गाउँपालिकाको कार्यालयसँग जोडिँदै चुनबाङ

दाङबाट केही वर्षअघि नै चुनबाङसम्म गाडी चल्न थालेको थियो, चुनबाङ आफ्नै गाउँपालिका तथा जिल्ला सदरमुकामसँग भने जोडिएको थिएन
हरि गौतम

(रुकुम पूर्व) — तत्कालीन सशस्त्र युद्धका क्रममा चर्चामा आएको चुनबाङ अब गाउँपालिका केन्द्रमा जोडिंदैछ । भूमे गाउँपालिका–९ मा पर्ने चुनबाङ केही दिनमा वडा २ स्थित खाबाङ बजारमा रहेको गाउँपालिका कार्यालयसँग जोडिने छ । चुनबाङ पहिलोपटक सडकमार्फत गाउँपालिका केन्द्रसँग जोडिन लागेको हो ।

अघिल्लो आवमा लागेको ठेक्काअन्तर्गत चुनबाङ र खाबाङ जोडिन मात्र ४० मिटर सडक बाँकी छ । वडा ६ को कोर्जामा चुनबाङ र खाबाङ बजारबाट खनिएका सडक जोडिन लागेका हुन् ।

चुनबाङ–महत–तकसेरा–मैकोट–सहरतारा–डोल्पा सडकअन्तर्गत एक करोड ३१ लाख ६ हजार रुपैयाँ अघिल्लो आवको बजेटमा उक्त खण्ड जोडिन लागेको हो । त्यसभन्दा अघिका वर्षमा पनि उक्त सडकमा बजेट विनियोजन गरिएको थियो । अन्य सडकबाट पनि चुनबाङ जोडिंदै छ । दाङ जिल्लाबाट केही वर्षअघि नै चुनबाङसम्म गाडी चल्न थालेका थिए । तर, चुनबाङ आफ्नै गाउँपालिका तथा जिल्लाको अस्थायी सदरमुकामसँग जोडिएको थिएन ।

अस्थायी सदरमुकाम रुकुमकोट जोड्ने सडक पनि निर्माण भइरहेको छ । साबिकको चुनबाङ गाविस भूमे गाउँपालिकाको एउटा वडा बनाइएको छ । गाउँपालिका केन्द्र तथा अस्थायी सदरमुकाम जोड्ने यी दुई सडक मात्रै होइन, अन्य सडकमार्फत पनि चुनबाङ जोडिंदै छ । संघीय सरकार, प्रदेश सरकार तथा स्थानीय सरकारको बजेटमार्फत चुनबाङ जोड्ने विभिन्न सडक निर्माण भइरहेका हुन् । प्रदेश ५ सरकारले चुनबाङ जोड्ने विभिन्न सडकमा बजेट विनियोजन गरेको छ ।

चालु आवमा चुनबाङ–महत–तकसेरा–मैकोट–सहरतारा–डोल्पा सडकमा प्रदेश सरकारले १० करोड रुपैयाँ विनियोजन गरेको छ । त्यस्तै चुनबाङलाई अस्थायी रुकुमकोटसँग जोड्ने रुकुमकोट–चुनबाङ–रुकुमकोट–सिस्नेद्धारी–डोल्पा सडकमा पनि १० करोड रुपैयाँ बजेट छ । यसैगरी, चुनबाङ–महत–हुकाम सहताराका लागि ५० लाख, चुनबाङ–सिचौर–गर्पा–तीनबहिनी–रुकुमकोटका लागि ५० लाख, गैरगाउँ–डागाउँ हुँदै तीनबहिनीका लागि १० लाख, चुनबाङ–रुकुमकोट १० लाख बजेट विनियोजन भएको छ । च्याङचुङ–दोबाटो–गलेबाङ–भेरीडाँडा जाने सडकमा १० लाख बजेट विनियोजन भएको छ । सानाठूला गरी दर्जन सडक निर्माण योजना चुनबाङमा चलिरहेको वडाध्यक्ष प्रवेश पुनले बताए । लगत्तै गाउँपालिकासँग वडा कार्यालय सडकमार्फत जोडिने र केही समयपछि जिल्लाको अस्थायी सदरमुकाम रुकुमकोटसँग पनि चुनबाङ जोडिने उनले बताए ।

यसका साथै अरू सडकले पनि चुनबाङलाई गाउँपालिका तथा सदरमुकामसँग जोड्दै छन् । ‘जनयुद्धको ऐतिहासिक ठाउँ चुनबाङ लामो प्रयासपछि सडकमार्फत गाउँपालिकामा जोडिँदै छ,’ गाउँपालिका अध्यक्ष रामसुर बुढा मगरले भने, ‘गाउँपालिका हुँदै अस्थायी सदरमुकाम जोड्ने सडक पनि निर्माणकै चरणमा छ ।’ गाउँपालिका कार्यालय र चुनबाङ जोड्ने सडकको ४० मिटरको काम सकिएपछि अर्को जिल्ला भएर चुनबाङ पुग्नुपर्ने बाध्यता हट्ने अध्यक्ष बुढाले बताए । यसअघि गाडीमार्फत चुनबाङबाट गाउँपालिका कार्यालय आउने तथा गाउँपालिकाबाट चुनबाङ फर्कनेहरू रोल्पाको थबाङ र परिवर्तन गाउँपालिका भएर जाने गरेका थिए । चुनबाङ चर्चामा रहेकाले तीन तहकै सरकारको नजरमा परेको स्थानीयको बुझाइ छ । स्थानीय प्रेमबहादुर पुन मगरले ढिलो भए पनि सडक सञ्जाल सबैतिर फैलिने तयारीमा रहेको बताए ।

प्रकाशित : मंसिर ३, २०७६ १०:०७
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

खस भाषामा नागरिक बडापत्र

कान्तिपुर संवाददाता

जुम्ला — ‘सोह्र वर्ह पुग्ना साहत्तै नागरिकता वुनाइल्लु पड्यो ह्य, तेखा लागि ल्याउनु पड्न्नेया कागजपत्रबारे सुन.....।’ केही दिनयता जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा पुग्ने सेवाग्राहीले अडियो बडापत्रमार्फत दैनिक यही र यस्तै सन्देश सुनिरहेका हुन्छन् ।  जिल्ला प्रशासनले खस भाषाको अडियो बडापत्र सुरु गरेपछि सेवाग्राहीले दैनिक यस्ता सन्देश सुन्ने गरेका हुन् ।

अडियो बडापत्रले सेवाग्राहीको अन्यौल मात्र मेटेको छैन, कर्मचारीलाई पनि कामकाज गर्न सहज बनाएको छ । यसअघि स्थानीयलाई सेवा प्रवाहबारे घण्टौं सम्झाउने कर्मचारी अहिले आफ्नै काममा व्यस्त देखिन्छन् । कार्यालयबाट प्रदान गरिने सेवाहरूलाई जनमुखी, सेवामूलक र पारदर्शी बनाउन कार्तिक अन्तिम साताबाट खस भाषाबाट अडियो बडापत्र सञ्चालनमा ल्याइएको हो । पढ्न नसक्ने सेवाग्राहीलाई सुविधा दिन भन्दै नागरिक सहायता कक्षबाट अडियो बडापत्रको सेवा सुरु गरिएको कार्यालयले जनाएको छ ।

प्रमुख जिल्ला अधिकारी दुर्गा बन्जाडेका अनुसार कार्यालयमा सेवा लिन आउने निरक्षर नागरिकको सुविधाका लागि यो सेवा थप गरिएको हो । ‘के कामको लागि कति नम्बर कोठामा जाने र आवश्यक पर्ने कागजात के–के हुन भन्नेबारे खस भाषामै जानकारी दिइरहेका छौं,’ उनले भनिन्, ‘कार्यालय समयभरि नै अडियो बज्ने व्यवस्था मिलाइएको छ, जसका कारण कर्मचारी र सेवाग्राहीको काम सहज बनिरहेको छ ।’

जिल्ला प्रशासन आएका कनकासुन्दरीका दिपेन्द्र उपाध्याय खस भाषामा बजिरहेको अडियो सुनेर सोमबार दंग परे । ‘खस भाषाको संरक्षण पनि हुने र निरक्षर नागरिकको सेवाप्रवाहमा पनि सजिलो हुने,’ उनले भने, ‘अडियो बडापत्र सुनेर धेरै खुसी लाग्यो ।’ २०५७ सालमा पहिलोपटक जिल्ला प्रशासन आउँदा चार घण्टा कार्यालय प्रांगनमै अलमलिएका उनले नागरिकको सुविधाका लागि अडियो बडापत्र प्रभावकारी भइरहेको बताए । जिल्लाका सबै सरकारी कार्यालय र स्थानीय तहले खस भाषामै अडियो बडापत्र बनाउन जरुरी रहेको उनी बताउँछन् । हिमा गाउँपालिकास्थित बड्कीका वीरमान रोकायाले पनि अडियो बडापत्रले सबै नागरिकलाई सुविधा दिएको बताए । ‘राहदानी बनाउनुपर्ने थियो, आवश्यक कागजात र सेवा शूल्कबारे अडियो सुनेरै जानकारी पाएँ,’ उनले भने, ‘सबैका लागि अडियो बडापत्र उपयोगी बन्यो, खस भाषाको प्रवर्द्धनमा पनि बडापत्रको भूमिका उल्लेख्य छ ।’ उनका अनुसार बडापत्रले सेवाग्राहीका साथै कर्मचारीलाई समेत सजिलो बनाएको छ ।

खस भाषा संरक्षणका लागि जिल्ला प्रशासनले नमुना काम गरेको भाषा एवं संस्कृतिका जानकार रामानन्द आचार्यले बताए । उनकै नेतृत्वमा खस भाषाको शब्दकोष निर्माणको काम अन्तिम चरणमा पुगेको छ । ‘सबै कार्यालयले आफ्नो सेवाबारे खस भाषामै स्थानीयलाई जानकारी दिन जरुरी छ,’ उनले भने, ‘नेपाली भाषाको उत्पति जुम्लामै भएकाले यसको प्रवर्द्धनका लागि सरकारी निकायको भूमिका ठूलो छ ।’ जिल्लाका सबै सरकारी सेवालाई खस भाषामैत्री बनाउन जरुरी रहेको खस साहित्य समाजका अध्यक्ष रामकृष्ण बुढथापाले बताए । जिल्ला प्रशासनले नागरिक बडापत्रका मुख्य बुँदा समेटेर स्थानीयले बुझ्नेगरी खस भाषामा बडापत्र सञ्चालनमा ल्याइएको जनाएको छ । कार्यालयका अनुसार अडियो बडापत्रले सेवाग्राही अलमलिने समस्याको समाधान भएको छ ।

प्रकाशित : मंसिर ३, २०७६ १०:००
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
×