हुलाकी सडकको काम गुणस्तरहीन

कमल पन्थी

बर्दिया — संघीय सरकारको लगानीमा निर्माण भएको हुलाकी सडकअन्तर्गत गुलरिया खण्डको काम गुणस्तरहीन भएको भन्दै स्थानीयले विरोध गरेका छन् ।

सदरमुकाम गुलरिया बजारमा ठेक्का सम्झौताविपरीत जथाभावी ठूला साइजका ढुंगा, रुखका ठुटा, भत्काइएका संरचनाका इटा आफूखुसी सडक पुर्ने काम भइरहेको छ । सडकमा ७० एमएम साइजको ढुंगा राख्नुपर्नेमा तुलापुर चोकबाट जिल्ला प्रशासन कार्यालयसम्म ५ सय एमएमभन्दा ठूलो साइजका ढुंगा राख्दै डोजर लगाएर पेल्ने काम भइरहेको छ ।

सडक मापदण्ड सम्झौताअनुसार ७० एमएम ढुंगा (गिट्टी) प्रयोग गर्नुपर्नेमा १ सय ५० देखि ५ सय ५० एमएमसम्मका ढुंगा राखेर पटान गरिएको छ । माटो १५ देखि २० एमएम हुनुपर्ने सम्झौतामा उल्लेख छ । तर, सडकमा ५० प्रतिशत साइजभन्दा बढी ढुंगाको प्रयोग गरिएको छ । ७० एमएम साइजको ७० प्रतिशत ढुंगा राख्नुपर्ने हुन्छ । ३० प्रतिशत चालेको माटो राख्नुपर्नेमा सोही सडकमा खनिएका कमसल माटो प्रयोग गरिएको आयोजनाले जनाएको छ ।

गणपति निर्माण सेवाले निर्माण गरिरहेको उक्त सडकमा बिछ्याइएका ठूलो साइजका ढुंगालगायत कमसल निर्माण सामग्री तत्काल हटाउन निर्देशन दिएको हुलाकी आयोजनाका साइड इन्चार्ज रमेश पाठकले बताए । सडकमा बिछ्याइएका ठूलो साइजका ढुंगा र कमसल निर्माण सामग्रीले सडक दिगो नहुने उनले बताए । निर्देशन दिए पनि ठेकेदार कम्पनीले अटेर गरी काम गरिरहेको छ । यस्तो सडक दिगो नहुने गुलरिया नगरपालिकाका सब–इन्जिनियर अर्जुन लम्सालले जनाए ।

मापदण्डविपरीतका काम नगर्न ठेकेदार कम्पनीलाई जानकारी गराएको उनले बताए । निर्माण व्यवसायी संघका अध्यक्ष भरत आत्रेयले सडक फराकिलो बन्दा खुसी लागेको तर कमसल सामग्री प्रयोग गर्नु दुर्भाग्य भएको बताए । ‘सडक निर्माणमा गुणस्तरीय सामग्री प्रयोग भएको छैन,’ उनले भने, ‘यस्तो हुँदा पनि सरोकारवाला निकाय मौन बस्नु सोचनीय कुरा छ ।’

सडक मापदण्डविपरीत निर्माण गरिएका संरचना भत्काउँदा थुप्रिएका टुक्रा इँटा, ढलेपडेका रुखका ठुटा र टिन–रड आदि सडकमा पुरेर सडक पिच गर्दा सडक बजबुत र बलियो नहुने स्थानीय व्यवसायी बुद्धि पौडेलले बताए । सडक निर्माण गर्दा अनुगमन गर्ने निकायसमेत मौन बसेकामा उनले गुनासो गरे ।

ठेकेदार कम्पनीले गत साउन महिनाभित्र सडक निर्माण गर्ने सम्झौता थियो । गुलरिया नगरपालिकाले १२/१२ मिटर सडकको मापदण्ड तोकेको छ । सडक मापदण्डअनुसार संरचना नबनेका ठाउँमा विद्युत्, टेलिफोनका पोल सार्ने, खानेपानी र नाली बन्न सकेको छैन । ठेकेदार कम्पनी गणपति निर्माण सेवाले वेलवा चोकदेखि मुर्तिहा सीमासम्म करिब १८ किमि सडक निर्माण गरी कालोपत्रे गर्ने सम्झौता गरेको हो । ग्रामीण क्षेत्रमा ७ किमि चौडा कालोपत्रे बनाउने सम्झौता छ । सहरी क्षेत्रमा भने १३ मिटर चौडा कालोपत्रे निर्माण हुने सम्झौतामा उल्लेख छ ।

