तंग्रिँदै रुपन्देहीकै जेठो विद्यालय

व्यवस्थापन समिति, शिक्षक, भूपू विद्यार्थी र जनप्रतिनिधिको पहलमा शैक्षिक गुणस्तर सुध्रिएको छ । कुनै बेला गाभिने अवस्थामा पुगेको विद्यालयमा विद्यार्थी थपिएका छन् । 
अमृता अनमोल

बुटवल — बन्द हुने अवस्थामा पुगेको रूपन्देहीकै जेठो विद्यालय विस्तारै लयमा फर्केको छ । विद्यार्थी संख्या बढ्दै छ । शैक्षिक गुणस्तर सुधारिन थालेको छ । दुई वर्षअघि बुटवल उपमहानगरले यसलाई नजिकैको विद्यालयमा गाभ्ने योजना बनाएको थियो । त्यसले इतिहास मेटिने चिन्ता छायो । बल्ल विद्यालय व्यवस्थापन समिति, शिक्षक, भूपू विद्यार्थी र वडाका जनप्रतिनिधि मिलेर सुधार योजना बनाए । शैक्षिक र व्यवस्थापकीय क्रियाकलाप हुन थालेपछि पढाउने वातावरण बन्दै गयो । 

ZenTravel

अहिले विद्यार्थी नियमित आउन थालेका छन् भने शिक्षक कक्षाकोठा र सिकाइमा व्यस्त हुन थालेका छन् । ‘शिक्षकबाटै सुधार अभियान चलाएका छौं,’ प्रधानाध्यापक अकरामुल्लाह खाँले भने, ‘हरेक शिक्षकले पाठयोजना बनाएर पूर्वतयारी र छलफलपछि मात्रै कक्षामा जानुहुन्छ ।’ विद्यालयमा घोकाएर पढाउने विधि फेरिएको उनले बताए । सिकाएर र अभ्यास गरेर बुझाउने अभ्यास थालिएको छ । ‘यसले कक्षागत उपलब्धि र विद्यार्थीको अन्तरनिहित प्रतिभा बाहिर ल्याउन पनि सहयोग भएको छ,’ प्रधानाध्यापक खाँले भने, ‘निकै कमजोर विद्यार्थीलाई अतिरिक्त समय व्यवस्थापन पनि भएको छ ।’

Meroghar

वि.सं. ००८ मंसिरमा विद्यालय स्थापना भएको थियो । आदर्श विद्यामन्दिरका नामबाट सुरु भएको विद्यालय पछि बुटवल मावि बनेको थियो । विद्यालयमा अहिले बालविकास केन्द्रदेखि कक्षा १० सम्म पढाइ हुन्छ । दुई वर्षदेखि बालविकास केन्द्रका बालबालिकालाई निःशुल्क खाजा खुवाउन थालिएको छ । विद्यार्थीको सुविधाका लागि बालबालिकालाई अटो रिक्साबाट ल्याउने/पुर्‍याउने गरिन्छ । यसले विद्यार्थी संख्या बढ्दै गएको व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष रामबहादुर शाक्यले बताए । ‘खाजा र सवारी साना कक्षामा विद्यार्थी आकर्षण गर्ने यन्त्र रहेछन्,’ उनले भने, ‘विद्यालय आएका विद्यार्थी टिकाउने र बिकाउने जिम्मा शिक्षकले लिनुपर्ने करार गरेका छौं ।’ विद्यालय व्यवस्थापन समितिले प्रधानाध्यापकलाई र प्रधानाध्यापकले शिक्षकलाई गुणस्तर सुधार्न करार गराएको उनले बताए ।

विद्यालय सुधार योजनामा हरेक विद्यार्थीको छुट्टै प्रोफाइल तयार गरिएको छ । त्यसमा उसका सबलता र दुर्बलताको अभिलेखीकरण गरिन्छ । हरेक विद्यार्थीलाई गृहकार्यका लागि डायरी दिइन्छ । त्यसलाई कक्षा शिक्षकले चेकजाँच गर्छन् । बिनासूचना तीन दिन अनुपस्थित हुने विद्यार्थीका अभिभावकलाई सूचना दिने र अभिभावकसँग छलफल गरेर नियमित विद्यालय नआउने कारण सोधिन्छ । ‘विद्यालय सुधार्न विद्यार्थी, शिक्षक र अभिभावक तीन पक्ष नै लाग्नुपर्ने रहेछ,’ अध्यक्ष शाक्यले भने, ‘त्यही कारण सुधारका नयाँ अभ्यास थालेका हौं ।’

