लामी रहमा उच्च बाँध

अमृता अनमोल

(बुटवल) — लामी रहमा बहुउद्देश्यीय उच्च बाँध निर्माण गरिने भएको छ । चुरे संरक्षण, जमिनमुनिको पानी रिचार्ज, सिँचाइ र जलपर्यटन प्रवर्द्धन गर्ने लक्ष्यसहित बाँध निर्माण योजना अगाडि बढाइएको हो । सैनामैना नगरपालिकाको अगुवाइमा राष्ट्रपति चुरे संरक्षण विकास समितिले काम थालेको छ । 

ZenTravel

रूपन्देहीको सैनामैना नगरपालिका–३, गंगानगरनजिकै लामी रह छ । जुन पूर्वपश्चिम राजमार्गको मुर्गियादेखि करिब तीन किलोमिटर उत्तरमा पर्छ । चुरेबाट कलकल बग्ने खप्परखोला त्यहाँ आएपछि ताल परेको छ । रह हाल करिब ४० मिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको छ । नगर प्रमुख चित्रबहादुर कार्कीले जलपर्यटन प्रवर्द्धन र सिँचाइ सुविधा बढाउने मुख्य उद्देश्यसहित बाँधसहितको बहुउद्देश्यीय जलाशय पार्क निर्माण थालिएको बताए । ‘वर्षातको भेलसहितको पानीलाई बाँधमा संकलन गरेर राखी माग र आवश्यकताअनुसार बाह्रै महिना उपयोग गरिनेछ,’ उनले भने, ‘आसपासको सुन्दरता बढाएर पर्यटकको आगमन बढाइनेछ ।’ जलाशयको पानीमा बोटिङ गर्ने, माछा पालन गर्ने, होटल, रिसोर्ट र वाटर फन पार्क सञ्चालन गर्ने सहायक योजना बनाएको उनले बताए ।

Meroghar


रहमा अहिले पनि स्थानीय पौडी खेल्न, माछा मार्न र पानीको मजा लिन जाने गरेका छन् । साइकिलिङ गर्ने र पिकनिक खान जाने पनि रह आसपासमा भेटिन्छन् । गंगानगर क्षेत्रमा सिँचाइ गर्न यही खोलाबाट पानी लगिएको छ । तर, बाढी र कटानले कुलो भत्किइरहन्छ । यसले बाह्रैमास सिँचाइमा उपयोग गर्न नसकिएको स्थानीय रामबहादुर थापाले बताए । ‘सैनामैनामा चुरे पहाडबाट बगाएर ल्याएको पाँगो मिसिएको मलिलो माटो छ,’ उनले भने, ‘बाँधबाट सिँचाइ पुर्‍याउने हो भने कृषि उत्पादन दोब्बर बढाउन सकिनेछ ।’ पानीको बहुउपयोग गर्न भन्दै राष्ट्रपति चुरे संरक्षण विकास समितिले गत वर्ष लामी रह बाँधको सम्भाव्यता अध्ययन गरेको थियो । खप्परखोला हिउँदमा समेत नसुक्ने भएकाले ४० मिटर अग्लो बाँधसहितको जलाशय निर्माण गर्न सकिने अध्ययनमा उल्लेख छ । त्यसकै आधारमा चालु आर्थिक वर्षमा बाँधको विस्तृत अध्ययन प्रतिवेदन तयार गर्दै छ । समितिको बुटवल कार्यालय प्रमुख तथा उपसचिव अजय कार्कीले बाँध निर्माणका लागि पहिलो चरणमा ३० लाख बजेट विनियोजन भएको बताए । ‘विस्तृत प्रतिवेदनको काम सकेलगत्तै चालु आर्थिक वर्षबाटै निर्माणको काम सुरु हुनेछ,’ उनले भने, ‘त्यसमा बाँध निर्माण र पर्यापर्यटनको काम समितिले र सिँचाइको काम सिँचाइ विभागले अगाडि बढाउने तयारी छ ।’

लामी रहसम्म अहिले मोटर बाटो पुगेको छ । यहाँबाट पाल्पाको कचल, उदाङलगायत बस्ती नजिक छन् । उनीहरू आफ्ना कृषि उपज बेच्न तथा अन्य सामग्री किन्न यही बाटो भएर पैदल आउजाउ गर्छन् । रह नजिकमा पार्क छ । स्थानीयले रमाइलो गर्ने र वनभोज खाने स्थल बनेको छ, यो पार्क । पर्यटन प्रवर्द्धनका लागि नगरपालिकाले रहसँगै त्यस पार्कको संरक्षण र सुन्दरता बढाउने काम थालेको छ । चुरे क्षेत्रको जंगल सफारी गराउन सम्भाव्यता अध्ययन गरेको छ । त्यसका लागि पर्यटन प्रवर्द्धन र पूर्वाधार विकासमा बजेट विनियोजन गरेको प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत कृष्णप्रसाद भण्डारीले बताए ।

जलाशयको एक किलोमिटर दूरीभित्र सैनामैना पुरातात्त्विक क्षेत्र छन् । बुद्ध पार्क र थारू होमस्टे निर्माणाधीन अवस्थामा छन् । बुद्ध जन्मस्थल लुम्बिनी आउने पर्यटकलाई ती क्षेत्र हुँदै लामी रहमा पुर्‍याउने दीर्घकालीन लक्ष्य छ । ‘त्यसका लागि बुद्ध सर्किटमा लामी रहलाई जोडिनेछ,’ राष्ट्रपति चुरे संरक्षण विकास समितिसँगै अनुगमनमा आएका पूर्वअर्थमन्त्री विष्णु पौडेलले भने, ‘लुम्बिनी आउने पर्यटकको बसाइ अवधि बढाउन र पानीमा रमाउन यो नयाँ गन्तव्य बन्ने निश्चित छ ।’

