बालविवाहविरुद्ध सडक नाटक

कान्तिपुर संवाददाता

पाल्पा — बगनासकाली गाउँपालिका २, पोखराथोकस्थित वडास्तरीय बाल सञ्जालले बालविवाहविरुद्ध सडक नाटक अभियान सुरु गरेको छ  । सञ्जालले गाउँपालिकाका नौवटै वडामा नाटक देखाउने गरी अभियान थालेको हो  । बालमैत्री गाउँपालिका बनाउने अभियानलाई साथ दिन चेतनामूलक सडक नाटक तयार गरेका हुन् ।

अभियानको सुरुवात नायरनमतलेसको आर्यभञ्ज्याङ बजारबाट गरे । उनीहरूले सानो उमेरमा हुने बालविवाहबाट हुने बेफाइदाका विषयलाई नाटकमा उठाएका छन् । नाटकमा देखाइएको विषयवस्तुबाट बालविवाह गर्नु हुन्न भन्ने प्रस्ट सन्देश प्रवाह हुन्छ ।

‘गाउँपालिकास्तरीय बाल सञ्जालको सहयोग र सल्लाहमा हामीले सडक नाटक तयार पारेका हौं,’ वडास्तरीय बाल सञ्जालकी अध्यक्ष निशा खरालले भनिन्, ‘बालमैत्री गाउँपालिका बनाउने सूचकका रूपमा सडक नाटक पनि पर्छ । त्यसैले हामीले गाउँपालिकाको सल्लाहमै नाटक तयार गरेका छौं र यसलाई सबै वडामा लगेर देखाइनेछ ।’

गाउँले परिवेशलाई प्रस्टसँग देखाइएको नाटक ३० मिनेटको छ । बालबालिका कसरी सानो उमेरमै विवाह गर्छन् भन्ने नाटकमा देखाइएको छ । सानो उमेरमै प्रविधिको प्रयोग र गाउँघरमा कसरी विवाह गर्न प्रोत्साहन गरिन्छ भन्ने पनि नाटकमा देखाइएको अध्यक्ष खरालले बताइन् ।

उपाध्यक्ष सुशील गैरेले सडक नाटक हेरुन्जेल दायाँबायाँ हेर्नु नपर्ने गरी सिलसिलेवार मिलाइएको बताए । ‘२० वर्ष उमेर नपुगी विवाह गर्दा स्वास्थ्यमा देखिने समस्यालाई पनि केन्द्रित गरिएको छ,’ उनले भने, ‘जसले गर्दा आमा र बच्चाको मृत्यु हुने र स्वास्थ्यमा आइपर्ने समस्यालाई उजागार गरिएको छ ।’ नाटकमा अल्लारे उमेरमै विवाह गर्दाका बेफाइदा र कलिलैमा विवाह गर्दा हुने कानुनी जटिलता पनि उठाइएको छ । नाटकमा १२ जनाले अभिनय गरेका छन् । आवश्यकताअनुसार कलाकार थपघट गर्न सकिने सञ्जालका सचिव सुदीप गैरेले बताए ।

बगनासकाली बालमैत्री गाउँपालिका बन्ने तयारीमा छ । बालमैत्री शासन लागू भएको गाउँपालिका बन्न ३९ सूचक पूरा गर्नुपर्छ । त्यसमध्ये अहिलेसम्म २८ भन्दा बढी सूचक पार गरिसकेको गाउँपालिका अध्यक्ष कृष्णप्रसाद बस्यालले बताए । ‘बालमैत्री बनाउने अभियानलाई सडक नाटकले पनि साथ दिएको अनुभूति भएको छ,’ उनले भने, ‘नाटक चेतनामूलक रहेकाले यसबाट पनि धेरै फाइदा पुग्नेछ ।’

स्थानीय बालमैत्री शासन लागू गर्न विभिन्न १६ चरण छ । अहिले बालबालिकाको शिक्षा र स्वास्थ्यसम्बन्धी सूचकमा काम भइरहेको फोकल पर्सन मनोज आचार्यले बताए । स्थानीय सरकारका हरेका कार्यक्रम र योजना तर्जुमामा बालबालिकाको सहभागिता गराउने काम भइरहेको उपाध्यक्ष सरस्वती चिदीले बताइन् ।

‘सडक नाटक पनि यसैलाई साथ दिने गरी तयार भएको रहेछ,’ उनले भनिन्, ‘धेरै भन्दा धेरैलाई सजिलो गरी बुझाउन सडक नाटक सफल हुने विश्वास छ ।’ बालमैत्री गाउँपालिका घोषणा गर्न बालबालिकालाई भेदभाव नगर्ने, हिंसा, दुर्व्यवहार, हेला, बेवास्ता नगर्ने, जोखिमपूर्ण काममा नलगाउने आचारसंहिता छ ।

प्रकाशित : आश्विन २९, २०७६ ११:३३
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सिकलसेलबारे बुझाउन पाठ्यक्रम

ठाकुरसिंह थारू

(बर्दिया) — बारबर्दिया नगरपालिकाले रक्त अल्पता (एनेमिया) सिकलसेल रोगको महामारीबारे सचेतना जगाउन पाठ्यक्रम तयार गरी पढाइ सुरु गरेको छ  । सचेतना अभियानले विद्यार्थीलाई सिकलसेलको महामारीबाट जोगिने उपायबारे जानकारी मिलेको छ  । उनीहरूले सचेतता अपनाउने र समयमै स्वास्थ्य संस्थाको सम्पर्कमा पुग्न पीडितलाई सुझाव दिएका छन् ।

बर्दियाका थारू गाउँमा उक्त रोगको महामारी छ । वंशाणुगत रूपमा सर्ने भएकाले नियन्त्रणका लागि पालिकाले उक्त पाठ्यक्रम लागू गरेको हो । पाठ्यक्रम भेरी अस्पतालमा कार्यरत डा. राजन पाण्डेले तयार पारेका हुन् । उनले शिक्षकहरूलाई पढाउनेबारे तालिम दिने गरेका छन् । त्यहीअनुसार शिक्षकले बालबालिकालाई पढाउने गरेका हुन् ।

सिकलसेलको पहिचान हुन नसक्दा मृत्यु हुनेको संख्या बढेपछि पालिकाले विद्यालयमै त्यसबारे पढाइ सुरु गरेको हो । थारू समुदायमा बिहेबारी गर्नुअघि रगत परीक्षण गर्ने चलन छैन । जसका कारण भूसको आगोजस्तै यसको महामारी फैलिरहेको छ । ‘सिकलसेलबारे पढाइ सुरु भएपछि धेरैले त्यसबारे जानकारी पाएका छन् । रगत जाँच गराएर बिहेबारी गर्नुपर्ने सचेतना फैलिएको छ,’ बारबर्दियाका नगर प्रमुख दुर्गा चौधरीले भने, ‘पढाइ सुरु भएपछि बालबालिका सचेत हुनुका साथै अभिभावकलाई पनि त्यसबारे जानकारी दिन थालेका छन् ।

सिकलसेल रोग लागेका पतिपत्नीले बच्चा जन्माउँदा २५ प्रतिशत सन्तान पूर्ण रूपमा प्रभावित, ५० प्रतिशत रोगी र २५ प्रतिशत सन्तानमात्रै स्वस्थ हुने भएकाले महामारी मानिएको हो । त्यस्तै पूर्ण रूपमा रोग लागेकाको अकालैमा मृत्यु हुन्छ र जन्मिंदै प्रभावित ५० प्रतिशतले बिहेबारी गर्दा बच्चामा पनि त्यो रोग सर्छ । त्यस्तै, पति वा पत्नीमध्ये एक मात्रै उक्त रोगबाट पीडित छन् भने उनीहरूबाट जन्मिने सन्तान २५ प्रतिशत रोगी हुनसक्ने भएकाले बिहेबारीअघि रगत परीक्षणका लागि पाठ्यक्रममा जानकारी दिइएको छ । रोग पत्ता नलाग्दै ५ वर्षमुनिका ५० प्रतिशत बालबालिकाको ज्यान जाने गरेको छ । यो रोग पुस्तान्तरण हुँदै गएकाले समस्या बल्झिएको हो ।

सामुदायिक विद्यालय र संस्कृतिमा जोड
बाँसगढी नगरपालिकाले संस्थागत विद्यालयमा अध्ययनरत विद्यार्थीलाई सामुदायिक विद्यालयमा भर्ना गर्ने अभियान चलायो । चालु आवमा संस्थागत विद्यालयका करिब ७ सय बढी विद्यार्थी सरकारी विद्यालयमा भर्ना भए । अभियानले सामुदायिक विद्यालयलाई पढाइ सुधार्न र जिम्मेवार हुन दबाब दिएको छ । पालिकाले पढाइ सुधार गर्दै संस्थागतमा पढ्ने विद्यार्थीलाई सरकारी विद्यालयमा भर्ना गराउने अभियान जारी राख्ने जनाएको छ । यसले सरकारी विद्यालयको पढाइमा गुणस्तर बढ्नुका साथै विद्यार्थीको आकर्षण बढ्ने विश्वास छ ।

बाँसगढीका नगर प्रमुख शालिकराम अधिकारीले सामुदायिक विद्यालयको खस्किँदो शैक्षिकस्तरलाई सुधार गर्न अभियानै सञ्चालन गरेको बताए ।ठाकुरबाबा नगरपालिकाले सांस्कृतिक परम्परा एवं व्यावहारिक शिक्षा दिन आफ्नै पाठ्यक्रम लागू गरेको छ । पाठ्यक्रमको नाम हाम्रो ठाकुरबाबा राखिएको छ । त्यसमा धान कुट्ने ढिकी, माछा फँसाउने ढडिया, संस्कृति र संस्कारबारे जानकारी दिइएको छ । कक्षा १ देखि ५ सम्मका विद्यार्थीलाई लक्षित गरी पाठ्यक्रम लागू गरिएको हो ।

प्रकाशित : आश्विन २९, २०७६ ११:२८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्