यस वर्ष विद्यालयबाट ३७ जना विद्यार्थीले एसईई परीक्षा दिँदैछन् । एसईई नतिजा सुधार्न निःशुल्क खाना, खाजा र भोजन कार्यक्रम लागू भएको छ । विद्यार्थीहरू बिहान ६ बजे विद्यालय आउँछन् । साँझ ६ बजेसम्म विद्यालयमै बसेर लेखपढ गर्छन् । उनीहरूका लागि बिहान र दिउँसो खाजा तथा खाना विद्यालयले निःशुल्क खुवाउने गरेको छ ।

खाजाको व्यवस्था बुटवल उपमहानगरपालिका–१ का जनप्रतिनिधिले गरिदिएका हुन् । ‘जसरी पनि शैक्षिक उपलब्धि बढाउनुपर्छ भन्नेमा लागेका छौं,’ वडाध्यक्ष महेन्द्रप्रसाद लिगलले भने, ‘त्यसैले जनप्रतिनिधिले व्यक्तिगत रूपमा उठाउने, भूपू विद्यार्थी र सहयोगी भावना भएकासँग सहयोग माग्ने गरेर विद्यार्थीका लागि खाना र खाजा जुटाएर पढाइमा व्यस्त बनाएका हौं ।’ विद्यालयमै खाजा र खाना पाउने भएपछि विद्यार्थीहरू ढुक्क भएर शैक्षिक अभ्यासमा लाग्न पाएका छन् । ‘दिउँसो मात्रै पढ्दा अभ्यास गर्ने र रिभिजन गर्ने समय हुँदैनथ्यो,’ विद्यार्थी सविता नेपालीले भनिन्, ‘विद्यालयमै खानासहितको पढ्ने अवसर पाएपछि निकै सजिलो भएको छ ।’ शिक्षक र साथी दुवैसँग छलफल गरी अभ्यास गर्न पाएको उनले बताइन् ।

विद्यालयमा ३ सय ३५ विद्यार्थी छन् । सबैजसो विद्यार्थी विपन्न परिवारका छन् । आफ्ना छोराछोरीले पढे/नपढेको अभिभावकले हेर्दैनन् । नियमित विद्यालय आए/नआएको चासो राख्दैनन् । विद्यार्थीलाई आवश्यक पर्दा कापी र कलम किनिदिन पनि सक्दैनन् । यही कारण धेरैदिनसम्म कक्षाकार्य र गृहकार्य लेख्न नपाउने विद्यार्थी पनि धेरै छन् । यस्तो समस्या सबैजसो कक्षामा छ । पछिल्लो समय तिनका लागि भूपू विद्यार्थी र शिक्षक मिलेर शैक्षिक सामग्रीको जोहो गरेका छन् ।

शिक्षक यज्ञलाल सापकोटाले यसले उनीहरूको सिकाइ र पढाइप्रतिको लगाव बढ्दै गएको बताए । ‘घरपरिवारबाट नपाएको ससानो खुसी पनि विद्यालयबाट दिने प्रयास गरेका छौं,’ उनले भने, ‘जस्तो कि जन्मदिनमा शुभकामना लिने/दिने, विद्यालयले नै मंगलबार र शुक्रबार टिसर्टको व्यवस्था गरिदिने । चाडवाडमा शुभकामना आदानप्रदान गर्ने गरेका छौं ।’ यसले विद्यार्थीले विद्यालयलाई आफ्नो सम्झिने र नियमित विद्यालय आउने गरेको उनले बताए । ‘स्कुलले कापी–कलम दिँदा पनि घरमै छोडेर आउँछन्,’ शिक्षक भगवती भण्डारीले भनिन्, ‘त्यस्ता विद्यार्थीका शैक्षिक सामग्री अहिले स्कुलमै राखिदिएर अभ्यास गराउने गरेका छौं ।’

प्रकाशित : माघ १५, २०७६ १०:२२
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