तीन प्याकेजअन्तर्गत मधुवन–गुलरिया खण्ड १८ किमि हुलाकी सडक २५ करोड ३१ लाख ८५ हजारमा निर्माण भइरहेको छ । भुरीगाउँ–वेलवा खण्ड राजेन्द्र जेभी निर्माण कम्पनीले २८ करोड ३१ लाख १५ हजार रुपैयाँमा निर्माणको ठेक्का लिएको छ । वेलवा राजापुरसम्म करिब २२ किमि सडक आशिष जेभीले २६ करोड ६२ लाख रुपैयाँमा ठेक्का सम्झौता गरी काम गर्दै आएको छ ।

गणपतिले कालोपत्रे गरेको सडक भासिन थालेको छ । मधुवन नगरपालिका ५ मा तीन महिनाअघि गरिएको कालोपत्रे भासिएको छ । निर्माण गरिएको कालोपत्रे उक्किनुका साथै सडक समथर नभएकाले यसलाई पुनर्निर्माण गर्नुपर्ने स्थानीयको माग छ ।

यस सम्बन्धमा ठेकेदार कम्पनीका सञ्चालक तुलसी भण्डारीले वर्षातको समयमा हिलो पानी जमेका ठाउँमा ठूला ढुंगा राखिएकाले सडक भासिएको बताए । ‘तुरुन्तै बेसाइजका त्यस्ता ढुंगा हटाउँछौं,’ उनले भने, ‘कामदारलाई त्यस्ता ढुंगा हटाएर तोकिएको साइजका ढुंगा राखेर पुनःनिर्माणका लागि अह्राइसकेका छौं ।’

प्रकाशित : आश्विन २७, २०७६ १५:१३
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

फेरियो मुक्त कमलरीको जीवन

दुर्गालाल केसी

दाङ — राप्ती गाउँपालिका ६, बगरापुरकी नमिता चौधरी अचेल आफ्नो घरपरिवारसँग गुनासो गर्दिनन् । बाल्यकाल कमलरीका रूपमा बिताए पनि अहिले उनी विभिन्न आय आर्जनका उपाय खोजिरहेकी छन् । आर्थिक अभाव देखाउँदै बाआमाले कमलरी पठाएको क्षण उनलाई अहिले पनि झलझली सम्झना आउँछ । उनले अहिले कुकको तालिम लिएर होटल व्यवसाय सुरु गर्ने तयारी गरेकी छन् ।

‘हाम्रो बाल्यकाल रोएरै बित्यो । रातदिन अर्काको काम गरेर पनि जीवनस्तर सुध्रिएन,’ उनले भनिन्, ‘अब आफ्नै सीपले व्यवसाय गर्ने तयारी गरेकी छु । होटल सञ्चालनको सबै सीप सिकेकी छु । अब कसैको भर परिंदैन ।’ उनले १८ दिनसम्म घोराहीमा बसेर होटल व्यवसाय सञ्चालनको सीप सिकेकी हुन् । उनीजस्तै पश्चिम तराईका ३१ मुक्त कमलरीले सँगै कुकको तालिम लिएका छन् । मुक्त कमलरी विकास मञ्च र नेपाल युथ फाउन्डेसनबाट तालिमसँगै होटल सञ्चालनका लागि आवश्यक भाँडाकुँडा र नगद रकम पनि बुझेका छन् । तालिम पाएपछि उनीहरूले २१ हजार रुपैयाँ बराबरको होटल चलाउने सामान र १५ देखि २५ हजारसम्म नगद पाएका छन् ।

बाँसगढी ९, बर्दियाकी सावित्री चौधरी पनि जीवनप्रति आशावादी छन् । अब आफ्नै सीपमा जीवन निर्वाह हुने आत्मविश्वास बढेको छ । ‘पहिले हामीसँग सीप थिएन । व्यवसाय गर्ने आँट पनि आउँदैनथ्यो । अहिले हामी सीप सिकेर व्यवसाय सुरु गर्ने योजनामा छौं,’ उनले भनिन्, ‘आय आर्जन नहुँदा धेरै पछि परिंदो रहेछ । हाम्रो परिवार आर्थिक अभावकै कारण कमलरी बस्नु परेको हो ।’

