गाउँमा चहलपहल, सहर सुनसान

कान्तिपुर संवाददाता

परासी — ठूलो बजार, चाडपर्वमा किनमेल भन्नासाथ पहिले सदरमुकामको सम्झना हुन्थ्यो  । जिल्लाभरिबाट सर्वसाधारण सामान किनबेच गर्न धाउँथे  ।

ठूला पसल, होटल र मनोरञ्जनका माध्याम सदरमुकाम केन्द्रित हुन्थे । सरकारी कामकाजका लागि सदरमुकाम आउजाउ गर्नुपर्थ्यो । अहिले समय फेरिएको छ । स्थानीय तह कार्यान्वयनपछि गाउँमै मुकाम स्थापना भए ।

सदरमुकामका कार्यालय स्थानीय तहमा आए । नगरपालिका र गाउँपालिकाका केन्द्र सञ्चालनसँगै सदरमुकामको चहलपहल गाउँ केन्द्रित बनेको छ ।

साबिक नवलपरासी जिल्ला पश्चिम सुनवलदेखि पूर्वमा गैंडाकोटसम्म फैलिएको थियो । सामान्य कामका लागि सदरमुकाम आउनुपर्थ्यो । एक दिनमा काम पूरा नहुने समस्या थियो । दूरी धेरै भएकाले बास बस्नुपर्थ्यो । सेवाग्राहीको चापले व्यवसाय फस्टाएको थियो । दुई जिल्ला बनेपछि सदरमुकाम परासी सुनसान बनेको छ ।

दुई दिन लगाएर नवलपुरको पहाडी क्षेत्रबाट परासी आउने सेवाग्राहीको काम अहिले स्थानीय तहमै हुन्छ । जिल्लाभरिका योजना सम्झौता, पेस्की तथा रकम फर्स्योटका लागि सदरमुकाम धाउनुपर्दैन । पहिले नवलपुर क्षेत्रबाट गाडी रिजर्भ गरेर उपभोक्ता योजना सम्झौताका लागि सदरमुकाम परासी आउने गर्थे । अहिले जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय सुनसान छ । तीन महिनादेखि समन्वय समिति प्रमुखविहीन भए पनि कसैले पनि गुनासो गरेका छैनन् । सानादेखि ठूला सबै विकास आयोजनाको कार्यान्वयन स्थानीय तहबाट हुन थालेपछि नेता, सांसद र मन्त्रीसम्म बजेट माग्न स्थानीय केन्द्रमै आउँछन् । सदरमुकामका कार्यालय कर्मचारीको तलब मात्र खुवाउने र अनुगमनमा सीमित बनेका छन् ।

सर्वसाधारणको आउजाउ घटेपछि सदरमुकामस्थित होटल व्यवसाय प्रभावित बनेको छ । सदरमुकाममा प्रशासनिक कामका लागि आउँदा हुने किनमेल, टाढा ाट आउदा बास बस्नुपर्ने भएकाले यहाँको होटल व्यवसाय फस्टाएको थियो । अहिले जिल्लाबाट हुने सरकारी काम स्थानीयतहबाट हुन थालेपछि सेवाग्राही शून्य बनेका छन् ।

सानादेखी ठूला योजना, सिफारिस वडा, गाउँ र नगरपालिका केन्द्रमा हुने गरेका छन् । यसको प्रत्यक्ष यहाँ व्यवसायीलाई परेको छ । राज्य पुनसंरचनाका क्रममा साबिकको नवलपरासी जिल्ला दुई प्रदेशमा विभाजित भएको छ । पहिले सदरमुकाममा रहेका अधिकार स्थानीय तहमा पुगेका छन्, पर्याप्त शान्ति सुरक्षा नहुनु, लगानीको वातावरण नहुनु, रातको समयमा पूर्वपश्चिम राजमार्गबाट सदरमुकामसम्म सार्वजनिक यातायात सञ्चालन नहुनुजस्ता कारण व्यवसायका लागि प्रतिकूल भएको हो ।

रामग्राम नगरपालिकाका प्रमुख नरेन्द्र गुप्ताले विकेन्द्रिकरणको अभ्यासमा यस्तो हुनु स्वभाविक भएको बताए । ‘हामीसँग प्रशस्त साभावना छन् । औद्योगिक तथा पर्यटकीय सम्भावनाको प्रचुर सम्भावना भएकाले सदरमुकाम परासीको भविष्य उज्वल छ,’उनले भने, ‘सदरमुकाम भएको नगरपालिकाको गौरवका योजना सम्पन्न भएपछि नमुना नगरको रुपमा विकसित हुनेछ ।’ स्थानीय तहको कार्यान्वयनसँगै बर्दघाट, सुनवल, सुस्ताको बेलाटारी, पाल्हीनन्दनको केन्द्र लगायत स्थानमा बजार बिकास भएका छन् ।

