुँचले चित्रकार तथा कलाकारको जीवनस्तर माथि जाने शाहको बुझाइ छ ।

राजभण्डारीले नेपाल खुला संग्रहालयका रूपमा चिनिए पनि देशभित्र र अन्तर्राष्ट्रिय बजारको पहुँचमा कला अगाडि बढ्न नसकेको बताइन् । निजी तहमा खुलेका ग्यालरीहरूले त्यो अभावलाई पूर्ति गर्ने उनको धारणा छ । आजको कला बजारलाई पर्यटन क्षेत्रसँग जोड्न नै यो प्रयासको थालनी गरिएको उनको भनाइ छ ।

प्रकाशित : वैशाख २, २०७८ ०९:५२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×