अन्तर्राष्ट्रिय बाल दिवस : ‘बालविवाहविरुद्ध बोल्नै डर’

कान्तिपुर संवाददाता

दाङ — कपिलवस्तुकी दीक्षा विक आफ्नो वरिपरि भइरहेको बालविवाहबारे जानकार छन् । बाल क्लबमा आबद्ध विक बालविवाहविरुद्ध खरो उत्रिन चाहन्छिन् तर गाउँसमाज उनको पक्षमा छैन । प्रहरीमा गुनासो गर्दा सुनुवाइ हुँदैन, स्थानीय तह गम्भीर छैन, स्थानीय सरकारसँग बालविवाह नियन्त्रणका कुनै नीति र योजना छैनन् । बालविवाह गर्ने र गराउनेलाई कारबाही हुँदैन । यी कुराले उनलाई निराश बनाएको छ ।

कपिलवस्तुकै बाल क्लबका सदस्य सागर थारूलाई पनि बालविवाहमा कमी आउन नसकेकामा दु:ख लाग्छ । ‘क्लबबाट विभिन्न अभियान चलाए पनि सामाजिक सोचमा परिवर्तन आउन सकेको छैन,’ उनले भने, ‘हामीलाई गाउँ समाज, स्थानीय सरकार र प्रहरी प्रशासनबाट सहयोग भएको छैन ।’ बालविवाहप्रति सरकारी निकाय गम्भीर नहुँदा समस्या बढ्दै गएको बाल सञ्जाल कर्णाली प्रदेशका उपाध्यक्ष यम विकले बताए । ‘प्रहरीलाई खबर गर्दा उजुरी चाहियो भन्छ । बालबालिका लिखित उजुरी गर्न जाने अवस्था हुँदैन । अभिभावकहरू दुस्मनी गर्छन्,’ उनले भने, ‘जनप्रतिनिधिलाई भोट घट्ला कि भन्ने चिन्ता छ, उनीहरू बोल्नै डराउँछन् । बालविवाहविरुद्ध लड्ने इच्छाशक्ति छैन ।’

शिक्षित जनशक्तिको संख्या बढ्दै गए पनि बालविवाह न्यूनीकरण हुन नसकेपछि बालबालिकाका सरोकारवालालाई चिन्तित बनाएको छ । अन्तर्राष्ट्रिय बाल दिवसको अवसर पारी काठमाडौंमा आयोजित बालविवाह न्यूनीकरणसम्बन्धी राष्ट्रिय कचहरीमा सहभागी बालबालिकाले बालविवाह नै बालअधिकारको मुख्य चुनौती भएको गुनासो गरे । काठमाडौं, ललितपुर, गोर्खा, पर्वत, कास्की, म्याग्दी, बर्दिया, कैलाली, डोटी, बाजुरा, मुगु, हुम्ला, कालीकोट र कपिलवस्तुका १ हजार ३२ किशोरकिशोरी र अभिभावकबीच गरिएको सर्वेक्षणमा बालविवाह गर्नेमध्ये ८ प्रतिशतको सम्बन्ध बिग्रिएको देखिएको छ । २ दशमलव ३ प्रतिशतको बाल्य अवस्थामै सम्बन्धविच्छेद भएको सर्वेक्षण प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । सामाजिक सञ्जालको प्रयोग, मायाप्रेम, घरपरिवारमा विखण्डनजस्ता कारणले बालविवाह हुने गरेको पाइएको छ । सर्वेक्षणमा देखिएका समस्या सम्बोधन गर्न बालविवाह न्यूनीकरणसम्बन्धी १६ वटा नगर र तीनवटा प्रदेश स्तरका बालकचहरी सम्पन्न गरिसकेको किर्डाकका कार्यक्रम संयोजक गोविन्द शाहीले बताए ।

