मेलामा जातीय सद्भाव

कान्तिपुर संवाददाता

पाल्पा — जातीय एकता र सद्भावको नमुनाका रुपमा परिचित ‘लमिनी/दमिनी’ मेला शुक्रबार रैनादेवी छहराको छहराको बोखरडाँडामा लागेको छ । कोजाग्रत पूर्णिमाको पाँच दिनपछि पञ्चमीमा हरेक वर्ष यो मेला लाग्छ । रैनादेवी छहरा ४, रायमाझी डाँडा नजिकमा लाग्ने यो मेला अन्यत्रको भन्दा फरम हुन्छ । 

मेलालाई स्थानीयले ‘दमिनी सराय’ भन्ने पनि भन्ने गर्छन् । दमाई जातीकी महिला लामा हल्लिएजस्तै हल्लिने भएकाले पनि लमिनी सराय पनि भन्ने गरेको स्थानीय टिकाराम पोखरेलले बताए । मेलामा यस भेगका हजारौंको सहभागिता थियो । यहाँ दमाई जाति नै पुजारी हुन्छन् । दमिनीको घरबाटै सरायँ निकाल्ने चलन छ । यसको पुजारी पनि दमिनी नै हुन्छन् । दमाई जातिले सबै अन्य ब्राह्मण, क्षेत्री, नेवार, दलित सबै मेला भर्न आउनेलाई टिका, जमरा र प्रसाद दिन्छन् । मेला व्यवस्थापन पनि दमाई परिवारबाटै हुन्छ ।

दलित घरपरिवारमा घरमा जमरा राखिएको हुन्छ । दलित जातिले व्यवस्थापन गरेपनि सबै जातिका मानिसहरू मेलामा सहभागी हुन आउँछन् । ‘छहराको यो मेला अन्यत्रको भन्दा फरक छ,’ स्थानीय फर्सबहादुर कुँवरले भने, ‘यस्तै गरी जतासुकै हुने हो भने जातीय भेदभाव रहने थिएन ।’ जातीयताका नाममा घटना हुने गरेपनि यसको आफ्नै मौलिकपन रहेको उनले बताए ।

वडाध्यक्ष विष्णुप्रसाद पोखरेलका अनुसार गाउँमा एक जना ‘लमिनी’ बस्थिन् । बल्ढेङ्गढी (रैनादेवी छहरा–७ ) मा छाडिएको पाडो भागेर यही आएको थियो । बोखरडाँडामा रहेकी फुस्री दमिनी (दमाई जाति) को घरमा आएर उसले उपद्रो गर्न थाल्यो । एक्कासी दमै जातिकी लमिनी हल्लिएपछि पूजाआजा गर्दा पाडो र लमिनि शान्त भए ।

त्यसपछि हरेक वर्ष दसैं पछिको पञ्चमी तिथिमा मेला लाग्ने, दसैंको फुलपाती सेलाउने, जमरा सेलाउने चलन सुरु भएको हो । स्थानीय विनबहादुर नेपालीका अनुसार त्यसपछि यसलाई लमिनि भन्दै दमिनी सराय भन्न थालियो । ‘मेला सुरु भएको धेरै भएको छैन,’ उनले भने, ‘दमाई जातिले निकाल्ने भएकाले ‘दमिनी’ भएको हो ।’ बली दिने पाडो, कुखुरा लगायत पूजाका लागि रकम अभाव भएको परिवारले स्थानीय तहमा जानकारी गराएका थिए ।

त्यसपछि मेला लगाउन, सराय निकाल्न, बली दिन र पूजाखर्च दिएको वडाध्यक्ष पोखरेलले बताए । सबैतिर मेला सकिएपछि निकालिने भएकाले यसको महत्व अझ बढी रहेको गाउँपालिका अध्यक्ष रामबहादुर कार्कीले बताए ।

प्रकाशित : कार्तिक २, २०७६ ११:१४
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

बन्दीपुरमा पर्यटकको चहलपहल

प्रताप रानामगर

दमौली — पहाडकी रानीले परिचित तनहुँको बन्दीपुरमा आन्तरिक र बाह्य पर्यटकको चहलपहल बढेको छ । भक्तपुरे शैलीका मौलिक घर । कोलाहल, धुवाँधुलोबाट केही समयका लागि मुक्ति पाउने भन्दै पर्यटक यतिबेला यहाँ ओइरिएका छन् । 

जाडो महिनामा बन्दीपुरमा पर्यटकको चहलपहल हुने गरेको बन्दीपुर पर्यटन विकास समितिका अध्यक्ष बैंश गुरुङ्गले बताए । ‘जाडो महिना सुरु भएसँगै बन्दीपुरमा स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटकको चहलपहल छ,’ उनले भने, ‘पर्यटन व्यवसायी उत्साहित छन ।’ असोजदेखि मङ्सिरसम्म बन्दीपुरमा विदेशी पर्यटकको चाप हुन्छ ।

अहिले दैनिक तीन देखि चार सय विदेशी पर्यटक आउने गरेको उनले बताए । भदौसम्म स्वदेशी पर्यटकको मात्रै चहलपहल हुन्छ । असोजदेखि भने विदेशी पर्यटक राम्रै सङ्ख्यामा बन्दीपुर आउने गरेका छन । उनका अनुसार चाडपर्वका कारण घुम्ने संस्कृतिको विकास भएकाले स्वदेशी पर्यटकको चाप पनि उल्लेखनीय रहेको छ । यस्तै दैनिक ५ सय बढी स्वदेशी पर्यटक आइरहेका छन् ।

