बाग्दुला–भीमगिठे सडक : निर्माणमा अन्योल

गिरुप्रसाद भण्डारी

प्यूठान — बाग्दुला–भीमगिठे सडक निर्माणमा अन्योल बढेको छ । सडक सुधार तथा विकास आयोजनामार्फत निर्माण थालिएको सडक केएमसी/टुन्डी जेभि निर्माण कम्पनीले ठेक्का सम्झौता गरेको थियो । केएमसी इन्डियन निर्माण कम्पनी हो भने, टुन्डी नेपाली कम्पनी हो । केएमसी निर्माण कम्पनी भारतीय बैंकको कालोसूचीमा परेकाले एक्जिम बैंकले केएमसीसँग भएको ठेक्का तोड्न भनेपछि सडक निर्माणको काम अन्योलमा परेको हो ।

एक्जिम बैंकमार्फत भारत सरकारको ऋण सहयोगमा प्यूठानको बाग्दुलादेखि बागलुङको भीमगिठेसम्म ७३ दशमलव ६ किमि दूरी कालोपत्रे गर्न लागिएको थियो । एक्जिम बैंकको ठेक्का रद्ध गर्ने पत्र पछि अन्योलमा परेको आयोजना प्रमुख सुबोध देबकोटाले बताए । २ अर्ब ३५ करोड रुपैयाँको लागतमा योजना निर्माणको लागि ठेक्का भएको थियो । निर्माण कम्पनीलाई साइडसमेत दिएको अवस्थामा ठेक्का तोड्ने पत्र आएको देवकोटाले बताए ।

‘निर्माण कम्पनीसँग सम्झौता भएर काम अगाडी बढाएका थियौं,’ उनले भने, ‘फिल्डमा नाप नक्साको काम भइरहेकै अवस्थामा रोक्न परेको छ ।’ ठेक्का भएको आयोजना तोड्ने सजिलो नभएकाले एक्जिम बैंकलाई पुर्नबिचार गर्न पत्र पठाएपनि हालसम्म कुनै जवाफ नआएको देवकोटाले बताए ।

हाल ट्रयाक खोलिएको सडकलाई ९ मिटर चौडा बनाएर ७ मिटर कालोपत्रे गर्न लागिएको थियो । यो सडकसँगै ठेक्का भएको लमही–घोराही–तुल्सीपुर र चन्दौटा–कृष्णनगर सडकमा काम अगाडी बढिसक्दा प्यूठानको सडक अन्योलमा छ । दलका नेताले काम सुरु हुने भयो भनेर प्रचार गर्न थालेको ३ वर्ष बढी भए पनि काम अझै सुरु नभएको गौमुखी गाउँपालिका २ अर्खाका मित्र थापाले बताए ।

‘सडकले उत्तरी प्यूठानको मुहार नै फेर्ने हामीले अपेक्षा गरेका थियौं,’ उनले भने, ‘वर्षौं सडक पूर्वाधारमा पछाडि परेको बाग्दुला–मच्छी–ठूलाबेंसी क्षेत्रका स्थानीयको राम्रो चौडा सडक निर्माण हुने आशा निराशामा बदलिएको छ ।’ सडक ‘हात्ती आयो हात्ती आयो फुस्सा’ भएको उनले बताए ।

सडक सुधार विकास आयोजनामार्फत बजेट परेपछि स्थानीय तह र प्रदेश सरकारलेसमेत यो सडकमा बजेट विनियोजन नगर्दा सडक जीर्ण हुँदै गएको छ । यो सडक निर्माण पूरा भएपछि बागलुङको बडीघाट गाउँपालिकास्थित भीमगिठे क्षेत्रमा मध्यपहाडी राजमार्गसँग जोडिनेछ ।

बाग्दुलादेखि अर्खासम्म ४४ किमि कच्ची सडक निर्माण भइसकेको छ । सडकले प्यूठानतर्फ प्यूठान नगरपालिका, झिमरुक र गौमुखी गाउँपालिका क्षेत्रलाई समेटेको छ भने, गुल्मीको मदाने गाउँपालिकाको अग्लुङ र बागलुङको बडीगाड गाउँपालिका समेटेको छ । सडकको सन् २०१६ मा डिटेल सर्भे गरिएको थियो ।

निर्माणपछि सडक क्षेत्रका १० हजार ९ सय १० घरधुरीका ५१ हजार ९ सय जनाले प्रत्यक्ष फाइदा पाउने भनिएको थियो । सडक निर्माण पूरा भएर कालोपत्रे भए प्यूठान, दाङ, रोल्पा, गुल्मी, अर्घाखाँचीका स्थानीयलाई केन्द्रीय राजधानी काठमाडौं जाने वैकल्पिक मार्गसमेत हुनेछ ।

भारतको कोइलावास, दाङको भालुबाङ, प्यूठानको बाग्दुला, बागलुङको भीमगिठे भएर म्याग्दीको बेनी र मुस्ताङ हुँदै चीन जोड्ने सडकको लक्ष्य छ । पूर्व–पश्चिम रागमार्गअन्तर्गत दाङको भालुबाङदेखि भीमगिठेसम्म १ सय ३२ किमि दूरीमा मध्यपहाडी राजमार्ग जोडिन्थ्यो ।

‘सडक निर्माणले यस क्षेत्रको समग्र आर्थिक विकासमा फड्को मार्ने आशा गरेका थियौ,’ गौमुखी गाउँपालिका अध्यक्ष विष्णुकुमार गिरीले भने, ‘काम रोकीएको कुराले हामी धेरै चिन्तित छौ ।’

प्रकाशित : कार्तिक २, २०७६ ११:१५
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

मेलामा जातीय सद्भाव

कान्तिपुर संवाददाता

पाल्पा — जातीय एकता र सद्भावको नमुनाका रुपमा परिचित ‘लमिनी/दमिनी’ मेला शुक्रबार रैनादेवी छहराको छहराको बोखरडाँडामा लागेको छ । कोजाग्रत पूर्णिमाको पाँच दिनपछि पञ्चमीमा हरेक वर्ष यो मेला लाग्छ । रैनादेवी छहरा ४, रायमाझी डाँडा नजिकमा लाग्ने यो मेला अन्यत्रको भन्दा फरम हुन्छ । 

मेलालाई स्थानीयले ‘दमिनी सराय’ भन्ने पनि भन्ने गर्छन् । दमाई जातीकी महिला लामा हल्लिएजस्तै हल्लिने भएकाले पनि लमिनी सराय पनि भन्ने गरेको स्थानीय टिकाराम पोखरेलले बताए । मेलामा यस भेगका हजारौंको सहभागिता थियो । यहाँ दमाई जाति नै पुजारी हुन्छन् । दमिनीको घरबाटै सरायँ निकाल्ने चलन छ । यसको पुजारी पनि दमिनी नै हुन्छन् । दमाई जातिले सबै अन्य ब्राह्मण, क्षेत्री, नेवार, दलित सबै मेला भर्न आउनेलाई टिका, जमरा र प्रसाद दिन्छन् । मेला व्यवस्थापन पनि दमाई परिवारबाटै हुन्छ ।

दलित घरपरिवारमा घरमा जमरा राखिएको हुन्छ । दलित जातिले व्यवस्थापन गरेपनि सबै जातिका मानिसहरू मेलामा सहभागी हुन आउँछन् । ‘छहराको यो मेला अन्यत्रको भन्दा फरक छ,’ स्थानीय फर्सबहादुर कुँवरले भने, ‘यस्तै गरी जतासुकै हुने हो भने जातीय भेदभाव रहने थिएन ।’ जातीयताका नाममा घटना हुने गरेपनि यसको आफ्नै मौलिकपन रहेको उनले बताए ।

वडाध्यक्ष विष्णुप्रसाद पोखरेलका अनुसार गाउँमा एक जना ‘लमिनी’ बस्थिन् । बल्ढेङ्गढी (रैनादेवी छहरा–७ ) मा छाडिएको पाडो भागेर यही आएको थियो । बोखरडाँडामा रहेकी फुस्री दमिनी (दमाई जाति) को घरमा आएर उसले उपद्रो गर्न थाल्यो । एक्कासी दमै जातिकी लमिनी हल्लिएपछि पूजाआजा गर्दा पाडो र लमिनि शान्त भए ।

त्यसपछि हरेक वर्ष दसैं पछिको पञ्चमी तिथिमा मेला लाग्ने, दसैंको फुलपाती सेलाउने, जमरा सेलाउने चलन सुरु भएको हो । स्थानीय विनबहादुर नेपालीका अनुसार त्यसपछि यसलाई लमिनि भन्दै दमिनी सराय भन्न थालियो । ‘मेला सुरु भएको धेरै भएको छैन,’ उनले भने, ‘दमाई जातिले निकाल्ने भएकाले ‘दमिनी’ भएको हो ।’ बली दिने पाडो, कुखुरा लगायत पूजाका लागि रकम अभाव भएको परिवारले स्थानीय तहमा जानकारी गराएका थिए ।

त्यसपछि मेला लगाउन, सराय निकाल्न, बली दिन र पूजाखर्च दिएको वडाध्यक्ष पोखरेलले बताए । सबैतिर मेला सकिएपछि निकालिने भएकाले यसको महत्व अझ बढी रहेको गाउँपालिका अध्यक्ष रामबहादुर कार्कीले बताए ।

प्रकाशित : कार्तिक २, २०७६ ११:१४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×