पर्यटक कुर्दै बाघ र गैंडा

कान्तिपुर संवाददाता

(बर्दिया) — नेपाल भ्रमण वर्ष नजिकिंदै गर्दा यहाँ धमाधम आवासीय संरचना बन्न थालेका छन् । पर्यटक बढ्ने आशामा व्यवसायीले आवास बनाउन लागेका हुन् । यहाँका पर्यटकीय क्षेत्रमा अब बाघ र गैंडा हेर्न पर्यटक भित्रिने आशा गरिएको छ ।

ओझेलमा परेका क्षेत्रलाई भ्रमण वर्षले चिनाउने धेरैको विश्वास छ । अहिलेसम्म ठाकुरद्वारालाई मात्र पर्यटकीय क्षेत्रका रूपमा चिन्ने गरिन्छ । तर, जिल्लामा थुप्रै पर्यटकीय क्षेत्र छन् । बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जभित्र रहेको दनुवा ताल प्रचारमै छैन । यो ताल बर्दिया र थारू समुदायको इतिहाससँग जोडिएको छ । बार बर्दिया नगरपालिकाको कतर्निया जंगलमा कर्णे राजाको दरबार छ । जसको अध्ययनै हुन सकेको छैन । तर, दरबारको अवशेष अझै रहेको स्थानीय बताउँछन् । ‘दरबारका इँटा अझै भेटिन्छन् । दरबारका विभिन्न सामग्री पनि देखिन्छ,’ स्थानीय रामबहादुर चौधरीले भने, ‘ऐतिहासिक दरबारको अनुसन्धानका लागि कसैले चासो दिएको छैन । जसका कारण धार्मिक महत्त्वको पर्यटकीय क्षेत्र ओझेलमा छ ।’

ठाकुरद्वारासँगै जोडिएको गेरुवा गाउँपालिका अझै पनि पर्यटकीय क्षेत्रका लागि नौलो क्षेत्र हो । प्राकृतिक रूपमा सुन्दर रहेको यहाँका धेरै क्षेत्रको प्रचार हुन सकेको छैन । पर्यटक रमाउन सक्ने प्राकृतिक सुन्दरता धेरै छन् । पालिकालाई मध्यवर्ती वनले घेरेका कारण वन्यजन्तु सहजै देख्न सकिन्छ । पालिकाले सबैजसो वडामा होमस्टे सञ्चालनमा ल्याउँदै छ । गेरुवा गाउँपालिका प्रमुख जमानसिंह केसीले पालिकालाई पर्यटकीय क्षेत्र बनाउने प्रयास भइरहेको बताए । ‘नयाँ स्थानको प्रचार पनि गर्दै छौं,’ उनले भने, ‘संरचना निर्माणको काम पनि हुँदै छ ।’

भ्रमण वर्षका लागि बाँके र बर्दियाका अधिकांश पर्यटकीय र धार्मिक स्थलमा चहलपहल देखिन थालेको छ । राष्ट्रिय निकञ्जबाहेकका स्थानलाई पर्यटक गन्तव्यमा राखिएको छैन । बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जबाहेक सामुदायिक वन, होमस्टे, धार्मिक स्थल, विभिन्न समुदायका परम्परागत संस्कृति जिल्लामा छन् । त्यस्तै, बाघ र गैंडा हेर्न पाइने बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज मुलुककै लामो गेरुवा नदी पुल, डल्फिन, ११० बिघाको बढैयाताल, एसियाकै नमुना कर्णाली चिसापानी पुल, ठाकुरद्वारास्थित डल्ला होमस्टे, गुलरिया नगरपालिका खैरापुरमा संरक्षण गरिएका कृष्णसार, बाँसगढीको केदारेश्वर धाम, सुन्दर चेपाङ गाउँलगायत पर्यटकीय क्षेत्रलाई नयाँ गन्तव्य बनाइन लागिएको छ ।

पर्यापर्यटन विकास समिति ठाकुरद्वाराका अध्यक्ष तथा होटल व्यवसायी मोहन चौधरीले सरकारको नजरमा नपरेका थुप्रै पर्यटकीय क्षेत्रलाई समेट्नुपर्ने बताए । स्थानीय सरकारले पनि छुटेका क्षेत्रलाई लक्षित गरी प्रचार गर्नुपर्ने छ ।

प्रकाशित : मंसिर ५, २०७६ १३:१२
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

अन्तर्राष्ट्रिय बाल दिवस : ‘बालविवाहविरुद्ध बोल्नै डर’

कान्तिपुर संवाददाता

दाङ — कपिलवस्तुकी दीक्षा विक आफ्नो वरिपरि भइरहेको बालविवाहबारे जानकार छन् । बाल क्लबमा आबद्ध विक बालविवाहविरुद्ध खरो उत्रिन चाहन्छिन् तर गाउँसमाज उनको पक्षमा छैन । प्रहरीमा गुनासो गर्दा सुनुवाइ हुँदैन, स्थानीय तह गम्भीर छैन, स्थानीय सरकारसँग बालविवाह नियन्त्रणका कुनै नीति र योजना छैनन् । बालविवाह गर्ने र गराउनेलाई कारबाही हुँदैन । यी कुराले उनलाई निराश बनाएको छ ।

कपिलवस्तुकै बाल क्लबका सदस्य सागर थारूलाई पनि बालविवाहमा कमी आउन नसकेकामा दु:ख लाग्छ । ‘क्लबबाट विभिन्न अभियान चलाए पनि सामाजिक सोचमा परिवर्तन आउन सकेको छैन,’ उनले भने, ‘हामीलाई गाउँ समाज, स्थानीय सरकार र प्रहरी प्रशासनबाट सहयोग भएको छैन ।’ बालविवाहप्रति सरकारी निकाय गम्भीर नहुँदा समस्या बढ्दै गएको बाल सञ्जाल कर्णाली प्रदेशका उपाध्यक्ष यम विकले बताए । ‘प्रहरीलाई खबर गर्दा उजुरी चाहियो भन्छ । बालबालिका लिखित उजुरी गर्न जाने अवस्था हुँदैन । अभिभावकहरू दुस्मनी गर्छन्,’ उनले भने, ‘जनप्रतिनिधिलाई भोट घट्ला कि भन्ने चिन्ता छ, उनीहरू बोल्नै डराउँछन् । बालविवाहविरुद्ध लड्ने इच्छाशक्ति छैन ।’

शिक्षित जनशक्तिको संख्या बढ्दै गए पनि बालविवाह न्यूनीकरण हुन नसकेपछि बालबालिकाका सरोकारवालालाई चिन्तित बनाएको छ । अन्तर्राष्ट्रिय बाल दिवसको अवसर पारी काठमाडौंमा आयोजित बालविवाह न्यूनीकरणसम्बन्धी राष्ट्रिय कचहरीमा सहभागी बालबालिकाले बालविवाह नै बालअधिकारको मुख्य चुनौती भएको गुनासो गरे । काठमाडौं, ललितपुर, गोर्खा, पर्वत, कास्की, म्याग्दी, बर्दिया, कैलाली, डोटी, बाजुरा, मुगु, हुम्ला, कालीकोट र कपिलवस्तुका १ हजार ३२ किशोरकिशोरी र अभिभावकबीच गरिएको सर्वेक्षणमा बालविवाह गर्नेमध्ये ८ प्रतिशतको सम्बन्ध बिग्रिएको देखिएको छ । २ दशमलव ३ प्रतिशतको बाल्य अवस्थामै सम्बन्धविच्छेद भएको सर्वेक्षण प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । सामाजिक सञ्जालको प्रयोग, मायाप्रेम, घरपरिवारमा विखण्डनजस्ता कारणले बालविवाह हुने गरेको पाइएको छ । सर्वेक्षणमा देखिएका समस्या सम्बोधन गर्न बालविवाह न्यूनीकरणसम्बन्धी १६ वटा नगर र तीनवटा प्रदेश स्तरका बालकचहरी सम्पन्न गरिसकेको किर्डाकका कार्यक्रम संयोजक गोविन्द शाहीले बताए ।

घरमा दुर्व्यवहार हुँदा, अभिभावकलाई चेतना नहुँदा, मनोविमर्श नहुँदा बालविवाह बढिरहेको शिक्षिका शिक्षा अधिकारीले बताइन् । सामाजिक मूल्य मान्यता, पारिवारिक दबाब, प्रजनन स्वास्थ्य शिक्षाको अभाव, कानुन कार्यान्वनमा कमीजस्ता कारणले बालविवाह भइरहेको बालअधिकारकर्मी इन्दु पन्तले बताइन् । देशभर २४ हजार बाल क्लब रहेको र त्यसमा संलग्न बालबालिका बालविवाहविरुद्ध क्रियाशील रहेको जागृति बाल तथा युवा सरोकार नेपालका अध्यक्ष तिलोत्तम पौडेलले बताए । बाल क्लबहरू चेतनाका वाहक भइरहेको बालअधिकारकर्मी गौरी प्रधानले बताए ।प्रतिनिधिसभाकी उपसभामुख शिवमाया तुम्वाहाम्फेले बालविवाह न्यूनीकरण गर्ने मुख्य दायित्व सरकारकै भएको बताइन् । ‘बालविवाह नियन्त्रण गर्न तीनै तहका सरकार जिम्मेवार हुनुपर्छ । संसद्ले आवश्यक ऐन नियम बनाएको छ,’ उनले भनिन् ।

राष्ट्रिय योजना आयोगका सदस्य मीनबहादुर शाहीले सरकारले बालबालिका र किशोरकिशोरीको हितमा पर्याप्त नीति र कार्यनीति बनाएको बताए । १५ वर्षमुनिको विवाह घट्दै गएको उल्लेख गर्दै उनले सबैले बालविवाहविरुद्ध बोलेर जतिसक्यो धेरै घटना बाहिर ल्याउन जरुरी रहेको बताए । प्रहरी प्रधान कार्यालयको महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक निर्देशनालय प्रमुख डीआईजी पीताम्बर अधिकारीले प्रहरीमा बालविवाहसम्बन्धी उजुरीहरू निकै कम आउने गरेको बताए ।

प्रकाशित : मंसिर ५, २०७६ १३:११
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×