मिलापत्रमा घटना टुंग्याउँदा  अपराध बढ्यो

ठाकुरसिंह थारू

(बर्दिया) — गत वर्ष सुन्दरपुर गाउँमा गएर रोकाय समूहले मारपिट गरेपछि प्रहरीमा ठाडो उजुरी पर्‍यो । सामान्य कुटपिट भएको भन्दै गाउँका अगुवाले मिलापत्र गराए । त्यही समूहले फेरि ठाकुरबाबा नगरपालिका–३, प्रतापपुरमा विवाद गर्‍यो । बिनाकारण झगडा गर्न थालेपछि स्थानीय मिलेर लखेटे । त्यहाँ पनि मिलापत्र भयो ।

ठाकुरबाबा–८, कालीगौडीका स्थानीयसँग कैयौंपल्ट विवाद भयो । कुटपिट गरे । फेरि पनि अगुवाहरूले मिलापत्र गराए । दुई साताअघि त्यही रोकाय समूहले बिनाकारण अटो रिक्सा मजदुरलाई कुटे । मोबाइल लुटे । रिक्साको सिसा फुटाए । स्थानीय प्रहरीमा उजुरी पुग्यो । गाउँका अगुवाहरूको यसपटक पनि क्षतिपूर्ति दिलाएर मिलापत्र गराए ।


गाउँका सर्वसाधारणलाई दुर्व्यवहार गर्नु स्थानीय देवी रोकाय, सन्तोष रोकाय र शरण रोकायको समूहका लागि सामान्य थियो । अन्ततः भाइटीकाको साँझ त्यही समूहले भुडकैयाका सर्वसाधारणमाथि आक्रमण गर्‍यो । गाउँका ३२ वर्षीय सतराम थारूको मृत्यु भयो । दर्जनभन्दा बढी स्थानीय घाइते भए ।


यस समूहले स्थानीय र आसपासका गाउँमा पुगेर विवाद गर्दै आएको धेरै भयो । तर सबै घटना मिलापत्रमा टुंगिने भएकाले उनीहरू हत्या गर्नसमेत पछि परेनन् । उनीहरूले आफूलाई त्यस क्षेत्रको डन मान्दै आएका छन् ।


‘पहुँचवाला हुन् । त्यसैले उनीहरूले सर्वसाधारणलाई गालीगलौज गर्नु, हेप्नु र कुट्नु सामान्य हो । दर्जनौं घटना भए तर मिलापत्र गराइयो,’ भाइटीकाको दिन भएको घटनाका पीडित महेश चौधरीले भने, ‘रिक्सा मजदुरलाई कुटपिट गरेको घटनामा उनीहरूमाथि मुद्दा चलाएको भए सायद सतरामले ज्यान गुमाउनु पर्दैनथ्यो होला ।’


प्रहरीले हत्या आरोपमा त्यस समूहका रोकायत्रयसहित आठ जनालाई नियन्त्रणमा लिएर अनुसन्धान थालेको छ । एक जना अझै फरार छन् । पक्राउ परेका देवी भगौडा सैनिक हुन् । सन्तोष नेपालगन्जमा एमआर र शरण भारतीय सेनामा कार्यरत छन् । उनीहरूको समूहको आतंकले गाउँ नै त्रस्त बन्दै आएको थियो ।


‘उनीहरू कसैलाई मान्छे गन्दैनन् । कुटपिट गरिहाल्छन्,’ चौधरीले भने । इलाका प्रहरी कार्यालय भुरीगाउँका प्रमुख प्रहरी निरीक्षक वसन्त पाण्डेले उक्त समूहले गाउँमा पटकपटक विवाद गर्ने गरेको मौखिक उजुरी बकुवा प्रहरीमा आएको तर गाउँका अगुवाहरूले मिलापत्र गराएर लैजाने गरेको बताए । आफू हालै मात्रै सरुवा भएर आएका कारण उक्त समूहको गतिविधिबारे धेरै जानकार नभएको बताए ।


‘इलाका प्रहरीमा अटो रिक्सा चालक कुटपिट भएको रेकर्ड छ । तर अगुवाहरूले त्यही दिन क्षतिपूर्ति तिर्ने गरी मिलापत्र गराएका हुन्,’ उनले भने, ‘मौखिक उजुरीबारे प्रहरीमा अभिलेख हुँदैन । तर हत्या अभियोगमा पक्राउ परेका व्यक्तिको गतिविधि राम्रो नभएको स्थानीयबाट जानकारी आएको छ ।’ बिनाकारण सतरामको हत्यापछि स्थानीय आक्रोशित छन् । झडप हुन सक्ने भन्दै गाउँमा बाक्लो प्रहरी परिचालन गरिएको छ । नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरीले संयुक्त रूपमा गस्ती गरिरहेको छ ।


रोकाय समूहले गाउँमा आतंक मच्चाउँदै आएको ठाकुरबाबा–८ का वडाध्यक्ष निमप्रसाद थारूले बताए । ‘उनीहरूका कारण समुदायमा नै विवाद उत्पन्न हुने गरेको छ,’ उनले भने, ‘यस समूहले पहिले पनि अराजक गतिविधि गर्दै आएको थियो । अहिले त हत्यामै उत्रियो।’


प्रकाशित : कार्तिक १८, २०७६ १२:५३

ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

किसानका दु:ख : धान खरिदमा व्यापारीको मनोमानी

ठाकुरसिंह थारू

(बर्दिया) — खाद्य संस्थानले धानको समर्थन मूल्य निर्धारण गरे पनि व्यवसायीले तोकिएको मूल्य नदिँदा किसान मारमा परेका छन् । व्यापारीले आफूअनुकूल धान खरिद गरेपछि श्रमअनुसारको मूल्य नपाएको किसानको गुनासो छ । 

संस्थानले मोटा धान प्रतिक्विन्टल २ हजार ५ सय ३२ रुपैयाँ र मध्यम धान २ हजार ६ सय ७३ रुपैयाँ तोकेको छ । व्यापारीले भने २ हजारदेखि २ हजार २ सय रुपैयाँ मात्र किसानलाई दिने गरेका छन् । त्यसले लागतसमेत नउठ्ने किसानको गुनासो छ । उनीहरू धान खेतीका लागि किनेको मल र बीउको ऋण तिर्न धान सस्तोमै बिक्री गर्न बाध्य छन् ।

खेती मात्रै गर्ने किसानको आम्दानीको वैकल्पिक स्रोत नभएका कारण धानमै निर्भर हुनुपर्ने बाध्यता छ । औषधि उपचारका लागि धान दिने सर्तमा व्यवसायीले पहिले नै पैसा लगानी गरिसकेका हुन्छन् । जसका कारण किसान अरू व्यवसायीलाई धान बिक्री गर्न सक्दैनन् । वर्षातको समयमा किसानलाई मल किन्न पैसा आवश्यक पर्छ । त्यसैको फाइदा उठाउँदै व्यवसायीले अहिले सस्तो मूल्यमा धान किनिरहेका हुन । उनीहरूले तीन महिनाअगावै किसानलाई पैसा लगानी गरेकाले पहिला नै कबोल गरेको मूल्यमा खरिद गरिरहेका छन् ।

‘मल र बीउको मूल्य निकै महँगो छ । ट्र्याक्टरबाट खेत जोताउन उस्तै महँगो पर्छ । असारमा किसानसँग पैसा हुँदैन । त्यसैले महाजन (ऋण दिने व्यक्ति) सँग पहिले नै पैसा लिनु पर्ने बाध्यता छ,’ किसान जुमन नाउले भने, ‘एक हप्ताअगाडि प्रतिक्विन्टल दुई हजारमै धान बिक्री गरें ।’ सरकारले मूल्य तोके पनि आफूहरू सधैं ठगिनुपर्ने बाध्यतामा रहेको उनले बताए ।

धानको मूल्यले मलखाद र बीउ किन्न ठिक्क हुने उनीहरूको भनाइ छ । ‘व्यापारीहरूको मनोमानी छ । जतिमा मन लाग्यो, त्यतिमै किन्छन् । हामी केही गर्न सक्दैनौं,’ बाँसगढी नगरपालिकाका किसान हरिराम चौधरीले भने, ‘धान बिक्री नगरे आलुको बीउ कहाँबाट किन्नु ! मल र हिउँदे बालीको बीउ किन्नका लागि पैसा आवश्यक पर्छ ।’

खाद्य संस्थान अञ्चल कार्यालय नेपालगन्जका प्रमुख भरतराज खनियाँले किसानले सस्तोमा धान बिक्री गरिरहेको बारे सोध्न नमिल्ने बताए । उनका अनुसार घरव्यवहार मिलाउन, मलखाद किन्न र ऋण तिर्न सस्तोमा धान बिक्री गरेको हुन सक्छ । उनले व्यापारीलाई तोकिएकै मूल्यमा धान किन्न बाध्य पार्न नसक्ने जनाए ।

धानको मूल्य तोकिएपछि मन्त्रालयलाई पत्राचार गर्नुपर्ने नियम छ । मन्त्रालयले यति परिणाममा धान किन्नुपर्ने परिपत्र गर्छ । संस्थानले तोकेको मूल्यलाई मान्यता दिन जिल्लामा प्रमुख जिल्ला अधिकारीको संयोजकत्वको समितिले निर्णय गर्नुपर्छ । ‘धान किन्ने सरकारी प्रक्रिया निकै लामो र झन्झटिलो छ । किसान त्यो कुर्न सक्दैनन् । हामीले पनि प्रक्रिया नपुर्‍याई धान किन्न सक्दैनौं,’ प्रमुख खनियाँले भने, ‘संस्थानले धान किन्न अझै डिपो राखेको छैन किसान भने धमाधम धान बिक्री गरिरहेका छन् ।’

प्रकाशित : कार्तिक १७, २०७६ ०८:५७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×