धान भित्र्याउने चटारो

‘तिहार मनाउँदा पनि खेतमा पाकेको धानकै चिन्ता भयो । वर्षभरि खाने अन्नलाई समयमा भित्र्याउन पाए मन खुसी हुन्छ ।’
माधव अर्याल

(पाल्पा) — बगनासकाली गाउँपालिका–१, चिर्तुङधाराका कमानसिंह कुमाललाई तिहारको अघिल्लो दिन धान काट्ने र स्याहार्ने चटारो थियो । तिहारको भोलिपल्ट पनि खेतमै थिए । उनको खेतमा तिहारअघि नै धान पाकेकाले उनलाई यतिबेला भित्र्याउन हतार भएको हो । 

खेतमा पहेंलपुर भएको धान चाडपर्वका बेलामा भित्र्याउन हैरानी भएको उनले बताए । ‘तिहार मनाउँदा पनि खेतमा पाकेको धानकै चिन्ता भयो,’ उनले भने, ‘वर्षभरि खाने अन्नलाई समयमा भित्र्याउन पाए मन खुसी हुन्छ ।’
यसपटक विगतका वर्षमा भन्दा धान राम्रो फलेको उनले बताए । अहिले पर्मबाट धान काट्नुका साथै भित्र्याउने चटारो बढेको छ । आधुनिक प्रविधिअनुसार उनले धान काट्न भने पाएका छैनन् । धान झाट्न र स्याहार्न भने उनले थ्रेसर लगाउने योजना बनाएका छन् । गाउँ फर्केका साथीभाइसँग गफ गरेर बस्ने भन्दा पनि खेतको धान पाकेकामा स्याहार्ने चिन्ता हुने बाँसटारीकी इन्दिरा अधिकारीले बताइन् । ‘खेतमा धान पाकेको छ, चाडपर्वले गर्दा फुर्सद छैन,’ उनले भनिन् ।

उनलाई पनि धान भित्र्याउने चिन्ता छ । बाँसटारीका हेमबहादुर जीसीलाई पनि खेतमा धान पहेंलपुर भएकाले भित्र्याउने चिन्ता छ । पानी पर्न छाडेको एक सातामै खेतमा धान पहेंलपुर भएको उनले बताए । यहाँका माडी, अर्गली, कचल, रामपुर, बाँसटारी, झडेवा, कालीगण्डकी बेँसी, अरुणखोलामा धान खेती हुन्छ । अहिले किसान धान काट्ने र स्याहार्ने हतारमा रहेका छन् । यस वर्ष समयमै रोपाईं सकिएको र पानी राम्रो परेकाले किसानले विगत वर्षमा भन्दा यसपटक धान उत्पादन बढ्ने अनुमान गरेका छन् । आवश्यक वर्षात् भएको र धानमा लाग्ने रोग नदेखिएकाले जिल्लाको उत्पादनमा वृद्धि हुने अनुमान गरेका हुन् । साउनको दोस्रो सातामा शतप्रतिशत रोपाई सकिएको थियो ।

‘किसानले समयमा वर्षे धान लगाउन पाएका हुन्,’ कृषि ज्ञान केन्द्रका प्रमुख शिव अर्यालले भने, ‘आवश्यक वर्षात् पनि भएकाले उत्पादन बढ्ने अनुमान गरिएको छ ।’ जिल्लामा यस वर्ष ९५ प्रतिशत किसानले धानखेती लगाएका थिए ।

जिल्लामा अघिल्लो वर्ष झण्डै २२ हजार टन धान उत्पादन भएको थियो । पानी समयमा परेको र सिञ्चित क्षेत्रसमेत बढेकाले यस वर्ष उत्पादनको कम्तीमा १० प्रतिशत बढ्ने अनुमान गरेका छन् । गत वर्ष भने ९० प्रतिशत मात्रै रोपाइँ भएको थियो । धानबाली लगाउने ८ हजार ८ सय ५ हेक्टर खेतमा वर्षायाममा सिंचाइ सुविधा उपलब्ध छ । टारी खेतको भने तथ्यांक छैन ।
वर्षैभरि ३ हजार ९ सय ३४ हेक्टर क्षेत्रफलमा सिंचाइ हुन्छ । मौसमी सिंचाइ ४ हजार ८ सय ७१ हेक्टरमा गर्न सकिन्छ । जिल्ला कृषि विकास कार्यालय जिल्लाको कुल जमिनमध्ये ३६ हजार हेक्टरमा खेतीबाली गरिन्छ । धानखेती भने ९ हजार ५ सय हेक्टरमा हुन्छ ।

प्रकाशित : कार्तिक १५, २०७६ १०:३०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

विद्यालयको भवन–पोसाकमा एउटै रङ 

माधव अर्याल

पाल्पा — पूर्वखोला गाउँपालिकाभित्र रहेका सबै विद्यालय भवनको रङ उस्तै बन्ने भएको छ । पालिकाभित्र रहेका सबै विद्यालयमा उस्तै पोसाकसमेत निर्धारण गरिएको छ । यसअघि विद्यालय भवनमा आफ्नो मनलाग्दो रङ लगाउने गरेका थिए भने विद्यालय पोसाक पनि मनपरी थियो । यसै आर्थिक वर्षबाट यी सबै उस्तै बन्ने भएका हुन् । गाउँपालिकाका अनुसार भवनको रङ र विद्यालयको पोसाक अब मनलाग्दो बनाउन पाइने छैन । 

६ वडा रहेको गाउँपालिकामा ३८ विद्यालय छन् । गाउँपालिकाले सबै विद्यालयमा संघीय शिक्षा एकाइले तोकेको रङ लगाउनेछ । यस्तै खरानी रङको सर्ट र गाढा नीलो रङको पाइन्ट लगाउन पर्ने सूचना अधिकारी मोहन ढकालले बताए ।

‘गाउँसभाले नै निर्णय गरेकाले अब सोहीअनुसार कार्यान्वयनमा लैजानुपर्छ,’ उनले भने, ‘त्यसका लागि केही बजेटसमेत विनियोजन भएको छ ।’ विद्यालयले केही अनुदान पाउने छन् । विद्यार्थीको पोसाकका लागि समेत विद्यालयले अनुदान पाउने सूचना अधिकारी ढकालले बताए ।

एउटै पोसाक बनाउन गाउँपालिकाले आर्थिक वर्ष ०७६/७७ को बजेटमा १८ लाख रुपैयाँ विनियोजन गरेको छ । विद्यालय भवनको रङ एउटै बनाउन २५ लाख रुपैयाँ विनियोजन गरेको गाउँपालिका अध्यक्ष नुनबहादुर थापाले बताए । उनका अनुसार त्यति नै बजेट प्रदेश सरकारसँग समपूरकमा राखिएको छ । ‘हामीले छुट्याएको बजेटबाट पुग्दैन,’ उनले भने, ‘प्रदेश सरकारले सहयोग गर्ने हो भने यसै वर्ष सबै काम सकिने थियो ।’ प्राथमिक, आधारभूत र माध्यमिक तहका विद्यालयलाई सोहीअनुसारको वर्गीकरण गरेर अनुदान दिइने उनले बताए ।

गाउँपालिकाका सबै विद्यार्थीले लगाउने पोसाकमा एकरूपता ल्याउन सबैलाई सोहीअनुसारको निर्देशन दिइसकिएको छ । कतिपय विद्यालयले पोसाक बाँड्न सुरु गरेका छन् । विद्यालयले पनि गाउँपालिकाले तोकेअनुसारको पोसाक परिवर्तन गरेका छन् ।

गाउँपालिकाको अनुदान, विद्यालयको आन्तरिक स्रोत र विभिन्न सहयोगबाट पूर्वखोलाका सामुदायिक विद्यालयले विद्यार्थीलाई पोसाक वितरण गरेका हुन् । जनउज्ज्वल आधारभूत विद्यालय रिङनेरह अर्खलडाँडाका प्रधानाध्यापक केशवराज पंगेनीका अनुसार विद्यालयले कपडा किनेर विद्यार्थीलाई वितरण गरिसकेको छ ।

‘थान कपडा किन्दा सस्तो पर्ने भएकाले गाउँपालिकासँग समन्वय गरेर विद्यार्थीलाई वितरण गरिएको छ,’ उनले भने । विद्यार्थीमा मानसिक रूपमा समेत समान भएको महसुस गराउने उद्देश्य राम्रो भएको रिङनेरहका स्थानीय डिल्लीराज पंगेनीले बताए । ‘एउटै खालको पोसाक बनाएपछि फरक कपडा देखिंदैन,’ उनले भने, ‘विद्यार्थीको मानसिकतामा पनि यसले फरक पार्छ ।’

गत वर्ष निजी विद्यालयलाई सामुदायिकमा गाभेसँगै पोसाक एउटै बनाउन लागेको गाउँपालिकाले जनायो । ‘विद्यालय र विद्यार्थीको पहिचानमा समेत समानता देखाउन पोसाक र भवनको रङ एउटै बनाउन लागेका छौं,’ उपाध्यक्ष भागीरथी भट्टराईले भनिन् ।

प्रकाशित : कार्तिक ९, २०७६ १०:०६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×