घरमा दुर्व्यवहार हुँदा, अभिभावकलाई चेतना नहुँदा, मनोविमर्श नहुँदा बालविवाह बढिरहेको शिक्षिका शिक्षा अधिकारीले बताइन् । सामाजिक मूल्य मान्यता, पारिवारिक दबाब, प्रजनन स्वास्थ्य शिक्षाको अभाव, कानुन कार्यान्वनमा कमीजस्ता कारणले बालविवाह भइरहेको बालअधिकारकर्मी इन्दु पन्तले बताइन् । देशभर २४ हजार बाल क्लब रहेको र त्यसमा संलग्न बालबालिका बालविवाहविरुद्ध क्रियाशील रहेको जागृति बाल तथा युवा सरोकार नेपालका अध्यक्ष तिलोत्तम पौडेलले बताए । बाल क्लबहरू चेतनाका वाहक भइरहेको बालअधिकारकर्मी गौरी प्रधानले बताए ।प्रतिनिधिसभाकी उपसभामुख शिवमाया तुम्वाहाम्फेले बालविवाह न्यूनीकरण गर्ने मुख्य दायित्व सरकारकै भएको बताइन् । ‘बालविवाह नियन्त्रण गर्न तीनै तहका सरकार जिम्मेवार हुनुपर्छ । संसद्ले आवश्यक ऐन नियम बनाएको छ,’ उनले भनिन् ।

राष्ट्रिय योजना आयोगका सदस्य मीनबहादुर शाहीले सरकारले बालबालिका र किशोरकिशोरीको हितमा पर्याप्त नीति र कार्यनीति बनाएको बताए । १५ वर्षमुनिको विवाह घट्दै गएको उल्लेख गर्दै उनले सबैले बालविवाहविरुद्ध बोलेर जतिसक्यो धेरै घटना बाहिर ल्याउन जरुरी रहेको बताए । प्रहरी प्रधान कार्यालयको महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक निर्देशनालय प्रमुख डीआईजी पीताम्बर अधिकारीले प्रहरीमा बालविवाहसम्बन्धी उजुरीहरू निकै कम आउने गरेको बताए ।

प्रकाशित : मंसिर ५, २०७६ १३:११
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

हेलिकप्टरमै जिल्ला भ्रमण

‘स्वर्ण जयन्ती उद्घाटन गर्न ९ लाख रुपैयाँ खर्चेर हेलिकप्टर चार्टर, तैपनि मुख्यमन्त्रीले भनेजति समय दिएनन्’
हरि गौतम

(रुकुम पूर्व) — सडक सञ्जालले नजोडेका यहाँका दुई स्थानीय तहमा आयोजना गरिएका ४ कार्यक्रममा सहभागी हुन प्रदेश ५ का मुख्यमन्त्री शंकर पोखरेलले भाडाको हेलिकप्टर प्रयोग गरेका छन् ।

सेनाको हेलिकप्टरमार्फत बुधबार काठमाडौंबाट रुकुम पूर्व पुगेका उनी पुथाउत्तरगंगा गाउँपालिकाका दुई र सिस्ने गाउँपालिकाका दुई कार्यक्रममा सहभागी भएका हुन् । पुथाउत्तरगंगा १ मैकोट, वडा १० को तकसेरा र अस्थायी सदरमुकाम रुकुमकोटका कार्यक्रम उनले एकै दिनमा भ्याएका हुन् । पुथा हिमालय मावि मैकोटको स्वर्ण जयन्ती, तकसेराको सभाहल उद्घाटन, जिल्लास्थित कार्यालय प्रमुखसँगको भेटघाट र पत्रकार सम्मेलन मुख्यमन्त्री पोखरेलले गरे । गाडीबाट एक दिनको यात्रा र अर्को एक दिन पैदल यात्रा गर्नुपर्ने भएपछि मुख्यमन्त्री पोखरेलले हेलिकप्टर प्रयोग गरेका हुन् ।

हेलिकप्टरमार्फत सुरुमा तकसेरा ओर्लेका उनी सोही हेलिकप्टरमार्फत मैकोट र रुकुमकोट पुगेका थिए । मुख्यमन्त्री बनेपछि रुकुम पूर्वको यो उनको पहिलो भ्रमण हो । तीनदिने जिल्ला भ्रमणको कार्यक्रमसहित यहाँ आएका उनले एक दिनमा २ स्थानीय तहका कार्यक्रममा सहभागी भए । बिहीबार र शुक्रबार सिस्ने र भूमे गाउँपालिकामा हुने कार्यक्रममा गाडीमार्फत सहभागी हुनेछन् । तीन स्थानीय तह रहेको जिल्लाका केही ठाउँमा अझै सडकको पहुँच पुगेको छैन । सडक नपुगेका ठाउँका कार्यक्रममा मुख्यमन्त्रीलाई सहभागी गराउन स्थानीयले हेलिकप्टर रिजर्भ गरेका हुन् ।

मुख्यमन्त्री पोखरेलको मुख्य कार्यक्रम पुथा हिमालय माविको स्वर्ण जयन्ती उद्घाटन रहेको भए पनि उनले खासै समय नदिएको विद्यालयका प्रधानाध्यापक हस्तिमान पुन मगरले बताए । विद्यालयका तर्फबाट हेलिकप्टर चार्टर गरेबापतको रकम वडा १ ले बेहोर्ने सहमति भएको उनले सुनाए । ‘विद्यालयको कार्यक्रमलाई खासै समय दिनुभएन, विद्यालयका समस्या तथा हाम्रा गुनासा राख्ने योजनामा हामी थियौं,’ उनले भने । विद्यालयलाई धेरै समय दिएपछि हेलिकप्टर चार्टरको धेरै रकम विद्यालयले बेहोर्ने निर्णय भए पनि समय कम दिएकाले अब कति बजेट विद्यालयले बेहोर्ने भन्नेबारे छलफल हुने उनले बताए । वडा १ कार्यालयले ढोरपाटन सिकार आरक्षमा आएका सिकारीबाट संकलन गरेको ५ लाख ३० हजार रुपैयाँ मुख्यमन्त्रीको हेलिकप्टर चार्टरमा खर्च गर्ने गरी तयारी गरेको उनको दाबी छ ।

जिल्लाका अरु स्थानीय तहले १ लाख ५० हजारका दरले हेलिकप्टर चार्टरको भाडा तिरेको उनको भनाइ छ । मैकोटसम्म सडक नपुगेकाले विद्यालय आफैंले हेलिकप्टर रिजर्भ गरेर मुख्यमन्त्रीलाई त्यहाँ पुर्‍याएको हो । बुधबारका दुईवटै सार्वजनिक कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै मुख्यमन्त्री पोखरेलले जिल्लामा सम्भावनै सम्भावना रहेको औंल्याएका छन् । स्रोत परिचालन गरी विकासमा प्रयोग गर्न उनको सुझाव थियो । नयाँ सडक, मर्मत गर्नुपर्ने तथा स्तरोन्नतिका लागि एउटा सडकमा १० लाखदेखि १० करोड रुपैयाँसम्मको बजेट विनियोजन गरिएको उनले बताए ।


बिहीबार जिल्ला अस्पताल उद्घाटन र राजनीतिक कार्यक्रममा रुकुमकोटमै रहने उनी शुक्रबार भूमे गाउँपालिकामा जिल्लाभरिका जनफ्रतिनिधिको अन्तर्त्रिया कार्यक्रममा सहभागी हुने मुख्यमन्त्रीको सचिवालयले जनाएको छ ।

‘पार्टीभित्र र बाहिरबाट हमला’
मुख्यमन्त्री पोखरेलले पार्टीमाथि पार्टीभित्र र बाहिरबाट हमला भइरहेको बताएका छन् । रुकुम पूर्वको अस्थायी सदरमुकाम रुकुमकोटमा बुधबार आयोजना गरिएको पत्रकार सम्मेलनमा उनले पार्टी कमजोर बनाउन घेराबन्दी भइरहेको आरोप लगाएका हुन् ।

‘नेपालका दुई ठूला कम्युनिस्ट पार्टी अलग हुँदा त्यसबाट फाइदा लिने दाउमा रहेकाहरू पार्टी एक हुनेवित्तिकै हमलामा उत्रिएका छन्,’ उनले भने, ‘त्यसबाट पार्टी निर्माणमा खासै असर परेको छैन र पर्दैन पनि ।’

प्रकाशित : मंसिर ५, २०७६ १३:१०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
×