बन्दीपुरमा वनभोजका लागिसमेत विभिन्न जिल्लाबाट विद्यार्थी आउने गरेका छन् । बन्दीपुरमा साना ठूला ५७ होटल तथा २२ वटा होमस्टे सञ्चालनमा छन । ती सबै होटलमा एकै पटक एक हजार ३ सय देखि एक हजार ४ सय पर्यटकले रात बिताउन सक्छन् । बन्दीपुरका होटलमा करीब १ सय ५० भन्दा बढीले रोजगारी पाएका छन् । सुन्दर हिमशृंखलाको अवलोकनका साथै सूर्यास्तको दृश्य हेर्न र स्थानीय नेवारी कला संस्कृतिसँग रम्न पाइनाले पर्यटकको रोजाइमा बन्दीपुर पर्ने बन्दीपुर सामुदायिक होमस्टेका अध्यक्ष डिलकुमारी रानाले बताइन् ।

बन्दीपुरको मौलिक तथा परम्परागत घरका कारण पर्यटनमा टेवा मिलेको बन्दीपुर गाउँपालिकाका अध्यक्ष पूर्णसिं थापाले बताए । ‘बन्दीपुरको पहिचान मौलिक घर हो,’ उनले भने, ‘काठका बुट्टा कुँदिएका झ्याल तथा ढोका, इँट्टा बाहिर देखिने प्यागोडा शैलीका घर बन्दीपुरको मुख्य आकर्षण बनेको छ ।’ १८ औं शताब्दीमा भक्तपुर र बनेपाबाट आएका नेवारहरूले भक्तपुरे शैलीमा घर र ढुंगा बिछ्याइएको बाटो निर्माण गरेका थिए । बन्दीपुरमा अहिले पनि घर निर्माणमा मौलिकता अपनाउने गरिएको छ ।

बन्दीपुर बजारमा भएका पुराना घरको आकर्षणले गर्दा पर्यटकको आगमन बढ्दै गएकाले गाउँपालिकाले बजार क्षेत्रभित्र आधुनिक र पश्चिमेली शैली झल्किने गरी घर बनाउने निषेध गरेको छ । पछिल्लो समय मौलिकता झल्कने गरी धमाधम घर निर्माण भइरहेका छन । अहिले मात्र एक दर्जन बढी नयाँ घर बनेका छन ।

मौलिकता झल्कने गरी बनाएको एउटा घर निर्माण सम्पन्न गर्न एक देखि १८ करोड रुपैयाँसम्म लागेको छ । मौलिकता झल्कने घरबनाए मात्र गाउँपालिकाले नक्सा पास गरिदिने अध्यक्ष थापाले बताए । मौलिकता झल्कने घर बनाउनेलाई नक्सापासमा ५० प्रतिशत छुटको व्यवस्था गरेको उनले बताए । आधुनिक शैलीमा घर बनाए नक्सापास नै रोक्का हुन्छ ।

बन्दीपुरमा अमेरिका, थाइल्यान्ड, चीन, भारत, कोरिया र युरोपियन मुलुकका विदेशी पर्यटक बढी आउने गरेका छन् । पर्यटकलाई पर्यटकीय एवं ऐतिहासिक स्थलका बारेमा जानकारी दिइन्छ । यहाँ ढुङ्गाले छापेको बाटोबाट सवारी साधन जान निषेध गरिएको छ । नेपाल भम्रण वर्ष सन् २०२० का लागि बन्दीपुरलाई उत्कृष्ट पर्यटकीय गन्तव्यको रूपमा विकासको तयारी थालेको सम्पदा नेपालका अध्यक्ष हरिसिं गुरुङ्गले बताए । भ्रमण वर्षलाई मध्यनजर गर्दै गण्डकी प्रदेश सरकारले बन्दीपुरलाई उत्कृष्ट हिल स्टेशनको रुपमा विकास गर्ने तयारी थालेको छ । भ्रमण वर्षलाई मध्यनजर गर्दै होटलको विस्तार, होमस्टे पूर्वाधार, सडक विस्तार, पर्यटन तालिम, प्रचार गर्न थालिएको उनले बताए ।

बन्दीपुरबाट अन्नपूर्ण, माछापुच्छ्रे, धौलागिरिलगायत हिमशृंखलालगायत अन्य प्राकृतिक दृश्य देख्न सकिन्छ । तत्कालीन सरकारले बन्दीपुरलाई २०५६ सालमा टुरिस्ट प्वाइन्टका रूपमा स्वीकृति दिएपछि यहाँ ग्रामीण पर्यटकको गन्तव्य रुपमा विकास भएको हो ।

नेपालकै उत्कृष्ट हिलस्टेसन मानिने बन्दीपुरमा यहाँको स्थानीय नेवार समुदायबाट विभिन्न पर्वमा प्रस्तुत गरिने खड्गजात्रा, गाईजात्रा, रोपाइँजात्रा, बाघ जात्रा र लाखे नाचका लागि जिल्लाकै अग्रस्थानमा छ । बजारका वरपर गुरुङ, मगर समाजको घााटु, कौरा नाचको साथै स्थानीय खानाका परिकारहरूले पर्यटकलाई लोभ्याउँछ ।

प्रकाशित : कार्तिक २, २०७६ ११:१३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT