विदेशभन्दा गाउँमै बढी कमाइ

हरि गौतम

(रुकुम पूर्व) — सिस्ने गाउँपालिका–६ का ३९ वर्षीय रेवन्त मल्ललाई वैदेशिक रोजगारीमा जान दबाब थियो । उनका साथीभाइ र इष्टमित्र विभिन्न मुलुक पुगेर कमाइ गरिरहेका थिए । गाउँमा काम छैन, विदेश जाऊ भन्नेहरू धेरै भए । सामान्य साक्षर मल्ललाई विदेश जान पटक्कै मन थिएन । गाउँमै केही गर्ने मन थियो । 

गाउँमै उनले तीनथरी काम गरे । सुरुमा पानीघट्टमा लगानी गरे । दोस्रो व्यवसायका रूपमा तरकारी खेती रोजे । तरकारीको आम्दानी भैंसी पालनमा लगाए । साढे तीन वर्षअघि तरकारी खेती छाडेर दुईवटा भैंसी खरिद गरेका मल्ल यहाँसम्म आइपुग्दा व्यावसायिक भैंसीपालक किसान बनेका छन् । दुईवटा भैंसीबाट सुरु भएको उनको व्यवसायमा हाल १३ वटा भैंसी भएका छन् । १४ लाख लगानी गरेको उनको भैंसी पालन व्यवसायमा छोटो अवधिमै ६५ लाख रुपैयाँ पुगेको छ ।

उनको भैंसी फार्ममा अहिले दैनिक ६ जनाले काम पाएका छन् । मल्ल आफू, कामदार र परिवारका सदस्य गरी ६ जनाले भैंसी फार्ममा रोजगारी पाएको सुनाए । परिवारका सदस्यबाहेकका कामदारलाई उनले मासिक १८ हजार रुपैयाँ तलब दिइरहेका छन् ।

‘म विदेश गएको भए आफैंले त केही कमाउँथे होला,’ मल्लले भने, ‘तर यहाँ बस्दा अरूका लागि पनि रोजगारी सिर्जना भएको छ ।’ विदेशको रोजगार अस्थायी भएकाले विदेश नगई गाउँमै व्यवसाय गरेको उनले बताए । उनले दैनिक ६५ लिटर दूध बजार पुर्‍याउँछन् । उत्पादित दूधले बजार नपाउला भन्ने चिन्ता उनलाई छैन । रुकुम पूर्व छुट्टै जिल्ला बनेपछि अस्थायी सदरमुकाम बनेको रुकुमकोटलाई दूध पुर्‍याउन नै नसकिएको उनले बताए ।

फार्मका १० भैंसी दुहुना छन् भने ३ भैंसी ब्याउने छन् । दूध बिक्रीबाट हाल उनले महिनामा १ लाख २० हजार रुपैयाँ आम्दानी गर्छन् । वर्षातको अवधिमा उनले महिनाको १ लाख ५० हजार रुपैयाँसम्म आम्दानी गरेको सुनाए । उनको मन यत्तिले मानेको छैन । भैंसी फार्ममा साढे तीन वर्षमा लगानी गरिएको ६५ लाखमा ५८ लाख उनको आफ्नै हो भने सात लाख रुपैयाँ सिस्ने गाउँपालिकाले अनुदान दिएको हो । भैंसी फार्म अलि ठूलो बनाउने र रुकुमकोटलाई दूध पुर्‍याउने लक्ष्य छ उनको । मकै भित्र्याएपछि उनले बारीमा गहुँ लगाएका छैनन् । गहुँको सट्टा जई र नेपियर घाँसको खेती गरेका छन् ।

आफ्नो फार्ममा कामदार आवश्यक भएको तर नपाइएको उनले बताए । ‘फार्ममा काम गर्ने मान्छे नपाउँदा समस्या भइरहेको छ,’ उनले भने, ‘राम्रो तलब दिँदा पनि काम गर्न कोही इच्छुक देखिन्नन् । कस्तो विडम्बना हो ।’

प्रकाशित : कार्तिक २०, २०७६ १०:२६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

टोल–टोलमा श्रम सहकारी

उपभोक्ता समितिमा धेरै अनियमितता भएको गुनासो भएपछि सहकारीमार्फत विकास निर्माणका काम
हरि गौतम

(रुकुम पश्चिम) — रुकुम पश्चिमका हरेक टोलमा श्रम सहकारी छन् । कुनै नगर/गाउँस्तरीय श्रम सहकारी छन् । स्थानीय सरकारले गर्ने सडक निर्माण, मर्मत, खानेपानी, भवनलगायत साना खालका विकास निर्माण आयोजना तिनै सहकारीमार्फत गराइन्छ । 

सानीभेरी गाउँपालिका अध्यक्ष नरबहादुर पुनले उपभोक्ता समितिको विकल्पका रूपमा श्रम सहकारीमार्फत विकास निर्माणको काम गराइरहेको बताए । ‘उपभोक्ता समितिको भन्दा राम्रो, गुणस्तरीय, दिगो विकासको अपेक्षासहित श्रम सहकारीको अवधारणा ल्याइएको हो,’ उनले भने । अध्यक्ष पुनका अनुसार संघीय सरकारले बनाएको सार्वजनिक खरिद ऐनअनुरूप स्थानीय तहले नियमावली बनाएर श्रम सहकारीमार्फत काम गराउने गरेको हो ।