प्रकाशित : कार्तिक ५, २०७६ १०:२४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कजवेले जोडिए गाउँ

कान्तिपुर संवाददाता

(रुकुम पूर्व) — यहाँका दुई स्थानीय तहका सबै गाउँ सदरमुकामसँग जोडिएका छन् । चार महिनाअघि स्थानीय खोलाका कारण सदरमुकाम रुकुमकोट र अन्य गाउँका बासिन्दालाई आउजाउमा अवरोध भएको थियो । सिस्ने गाउँपालिका र भूमे गाउँपालिका जोड्ने रुकुमगाड खोलामा पानीको बहाव बढेपछि छुट्टिएका गाउँ कजवे निर्माण गरिएसँगै जोडिएका हुन् । 

मध्यपहाडी लोकमार्गमा पर्ने उक्त खोलामा मोटरेबल पुल अभावले हरेक वर्षका चार महिना गाउँ सदरमुकामसँग छुट्टिन्छन् । गत असारको पहिलो सातादेखि नै रुकुमगाडले सोझै रुकुमकोट पुग्ने र रुकुमकोटभन्दा माथिका भूमे र पुथाउत्तरगंगा गाउँपालिकाका सबै गाउँमा आउजाउ रोकेको थियो । रुकुमकोटबाट माथितिर जाने र माथिबाट रुकुमकोट चल्ने गाडी रुकुमगाडकै कारण वारिपारि रोकिनुपर्ने वाध्यता थियो । रुकुमगाड बढेसँगै मध्यपहाडी लोकमार्गको नियमित यात्रासमेत रोकिन्छ ।

जिल्ला प्रशासन कार्यालय, सिस्ने, भूमे गाउँपालिका तथा मध्यपहाडी लोकमार्ग स्तरोन्नतिको काम गरिरहेका निर्माण कम्पनीको प्रयास र लगानीमा सडक सूचारु गरिएको हो । रुकुमगाड घटेको छैन । तर, खोलामा कजवे निर्माण गरेर गाडी वारपार गर्न सजिलो पारिएको छ । निरन्तर चार दिन लगाएर खोलामा कजवे बनाएपछि गाडी वारपार गरेको प्रमुख जिल्ला अधिकारी मोहनप्रसाद अर्यालले बताए । खोलामा १२ वटा ह्युम पाइप राखेर कजवे निर्माण गरिएको छ ।

सिद्धीसाई कन्स्ट्रक्सन, चन्द्र एन्ड वसन्त कन्स्ट्रक्सन, कालिका कन्स्ट्रक्सन तथा राप्ती हाइड्रो पावर कम्पनीले कजवे निर्माण गर्न सहयोग गरेपछि गाडी हिंडाउन सम्भव भएको जनाइएको छ । रुकुमगाडमा गाडी हिंड्न थालेपछि अस्थायी सदरमुकाम रुकुमकोट तथा दाङ, नेपालगन्ज, बुटवल, काठमाडौं आउजाउमा सहज भएको भूमे गाउँपालिका अध्यक्ष रामसुर बुढामगरले बताए । ‘पहिल्यै सडक खुलाउने प्रयास नभएको होइन,’ उनले भने, ‘वर्षा सकिने समयसम्म पनि निरन्तर वर्षा भएपछि सडक सुचारु गराउन ढिला भएको हो ।’ खोलामा कजवे बनेपछि पुथाउत्तरगंगाका १४ र भूमे गाउँपालिकाका नौवटा वडाका सर्वसाधारणका साथै मध्यपहाडी भएर हिंड्नेलाई समेत सहज भएको छ । यसअघि खोला बढेका कारण सर्वसाधारण गाडी परिवर्तन गरेर यात्रा गर्न बाध्य थिए भने भाडा पनि महँगो पर्ने गरेको थियो ।

रुकुमगाडमै मोटरेबल पुल निर्माण सकिएको छैन । मध्यपहाडी लोकमार्ग सडक आयोजनामार्फत पुल बनाउने ठेक्का लागेको ६ वर्षसम्म उक्त पुल निर्माण सकिएको छैन । रुकुमगाडमाथि बन्नुपर्ने मोटरेबल पुल दुई वर्षअघि नै सम्पन्न हुनुपर्ने सम्झौता छ । ३ करोड ७९ लाख २१ हजार रुपैयाँमा ठेक्का सम्झौताअनुसार ०७४ असोज २० भित्रै यो पुल बनिसक्नुपर्ने थियो । सम्झौता अनुसार दुई वर्षअघि नै पुल बन्नुपर्ने भए पनि यसको जिम्मा लिएको ठेकेदार कम्पनी याकथुम्हाङ/बीबी जेभी निर्माण सेवाले अझै पुल निर्माण सकेको छैन । ६ वर्षअघि उक्त पुल निर्माणका लागि सहिद मार्ग आयोजनासँग सम्झौता भएको थियो ।

प्रकाशित : कार्तिक ५, २०७६ १०:२४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×