सानादेखी होलसेल पसल सञ्चालन हुन थालेका छन् । फोटो स्टुडीयो देखी होटल तथा अन्य व्यवसाय सुरु भएका छन् । उद्योग वाणीज्य संघ नवलपरासीका महासचिव गिरीराज पाण्डेका अनुसार संघियतापछि सदरमुकाम परासीमा साना लगानीका व्यवसायीको संख्यामा कमी आएको बताए ।

प्रकाशित : आश्विन १८, २०७६ ११:१६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

गाउँ–गाउँमा दुर्गापूजा

ठाकुरसिंह थारू

बर्दिया — दसैंमा नवरात्र पूजाका लागि गाउँ–गाउँमा दुर्गा भवानीको प्रतिमा राखिएको छ  । घटस्थापनाको दिन सार्वजनिक स्थानमा दुर्गाको प्रतिमा राखेर पूजा सुरु गरिन्छ  ।

एउटै गाउँमा २/३ मूर्ति राखिएका छन् । चोकचोकमा दुर्गा मूर्ति स्थापना गरिएको छ । नेपालगन्ज र भारतको रुपैडिहाबाट करिब २० देखि २५ हजार रुपैयाँमा मूर्ति खरिद गरेर ल्याइएको छ । मूर्ति किन्न गाउँभरीका घरघरबाट पैसा संकलन गरिएको छ । पूजाका लागि आवश्यक पर्ने समाग्रीका लागि पनि सामूहिक रकम जम्मा गरिएको छ ।

घटस्थापनादेखि नौ दिन नवरात्रसम्म निरन्तर सार्वजनिक रुपमै पूजाका गर्ने व्यवस्था मिलाइएको छ । ‘दुर्गा माताको मूर्ति खरिद गरी गाउँको बीचमा राखिसक्यौँ । ९ दिनसम्म पूजा हुन्छ,’ बढैयाताल गाउँपालिका ३ का शम्भुप्रसाद चौधरीले भने, ‘साँझ बिहान पूजा गरिन्छ । राति महाभारत हेरेर रमाइलो गर्छौं ।’

पश्चिम तराईका जिल्लामा दुर्गाको मूर्ति राख्ने राख्ने परम्परा सुरुमा मधेसी समुदायमा थियो । अहिले थारू र पहाडी समुदायले पनि मूर्ति राखेर पूजा गर्ने परम्परा बनेको छ । दुर्गाको मूर्ति राखिएपछि गाउँमा चहलपहल बढेको छ ।

स्थानीयहरू रमाइरहेका छन् । नाचगान नहुने गाउँमा दुर्गाको मूर्तिले रौनकता थपेको छ । गाउँमा रातिका समयमा चहलपहल बढेको छ । बजारका चोकहरूमा पनि दुर्गा राखिएका छन् । ‘दुर्गाको मूर्ति राखिएको ठाउँमा गाउँभरीका युवा जम्मा हुँदा त्यसै रमाईलो हुन्छ । पूजापाठ हुन्छ,’ बाँसगढी नगरपालिका मोतिपुरका रामप्रताप चौधरी भन्छन्, ‘हरेक वर्ष दसैंको पूजाका लागि दुर्गाको मूर्ति राख्दै आएका छौँ ।’

दसैं सकिएको भोलिपल्ट नजिकैको नदी खोलामा मूर्ति बिसर्जन गर्ने चलन छ । सयौं मूर्ति एकसाथ सेलाउँदा हजारौको भिड लाग्ने गरेको छ । बर्दियाका पूर्वी क्षेत्रका स्थानीयले मानखोलामा, गुलरिया क्षेत्रका स्थानीयले भादामा र पश्चिम क्षेत्रकाले कर्णाली नदीमा मूर्ति बिसर्जन गर्दै आएका छन् ।

पश्चिम क्षेत्रमा भने निकै कम मूर्ति राख्ने गरिएको छ । तर बाँकेका सीमावर्ती बर्दियाका गाउँगाउँमा मूर्ति राखिएको छ । यसले युवाहरूलाई अनुशासनमा बाँध्न सहयोग पुगाएको छ । जथाभावी मदिरा प्रयोगमा कमी आएको स्थानीय बताउँछन् ।

‘नवरात्र पूजा गाउँमा हुन थालेपछि मदिरा प्रयोगमा कमी आउछ । धेरै युवाले दसैंका बेला पनि मदिरा खादैनन्,’ स्थानीय युवा रामदास चौधरी भन्छन्,‘दुर्गा पूजाले युवाहरूलाई गलत कार्य गर्नबाट रोक्छ ।’

प्रकाशित : आश्विन १८, २०७६ ११:१६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्