विद्यालय भवनमै मदिरा बिक्री

शैक्षिक संस्थाको कम्तीमा सय मिटर वरपर मदिरा बेच्न नपाइने कानुनी व्यवस्था भए पनि अनुगमनमा कसैले चासो दिएको छैन
कान्तिपुर संवाददाता

(म्याग्दी) — म्याग्दीको सदरमुकामस्थित बालमन्दिर आधारभूत विद्यालय हाताबाटै मदिरा एवं सुर्तीजन्य वस्तु बिक्री भइरहेको छ । विद्यालयले व्यापारिक प्रयोजनका लागि भाडामा दिएका पसलबाट त्यस्ता वस्तुको निर्बाध बिक्री हुँदै आएको हो ।

विद्यालयले सडकतर्फ फर्काएर केही सटर भाडामा लगाएको छ । त्यसमध्ये गेटसँग जोडिएको रणवीर रेष्टुराँ, एसके स्टोर र सुरज स्टोरले मदिरा र सुर्तीजन्य वस्तु विक्री गर्दै आएका हुन् ।

रेष्टुराँमा बाहिर देखिने गरी मदिरा र सुर्तीजन्य वस्तु सजाइएको छ । सुरज स्टोर मदिराको डिलर नै हो । मदिरा तथा सुर्तीजन्य पदार्थ (नियन्त्रण र नियमन) ऐनले सार्वजनिक स्थलबाहेक शिक्षण तथा स्वास्थ्य संस्था, बालगृह, शिशु स्याहार केन्द्र र अनाथालय क्षेत्रको कम्तीमा सय मिटरसम्म बिक्रीमा रोक लगाएको छ । तर, शैक्षिक संस्था क्षेत्रमा भइरहेको बेचबिखनको भने कसैले नियमन गरेको छैन ।

कानुनले निषेध गरेका वस्तु बिक्री गर्न नपाइने व्यवसायीसँगको सम्झौतामा उल्लेख गरिएको प्रधानाध्यापक सुरेन्द्र केसीले बताए । ‘मैले धेरैपटक पसलेलाई भनेको पनि छु,’ उनले भने, ‘तर टेरिएन । मेरो तहबाट नभएपछि व्यवस्थापन समितिमा कुरा राख्ने हो । तर समितिकै बैठक बस्न सकेको छैन ।’रणवीर रेष्टुराँका सञ्चालक प्रदीप कुमारले विद्यालयसँगको सम्झौतामा मदिरा बेच्न नपाइने भनेर उल्लेख नभएको बताए । ‘विद्यालयसँग जोडिएका सबै पसलमा मदिरा बिक्री हुन्छ,’ उनले भने, ‘मैले पनि मासिक ३५ हजार भाडा तिरेर पसल चलाएको हुँ ।’

विद्यालयसँग जोडिएका सबै पसलले मदिरा तथा सुर्तीजन्य वस्तु हटाए आफूले पनि नराख्ने उनले बताए । ‘सटर भाडामा दिँदा मदिरा तथा सुर्तीजन्य वस्तु बेच्न पाइने उल्लेख नभएको बालमन्दिर व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष नेत्रबहादुर महतको दाबी छ । ‘त्यस्ता वस्तु विद्यालय क्षेत्रमा बिक्री भए रोक्छौं,’ उनले भने ।
बेनीका अन्य विद्यालयले पनि व्यावसायिक रूपमा भवन भाडामा लगाएका छन् । त्यहाँ पनि मदिरा र सुर्तीजन्य वस्तु बिक्री भएको पाइन्छ । ऐन कार्यान्वयनमा सरोकारवाला उदासीन हुँदा शिक्षकले विद्यालयभित्रै सुर्तीजन्य वस्तुको प्रयोग गर्छन् भने विद्यार्थीले छिमेकका पसलमा । ‘ऐनले बजार अनुगमन गर्ने दायित्व स्थानीय तहलाई दिएको छ । तर स्थानीय तह अनुगमनमा अग्रसर छैनन्,’ अनुगमन अधिकारीसमेत रहेका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी महेश सुवेदीले भने, ‘संघीय ऐनअनुसार हामीले बेलाबेलामा खाद्यपदार्थबारे बजार अनुगमन गरे पनि शैक्षिक संस्था भएका क्षेत्रमा पुगेका छैनौं ।’

प्रकाशित : माघ १५, २०७६ १०:१८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×