दंगिशरण २, हेकुलीकी गीता चौधरीले पनि गाउँमा खाजा पसल सुरु गर्ने योजना बनाएकी छन् । ‘हामीले विभिन्न खाजानास्ताका परिकार बनाउने सीप सिकेका छौं । व्यवसाय सुरु गर्ने सामान र नगद पनि पाएका छौं,’ उनले भनिन्, ‘अब आय आर्जनको काममा लाग्छौं । सीपलाई व्यवसायमा लगाउँछौं । अब पहिलेजस्तो अर्काको काम गरेर उपलब्धि छैन ।’

सीप सिक्न र विभिन्न योजना बनाउन मुक्त कमलरीले घोराहीमा आफ्नै भवन बनाएका छन् । त्यसैमा बसेर विभिन्न सीपमूलक तालिम चलाउँछन् । पहिले होटलमा तालिम चलाउँदा खानबस्नमै धेरै खर्च हुने गरेकामा अहिले आफ्नै भवनमा गर्दा बचत भइरहेको मञ्चकी केन्द्रीय कोषाध्यक्ष सुशीला चौधरीले बताइन् । ‘होटलमा गर्दा अनावश्यक खर्च हुन्थ्यो । अहिले तालिम लिनेहरू आफैं पकाएर खान्छन् । आफ्नै भवनमा मिलेर बस्छन्,’ उनले भनिन्, ‘यसबाट पैसा बचत भएको छ । त्यसबाट व्यवसाय गर्न सहयोग मिलेको छ ।’

नेपाल सरकारको तराई मधेस समृद्धि कार्यक्रमबाट प्राप्त ८० लाख रुपैयाँमा मुक्त कमलरीले आफ्नो श्रमदान र नगद थपी ९७ लाख २७ हजार ७१ रुपैयाँमा तीनतले भवन तयार पारेका छन् । घोराही १७, चौघेरामा निर्माण भएको भवन मुक्त कमलरीको सहारा
बनेको छ । यही भवनमा बसेर विभिन्न योजना बनाउने र आय आर्जनका काम गर्ने गरेको मञ्चकी केन्द्रीय अध्यक्ष सुनिता चौधरीले बताइन् ।

‘हिजो हाम्रो घर थिएन । अहिले विभिन्न सीप सिक्ने र आत्मनिर्भर हुने थलोका रूपमा आफ्नै भवन सहयोगी बनेको छ,’ उनले भनिन्, ‘धेरै साथीले सीप सिकेर विभिन्न व्यवसाय गरिरहेका छन् । आत्मनिर्भर हुनेहरूको संख्या बढिरहेको छ ।’ तालिमबाट आम्दानी हुने रकमको ५० प्रतिशत भवन व्यवस्थापनमा खर्च हुने र ५० प्रतिशतबाट एक कोष बनाई अप्ठ्यारोमा परेकालाई सहयोग गर्ने उनले बताइन् ।

कानुनी रूपमा कमलरी प्रथा अन्त्य भएकाले अहिले खुला रूपमा राख्ने चलन हट्दै गएको मञ्चका कानुनी सल्लाहकार फकला थारुले बताए । ‘पहिलेजस्तो थारु चेलीहरू कमलरी जाने चलन छैन । लुकीछिपी राख्न खोजे पनि कारबाहीको डर छ । थारु बालिकाहरू पनि अहिले सशक्त भइसकेका छन्,’ उनले भने, ‘धेरै मुक्त कमलरी अहिले विभिन्न आय आर्जनका काममा लागेका छन् । पहिलेजस्तो रोएर बस्ने अवस्था छैन । शैक्षिक क्षेत्रमा पनि धेरै फड्को मारिसकेका छन् ।’

आर्थिक अभावको नराम्रो पीडा भोगेका कमलरी किशोरीहरूले मुक्त भएपछि आर्थिक स्तर सुधारमा जोड दिएका छन् । यसका लागि पश्चिम तराईका पाँच जिल्लामा ४३ सहकारी स्थापना भएका छन् । जसमा ९ करोड ५० लाख रुपैयाँ परिचालन भएको मञ्चले जनाएको छ । सहकारीबाट ऋण लिएर मुक्त कमलरीले व्यवसाय गरिरहेका छन् । हालसम्म ३ सय ३१ जनाले छोटो अवधिको तालिम लिएकामा २ सय २२ जनाले आय आर्जनको काम गरिरहेका छन् । लामो समयको तालिम लिएका २ सय ७० मध्ये ७२ जनाले जागिर खाइरहेका छन् । मञ्चमा हाल ९ हजार ६ सय ६१ सदस्य छन् ।

प्रकाशित : आश्विन २७, २०७६ १५:११
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×