आर्थिक वर्ष २०७४/०७५ देखि नै श्रम सहकारीमार्फत काम गराउन थालिएको थियो । सुरुमा चौरजहारी नगरपालिकाले श्रम सहकारीमार्फत काम गराउन सुरु गरेको हो । गत आर्थिक वर्षमा सबैभन्दा बढी चौरजहारी नगरपालिकाले पुँजीगततर्फको सबै बजेट श्रम सहकारीमार्फत खर्च गर्‍यो । चौरजहारीमा १२ वडास्तरीय र एउटा नगरस्तरीय सहकारी छन् । गत आर्थिक वर्षमा सात करोड ९ लाख ७९ हजार रुपैयाँ बजेट श्रम सहकारीमार्फत खर्च गरिएको नगरपालिकाले जनाएको छ । नगरप्रमुख विशाल शर्माले पनि उपभोक्ता समितिको विकल्पका रूपमा सहकारीलाई परिचालन गरिएको बताए ।

बाँफिकोटले १० वडामा ५१ सहकारी गठन गरेको छ । गत आर्थिक वर्षमा पुँजीगततर्फको ८० प्रतिशत बढी बजेट गाउँपालिकाले श्रम सहकारीमार्फत खर्चिएको हो । सहकारीमार्फत गत वर्ष ११ करोड २१ लाख रुपैयाँ विकास निर्माणमा खर्च भएको प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत महेश गुरुङले बताए । २० सहकारी दर्ता गराएको आठबीसकोट नगरपालिकाले झन्डै तीन करोड रुपैयाँ सहकारीमार्फत नै खर्चेको छ ।

सानीभेरी गाउँपालिकाले ११ वडामा सहकारीमार्फत विकास गरिरहेको छ । वडामा रहेको श्रम सहकारीले विकास निर्माणको सम्झौता गरिदिन्छ र सम्बन्धित योजना परेको टोलबासीलाई निर्माण समिति बनाएर काम गराइन्छ । मुसीकोट नरपालिकाले गत आर्थिक वर्षमा झन्डै दुई करोड रुपैयाँ सहकारीमार्फत खर्च गर्‍यो । तीन सहकारीमार्फत गरिएको उक्त कामप्रति नगरपालिकाको चित्त बुझेको निमित्त प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत नरवीर खड्काले बताए ।

स्थानीय तहले योजना परेको वडा तथा टोलका स्थानीयलाई काम गर्ने अवसर दिने गरेका छन् । वडा तथा टोलमा रहेका श्रम सहकारीमा सबैलाई आबद्ध गरिएको छ । यसअघि काम नपाएका सहकारीका सदस्यहरूले काम पाउँदै जाने गरी सहकारीहरूले नियम बनाएका छन् । ‘योजना परेको सम्बन्धित टोल र बस्तीका सर्वसाधारणलाई काम गर्ने पहिलो अवसर हुन्छ,’ बाँफिकोट गाउँपालिकाको विवेक श्रम सहकारीका अध्यक्ष कर्णबहादुर खत्रीले भने ।

गत आर्थिक वर्षमा मात्रै स्थानीय तहले झन्डै एक हजारलाई रोजगारी प्रदान गरेको दाबी गरेका छन् । थोरै दिन काम गरेको भए पनि आठबीसकोट नगरपालिकाका तीन सय, चौरजहारी नगरपालिका र सानीभेरी गाउँपालिकाका दुई/दुई सयले रोजगारी पाएको सम्बन्धित स्थानीय तहले दाबी गरेका छन् । बाँफिकोट गाउँपालिकाका २ सयभन्दा बढी, मुसिकोट नगरपालिका ५० जनाले रोजगारी पाए । त्रिवेणी गाउँपालिकामा श्रम सहकारीमार्फत रोजगारी पाउनेको संख्या खुलाइएको छैन ।

उपभोक्ता समितिमा धेरै अनियमितता भएको गुनासो भएपछि सहकारीमार्फत विकास गर्ने प्रक्रिया अघि बढाइएको पूर्वमन्त्री तथा प्रतिनिधिसभा सदस्य जनार्दन शर्माले बताए । ‘श्रम सहकारी बनाउने निर्णय भएको दुई वर्षपछि पालिका–पालिका पुगेर श्रम सहकारी र तिनले गरेका काम अनुगमन गर्न भ्याएँ,’ रुकुम पश्चिमबाट प्रतिनिधित्व गरेका सांसद शर्माले भने, ‘उपभोक्ता समितिको तुलनामा श्रम सहकारीको काम चित्तबुझ्दो पाइयो ।’ गाउँगाउँमा सहकारी खोल्ने, स्थानीय बासिन्दालाई सेयर सदस्य बनाउने र सबैले आयआर्जन गर्न पाउने व्यवस्था विकास गर्ने निर्णय भएको उनले जनाए । ‘बेरोजगारलाई रोजगारीमा जोड्न पनि श्रम सहकारीको अवधारणा ल्याइएको हो,’ उनले भने ।

प्रकाशित : कार्तिक १६, २०७६ ११:४६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT