महत र हुकाममा अब एकीकृत बस्ती

हरि गौतम

रुकुम पूर्व — दसवर्षे सशस्त्र द्वन्द्वका बेला सबभन्दा धेरै मानवीय क्षति बेहोरेको महत र हुकाममा एकीकृत बस्ती विकास कार्यक्रम सुरु भएको छ । भूमे गाउँपालिका–६, महतलाई प्रदेश ५ सरकारले एकीकृत बस्ती विकासको अवधारणाअनुसार अगाडि बढाउन लागेको हो ।

प्रदेश सभा सदस्य तेजबहादुर वलीले महतको बृहत्तर विकासका लागि सरकारले आवश्यक योजना निर्माण गरेर अघि बढाएको बताए । सोही अनुसार पहिलो चरणमा एकीकृत बस्ती विकास कार्यक्रमअन्तर्गत गत आवमा ५० लाख रुपैयाँबाट बाटो निर्माण र सडक बत्ती जडान गरिएको छ । महत गाउँको बीचमा रहेको आठ सय मिटर बाटो पक्की गराइएको भूमे–६ का वडाध्यक्ष देवबहादुर बुढाले बताए ।

बाटोको छेउमा सोलार बत्ती जडान गरिएको छ । त्यसले गाउँ झिलीमिली भएको छ भने रातिमा हिँड्डुल गर्दा सजिलो भएको छ । महत गाउँ पस्ने मुख्य बाटोलाई चौडा गरेर ढलान गरिएपछि यातायातका साधन तथा मानिसलाई आउजाउमा सजिलो भएको वडाध्यक्ष बुढाले बताए ।

चालु आवमा पनि ५० लाख रुपैयाँ विनियोजन भएको प्रदेश सभा सदस्य वलीले बताए । एकीकृत बस्ती विकास कार्यक्रम पूरा नभएसम्मका लागि बजेट आइरहने र त्यसबाट एकीकृत बस्ती निर्माणका पूर्वाधार बनाइने उनले बताए । कार्यक्रमअन्तर्गत महत गाउँभित्रका सहायक बाटो निर्माण, ढल निकास, आँगन सुधार, करेसाबारी निर्माण, सुगुर, बंगुर र गाईगोरुको व्यवस्थापन गाउँदेखि एक किमि टाढा गर्ने र गाउँ सफा तथा व्यवस्थित गरिने जनाइएको छ ।

तत्कालीन नेकपा माओवादीले सञ्चालन गरेको सशस्त्र द्वन्द्वका क्रममा महतमा सबभन्दा धेरै मानवीय क्षति भएको थियो । राज्य र विद्रोही पक्षबाट ५८ जना मारिएका थिए भने धेरै सर्वसाधारण विस्थापित भएका थिए । नेपाल प्रहरीका डीएसपी ठूले राईलाई महतबाटै माओवादी लडाकुले अपहरण गरेका थिए । उतिबेला भएको क्षतिको सम्बोधनको प्रयास स्वरूप स्थानीय तथा प्रदेश सरकारले महतमा विभिन्न कार्यक्रम गरिरहेका छन् ।

स्थानीय सरकारले पनि गौतम बुद्धको अर्धकदको सालिक राख्ने, युद्ध फिचर राख्नेदेखि अन्य कामका गर्दै आएको छ । ‘तत्कालीन विद्रोहका क्रममा धेरै ठाउँमा लडाइँ, भीडाइ भए, कति सर्वसाधारण यत्तिकै मारिए,’ भूमे गाउँपालिका अध्यक्ष रामसुर बुढा मगरले भने, ‘तुलनात्मक रूपमा महतले धेरै मानवीय क्षति बेहोरेको छ । त्यसको सम्बोधनका लागि स्थानीय सरकारले पनि क्रमागत रूपमा विभिन्न कार्यक्रम गरिरहेको छ ।’

प्रदेश सरकारले पुथाउत्तरगंगा गाउँपालिका–५ को हुकाम गाउँलाई पनि एकीकृत वस्ती विकास गर्न भन्दै ५० लाख बजेट विनियोजन गरेको छ । बस्ती व्यवस्थापन र सरसफाइसहितका कार्यक्रम यस वर्ष गरिने र आगामी वर्षमा पनि उक्त कार्यक्रमका लागि बजेट आइरहने जनाइएको छ । यो बहुवर्षीय कार्यक्रम हो ।

प्रकाशित : आश्विन २७, २०७६ १५:१५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

हुलाकी सडकको काम गुणस्तरहीन

कमल पन्थी

बर्दिया — संघीय सरकारको लगानीमा निर्माण भएको हुलाकी सडकअन्तर्गत गुलरिया खण्डको काम गुणस्तरहीन भएको भन्दै स्थानीयले विरोध गरेका छन् ।

सदरमुकाम गुलरिया बजारमा ठेक्का सम्झौताविपरीत जथाभावी ठूला साइजका ढुंगा, रुखका ठुटा, भत्काइएका संरचनाका इटा आफूखुसी सडक पुर्ने काम भइरहेको छ । सडकमा ७० एमएम साइजको ढुंगा राख्नुपर्नेमा तुलापुर चोकबाट जिल्ला प्रशासन कार्यालयसम्म ५ सय एमएमभन्दा ठूलो साइजका ढुंगा राख्दै डोजर लगाएर पेल्ने काम भइरहेको छ ।

सडक मापदण्ड सम्झौताअनुसार ७० एमएम ढुंगा (गिट्टी) प्रयोग गर्नुपर्नेमा १ सय ५० देखि ५ सय ५० एमएमसम्मका ढुंगा राखेर पटान गरिएको छ । माटो १५ देखि २० एमएम हुनुपर्ने सम्झौतामा उल्लेख छ । तर, सडकमा ५० प्रतिशत साइजभन्दा बढी ढुंगाको प्रयोग गरिएको छ । ७० एमएम साइजको ७० प्रतिशत ढुंगा राख्नुपर्ने हुन्छ । ३० प्रतिशत चालेको माटो राख्नुपर्नेमा सोही सडकमा खनिएका कमसल माटो प्रयोग गरिएको आयोजनाले जनाएको छ ।

गणपति निर्माण सेवाले निर्माण गरिरहेको उक्त सडकमा बिछ्याइएका ठूलो साइजका ढुंगालगायत कमसल निर्माण सामग्री तत्काल हटाउन निर्देशन दिएको हुलाकी आयोजनाका साइड इन्चार्ज रमेश पाठकले बताए । सडकमा बिछ्याइएका ठूलो साइजका ढुंगा र कमसल निर्माण सामग्रीले सडक दिगो नहुने उनले बताए । निर्देशन दिए पनि ठेकेदार कम्पनीले अटेर गरी काम गरिरहेको छ । यस्तो सडक दिगो नहुने गुलरिया नगरपालिकाका सब–इन्जिनियर अर्जुन लम्सालले जनाए ।

मापदण्डविपरीतका काम नगर्न ठेकेदार कम्पनीलाई जानकारी गराएको उनले बताए । निर्माण व्यवसायी संघका अध्यक्ष भरत आत्रेयले सडक फराकिलो बन्दा खुसी लागेको तर कमसल सामग्री प्रयोग गर्नु दुर्भाग्य भएको बताए । ‘सडक निर्माणमा गुणस्तरीय सामग्री प्रयोग भएको छैन,’ उनले भने, ‘यस्तो हुँदा पनि सरोकारवाला निकाय मौन बस्नु सोचनीय कुरा छ ।’

सडक मापदण्डविपरीत निर्माण गरिएका संरचना भत्काउँदा थुप्रिएका टुक्रा इँटा, ढलेपडेका रुखका ठुटा र टिन–रड आदि सडकमा पुरेर सडक पिच गर्दा सडक बजबुत र बलियो नहुने स्थानीय व्यवसायी बुद्धि पौडेलले बताए । सडक निर्माण गर्दा अनुगमन गर्ने निकायसमेत मौन बसेकामा उनले गुनासो गरे ।

ठेकेदार कम्पनीले गत साउन महिनाभित्र सडक निर्माण गर्ने सम्झौता थियो । गुलरिया नगरपालिकाले १२/१२ मिटर सडकको मापदण्ड तोकेको छ । सडक मापदण्डअनुसार संरचना नबनेका ठाउँमा विद्युत्, टेलिफोनका पोल सार्ने, खानेपानी र नाली बन्न सकेको छैन । ठेकेदार कम्पनी गणपति निर्माण सेवाले वेलवा चोकदेखि मुर्तिहा सीमासम्म करिब १८ किमि सडक निर्माण गरी कालोपत्रे गर्ने सम्झौता गरेको हो । ग्रामीण क्षेत्रमा ७ किमि चौडा कालोपत्रे बनाउने सम्झौता छ । सहरी क्षेत्रमा भने १३ मिटर चौडा कालोपत्रे निर्माण हुने सम्झौतामा उल्लेख छ ।

तीन प्याकेजअन्तर्गत मधुवन–गुलरिया खण्ड १८ किमि हुलाकी सडक २५ करोड ३१ लाख ८५ हजारमा निर्माण भइरहेको छ । भुरीगाउँ–वेलवा खण्ड राजेन्द्र जेभी निर्माण कम्पनीले २८ करोड ३१ लाख १५ हजार रुपैयाँमा निर्माणको ठेक्का लिएको छ । वेलवा राजापुरसम्म करिब २२ किमि सडक आशिष जेभीले २६ करोड ६२ लाख रुपैयाँमा ठेक्का सम्झौता गरी काम गर्दै आएको छ ।

गणपतिले कालोपत्रे गरेको सडक भासिन थालेको छ । मधुवन नगरपालिका ५ मा तीन महिनाअघि गरिएको कालोपत्रे भासिएको छ । निर्माण गरिएको कालोपत्रे उक्किनुका साथै सडक समथर नभएकाले यसलाई पुनर्निर्माण गर्नुपर्ने स्थानीयको माग छ ।

यस सम्बन्धमा ठेकेदार कम्पनीका सञ्चालक तुलसी भण्डारीले वर्षातको समयमा हिलो पानी जमेका ठाउँमा ठूला ढुंगा राखिएकाले सडक भासिएको बताए । ‘तुरुन्तै बेसाइजका त्यस्ता ढुंगा हटाउँछौं,’ उनले भने, ‘कामदारलाई त्यस्ता ढुंगा हटाएर तोकिएको साइजका ढुंगा राखेर पुनःनिर्माणका लागि अह्राइसकेका छौं ।’

प्रकाशित : आश्विन २७, २०७६ १५:१३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT